Uitgestorven papegaai was zo groot als een driejarige

Paleontologie In Nieuw-Zeeland leefde 15 miljoen jaar geleden een reuzenpapegaai. Dat blijkt uit de vondst van twee fossiele vogelpootbotten.

Reconstructie van de reuzenpapegaai Heracles. Volgens berekeningen was Heracles 7 kilo zwaar en een meter groot. De rontswinterkoninkjes rond de papegaai zijn 8 centimeter.
Reconstructie van de reuzenpapegaai Heracles. Volgens berekeningen was Heracles 7 kilo zwaar en een meter groot. De rontswinterkoninkjes rond de papegaai zijn 8 centimeter. Tekening Brian Choo, Flinders University

In het zuiden van Nieuw-Zeeland zijn twee botten van een uitgestorven reuzenpapegaai gevonden. Heracles inexpectatus (vernoemd naar de oersterke Griekse held Herakles) leefde ruim 15 miljoen jaar geleden en was zo’n 1 meter groot en 7 kilo zwaar. Daarmee was hij de grootste papegaai ooit, schrijven de Australische en Nieuw-Zeelandse paleontologen in Biology Letters.

De botten waren al in januari 2008 opgegraven in de provincie Otago, waar vaker fossielen uit het vroege Mioceen worden gevonden, met een ouderdom tussen de 16 en 19 miljoen jaar. Pas recent hebben onderzoekers ze aan nadere inspectie onderworpen.

Het gaat om twee ‘tibiotarsus’-botten, afkomstig uit het middelste gedeelte van de vogelpoten. De linkertibiotarsus is het meest compleet. Beide uiteinden ontbreken, maar het bot is alsnog 161 millimeter lang. Het rechterbot is 147 millimeter lang en beide botten hebben een omtrek van ruim 35 millimeter. Op basis van die gegevens komen de onderzoekers tot een gewicht van 6,96 kilo voor de reuzenpapegaai: ruim twee keer zo zwaar als de grootste nog levende papegaai, de kakapo (Strigops habroptila). Deze niet-vliegende papegaai leeft op het Nieuw-Zeelandse Zuidereiland.

Subtropisch bos

Dat het om de tibiotarsi van een papegaai gaat, concluderen de onderzoekers uit de vorm ervan. Die lijkt het meest op die van huidige papegaaien. Bij pelikanen zijn de tibiotarsi bijvoorbeeld veel korter, terwijl ooievaarachtigen, trappen, ibissen, lepelaars, reigers en flamingo’s juist botten hebben die nóg langer zijn.

De Heraklespapegaai en zijn tijdgenoten leefden in een subtropisch bos met palm- en laurierbomen. Wat Heracles inexpectatus at, is onbekend, maar co-auteur Mike Archer zegt in een begeleidend persbericht dat hij vermoedt dat de reuzenvogel met zijn grote, sterke snavel wel méér at dan alleen vruchten en ander conventioneel papegaaienvoedsel. „Wellicht deed hij zich ook tegoed aan andere papegaaien.” Hij verwijst daarbij naar de Nieuw-Zeelandse kea, een papegaaiensoort die regelmatig het vlees van schapen snackt: de kea’s pikken daarbij in op de ruggen van nog levende schapen.

De reuzenpapegaai is één van de vele uitgestorven reuzenvogels die door de jaren heen in Nieuw-Zeeland gevonden zijn. Juist op eilanden worden relatief vaak diersoorten met een afwijkend formaat ontdekt. Andere uitgestorven grote vogels zijn de dodo op Mauritius, de reuzenduif op Fiji en de reuzeneend op Hawaï.