Opinie

Theedrinken: de moeite van het proberen waard

Nu de boerkakwestie een politieke splijtzwam voor links is geworden, denk ik steeds vaker aan Job Cohen. Theedrinken met eenieder met wie je het niet eens bent, Job Cohen geloofde er als burgemeester hartstochtelijk in.

In de zomer van 2018 deed ik een Job Cohennetje met Esmaa Alariachi, beter bekend als een van ‘de meiden van Halal’. Ze had me uitgenodigd nadat ik in een column in deze krant stevige kritiek had geuit op de tentoonstelling ZieZo Marokko. Kort samengevat: ik meende dat ze met haar rondleiding kinderen probeerde te bekeren tot de islam. Toen mijn dochter bij de prijsvraag neerpende dat ze „in got” geloofde, ging mijn atheïstische ouderlijke hart zo hevig tekeer, dat ik flink losging op Alariachi.

Alariachi sloeg hard terug. Ze wees mij in een brief aan NRC op twee fouten in mijn stuk. En aan het eind deed ze iets opmerkelijks. Ze nodigde me uit voor hygge en een kopje thee. En, als ik dat wilde, zou ze mij en mijn dochter opnieuw meenemen naar het Tropenmuseum. Bedoelde ze het ironisch? Ik mailde haar, ze meende het.

Lees ook: de column van Stine Jensen en de reactie van Esmaa Alariachi

Zo geschiedde. Op een zomerse dag troffen de ongelovige Deense seculiere strijder en de gesluierde Nederlands-Marokkaanse moslima elkaar in Amsterdam voor detoxthee. Op haar verzoek namen we onze kinderen mee. Meteen werd daardoor duidelijk wat ons bond: op grond van de gedeelde identiteit ‘moeder’ hadden we veel dezelfde kopzorgen. Hoe lang zet jij ze achter de iPad? Hoe vier je een relaxte vakantie? We spraken ook open over onze vooroordelen over elkaar. „O, maar die is filosoof, super atheïstisch en schrijft altijd zulk soort dingen”, had ze over mij gehoord. Omgekeerd dacht ik over haar ook in tamelijk heldere sjablonen: „Jij bent anti-homo en je denkt dat islam de waarheid is.”

Het lag genuanceerder, ontdekten we snel – ik ben spiritueel én atheïst, zij benadrukte dat geloof een geloof is, dat ze niet weet of het waar is maar ervoor kiest.

Thee kreeg een vervolg. We brachten een bezoek aan Tropenmuseum, samen met de curator van ZieZo Marokko. Ik begon me steeds meer te schamen voor mijn harde column toen het tot me doordrong met hoeveel zorgvuldigheid, liefde en overleg deze tentoonstelling was gemaakt; ik was ook geraakt door de moeite en openheid van beiden om mij op deze manier nog te verwelkomen.

Volgens Job Cohen was theedrinken de beste manier om radicaliseren tegen te gaan. Deze opvatting leverde hem een lange lijst schamperende critici op waar geen thee tegen op te drinken viel. Thee – hoe soft wil je het hebben. De elite sipt liever witte wijn, domoor. Achter zijn principe bleef hij fier staan, en her en der zien we er mooie voorbeelden van opduiken in de media, al moeten sommigen naar sterkere drogerende middelen grijpen. Sunny Bergman tegen Theo Maassen: „Zullen we dan nu een jointje gaan roken – de vredespijp?”

Het duo Claudia de Breij en Kees van der Staaij representeerde lange tijd voor mij de Cohen-gedachte. Na flink gescheld heen en weer („vieze vuile Van der Staaij”) nodigde de SGP-leider haar uit voor een kop koffie en een goed gesprek. Zeven jaar later, nadat Van der Staaij in januari van dit jaar de Nashvilleverklaring tegen homoseksualiteit ondertekende, kwam er een publiek statement van De Breij: „Geen koffie meer.”

Nooit. Meer. Koffie. Heeft het dan allemaal geen zin gehad? Is dat eerdere kopje koffie verdampt tot een wassen neus, een nepgebaar voor de politieke Twitterbühne? Ik denk het niet. Ik begrijp wel dat er situaties zijn waarin die koffie een gepasseerd station is. Voor De Breij was dat toen Van der Staaij een malicieus en stompzinnig document ondertekende waarin hij homoseksualiteit afwees.

Toch loont het om uit je bubbel te stappen dan wel binnen je ontplofte bubbel het echte gesprek aan te gaan, ook wanneer dat op een teleurstelling uitloopt.

Na de goede ervaring met Alariachi ben ik gaan experimenteren met #koffie? Soms werkt het, soms niet. Sommigen willen helemaal geen dialoog, ze willen olie op het vuur, conflict is de benzine waarop ze harder gaan rijden.

Hulde aan Esmaa Alariachi. Ze had het niet hoeven doen, ze deed het wel. Over die boerka moeten we het volgende keer maar eens hebben.

Moet nu stoppen met schrijven. Ik ga koffiedrinken met Elsevier-columnist Geerten Waling.

Schrijver en filosoof Stine Jensen vervangt columnist Maxim Februari.