Muziek tijdens operatie vermindert behoefte aan pijnstilling achteraf

Een wetenschappelijke studie laat zien dat patiënten die met muziek op onder het mes gaan, minder verslavende pijnbestrijding nodig hebben na de operatie.

Een patiënt in het Erasmus MC krijgt muziek op tijdens de operatie.
Een patiënt in het Erasmus MC krijgt muziek op tijdens de operatie. Foto Phil Nijhuis

Een operatie waarbij de patiënt met een koptelefoon op naar Chopin of de laatste zomerhit luistert. Als het aan onderzoekers van het Erasmus MC in Rotterdam ligt dan zou dit zomaar gangbare praktijk kunnen worden in het ziekenhuis. Muziek kan volgens de auteurs van een onderzoek dat deze maand in het wetenschappelijke tijdschrift Annals of Surgery wordt gepubliceerd werken als alternatief voor verslavende pijnstillers.

De studie laat zien dat patiënten die met muziek op onder narcose onder het mes gaan, minder verslavende pijnbestrijding nodig hebben na de operatie. De kans op bijwerkingen en langdurig gebruik van pijnstilling neemt hierdoor ook af, concluderen de onderzoekers. Het Erasmus MC gaat deze maand al bij sommige operaties koptelefoons met muziek gebruiken.

Hoe het precies kan dat muziek een pijnstillend effect heeft moet nog verder worden onderzocht, maar dat het zo is, is volgens hoofdonderzoeker professor Hans Jeekel duidelijk. „Muziek heeft via het brein effect op ons fysiologisch systeem, dus in het lichaam. Onder andere op de stressrespons, het immuunsysteem, de afweer en de hormoonhuishouding. Hoe het precies werkt is nog niet bekend, maar de pijn, angst en stress verminderen er duidelijk door.”

Fantasie-Impromptu

Zelf luisterde hoofdonderzoeker Jeekel tijdens een operatie naar Fantaisie-Impromptu van Chopin, dat hij graag speelt op de piano. Zo kwam hij op het idee voor een groot literatuuronderzoek. Daarbij is gekeken naar 55 andere studies, waaruit blijkt dat het gunstige effect van muziek groter is dan gedacht. Bovendien kost het bijna niets, zorgt het voor minder afval en zijn er minder bijwerkingen.

Uit het onderzoek onder vijfduizend chirurgische patiënten die via een koptelefoon muziek te horen kregen, bleek dat deze patiënten aanzienlijk minder zware pijnstillers nodig hadden dan patiënten zonder muziek. De muziek stond voor, tijdens en na de chirurgische ingreep aan. Ondertussen wordt er nog meer onderzoek gedaan naar de effecten van muziek bij operaties onder de noemer Muziek als Medicijn.

Patiënten die geopereerd moeten worden krijgen in principe altijd pijnmedicatie zoals morfine, fentanyl, oxycodon en tramadol. Deze middelen zijn vaak erg verslavend. In de VS is een grote opiatencrisis, en ook in Nederland neemt het aantal verslaafden aan dit soort middelen toe.

Correctie (20-08-2019): In een eerdere versie van dit bericht stond dat uit het onderzoek blijkt dat heavy metal en hardrock niet werken. Dit staat echter niet in het onderzoek, maar was gebaseerd op een uitspraak van hoofdonderzoeker Hans Jeekel. Aangezien er onvoldoende hard wetenschappelijk bewijs voor die stelling is, is dat hierboven aangepast.