Opinie

Vakantie als dwangneurose

Wouter van Noort

Vraag me niet waarom maar ik stuitte op de definitie van een dwangneurose op de site van de Jellinek-kliniek. Mensen met die aandoening moeten een bepaalde handeling van zichzelf meerdere malen herhalen. „Ze zien zelf ook wel in dat dit vreemd gedrag is, maar kunnen er vaak niet mee stoppen.”

Vervolgens kijk ik om me heen op de Dam in Amsterdam, vol met toeristen. Selfies makend. Nutella etend. Ze moeten een bepaalde handeling van zichzelf meerdere malen herhalen. Ze zien zelf ook wel in dat dit vreemd gedrag is, maar kunnen er vaak niet mee stoppen.

Het schijnt een doodzonde te zijn onder psychiaters om op afstand een diagnose te stellen. Gelukkig ben ik geen psychiater, en zijn er volop die het wel zijn en het lekker toch doen – zodat ik die hier kan citeren.

De Belgische Dirk De Wachter noemt in interviews vakantie „een drang vol tegenstellingen”. Mensen reizen naar warme landen om er lekker koel in de airco te zitten. Ze zeggen rust te willen, maar zoeken vervolgens de drukte op. Ze willen avontuur, spanning en het onbekende – maar stiekem niets liever dan het vertrouwde.

Hij raakt een snaar, een beetje vergelijkbaar met Ilja Leonard Pfeijffers prachtige boek Grand Hotel Europa. We weten dankzij Pfeijffer dat massatoerisme precies vernietigt waar het door wordt aangetrokken. Dat er van de authenticiteit die we opzoeken niets overblijft als we het allemaal tegelijk willen beleven. We voelen zelf ook wel dat de tijdgeest aan het veranderen is als Floortje Dessing in NRC hardop moet zeggen dat ze zich echt niet ineens schuldig gaat voelen over haar gereis. Filosoof Ruud Welten noemt reizen al langer een „collectieve dwangneurose”.

Maar de drang lijkt niet te stoppen. Ik ga straks ook maar weer weg, naar Kroatië dit keer. Waar al maanden wordt geklaagd over de bizarre drukte in Dubrovnik. Dikke kans dat ik er toch even een Game of Thrones-tourtje meepak.

Dirk De Wachter pleit ervoor dat mensen eens achterover gaan zitten, en zich de vraag stellen of ze het nou wel echt zo leuk vinden, dat reizen. Goed idee. Leg Instagram even aan de kant. Negeer wat de buren doen. Wat is er eigenlijk beter aan Dubrovnik dan Den Haag? Is de eigen achtertuin echt minder fijn dan een strandbar met plakkerige, plastic stoelen in Thailand? Is het echt zo dat het leven pas leuk wordt als je duizenden kilometers van huis bent?

„Weef de saamhorigheid van een vakantie eerst door het dagelijkse leven”, raadt hij aan. „Net als ontspanning en rust! Wacht niet op vakanties om alles wat je verlangt te realiseren.” De psychiater heeft gelijk natuurlijk. Maar het gekke aan een dwangneurose is dat zelfs als je weet dat je het hebt, je het niet kunt tegenhouden. Volgend jaar dus maar weer?

Wouter van Noort schrijft tijdens de zomer enkele columns op deze plek.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.