Matteo Salvini forceert een crisis in Italië

Populistische coalitie De minister van Binnenlandse Zaken hoopt na nieuwe verkiezingen premier te worden.

Leider van de Vijfsterrenbeweging Luigi Di Maio. Spanningen lopen op nu Salvini geen toekomst meer ziet in de coalitie.
Leider van de Vijfsterrenbeweging Luigi Di Maio. Spanningen lopen op nu Salvini geen toekomst meer ziet in de coalitie. Foto Giuseppe Lami/AP

Italië stevent af op een ernstige politieke crisis nu vicepremier Salvini (Lega), de sterke man in het kabinet, donderdag heeft gezegd geen toekomst meer te zien in de coalitie met de Vijfsterrenbeweging. Hij pleit voor snelle vervroegde verkiezingen. Salvini hoopt daarbij op zo’n grote zege dat hij premier zou kunnen worden.

Na een chaotische dag met veel politiek overleg gaf Salvini een verklaring uit over wat hij die middag met premier Conte had besproken: „Laten we meteen naar het parlement gaan om er akte van te nemen dat er geen meerderheid is, zoals is gebleken uit de stemming over de hogesnelheidslijn, en snel het woord weer teruggeven aan de kiezers.”

Op campagne in Pescara, onderdeel van zijn al geplande ‘beach tour’, zei Salvini ’s avonds: „Ik vraag de Italianen of ze mij de volle macht willen geven.”

Conte had vlak daarvoor gezegd dat het niet aan Salvini is om te bepalen hoe het nu verder gaat. De premier, tot nog toe vooral een bemiddelaar tussen de twee coalitiepartijen, maakte duidelijk dat hij zal aansturen op een vertrouwensstemming in het parlement.

Lees ook: Salvini deelt de lakens uit, ook in zijn zwembroek

Verwacht wordt dat de Vijfsterrenbeweging, nu de grootste partij, zich zal verzetten tegen plannen voor nieuwe verkiezingen, omdat zij in de peilingen zwaar op verlies staat. Partijleider Luigi Di Maio, zwaar aangeslagen, zei op tv: „Salvini vindt de peilingen belangrijker dan het land.”

Wanneer zo’n vertrouwensstemming er komt, is nog onduidelijk. Italië zit nu in de belangrijkste vakantieperiode van het jaar, met Ferragosto (Maria Hemelvaart, op 15 augustus) als middelpunt. Het parlement is officieel tot begin september op reces.

Al maanden is er ruzie binnen de populistische coalitie, die vorige zomer aan de macht kwam in Rome, op basis van een ‘regeercontract’. De partijen bleken het eens over de wenselijkheid van politieke vernieuwing, maar hadden grote inhoudelijke verschillen. De ruzie kwam dinsdag tot een hoogtepunt bij een stemming in de senaat over de aanleg van een hogesnelheidslijn tussen Turijn en Lyon. De Lega-senatoren behoorden tot de meerderheid die een motie van de Vijfsterrenbeweging verwierpen om het kostbare project te schrappen en voorrang te geven aan investeringen in regionaal personenvervoer.

Lees ook hoe boos ondernemers zijn over het verzet de Vijfsterren tegen de HSL

Onder de aanhangers van de Vijfsterrenbeweging in het noorden is het verzet tegen de HSL al jarenlang misschien wel het belangrijkste programmapunt. In het zuiden lokte de partij kiezers met de belofte van betere sociale zekerheid, in het noorden was het verzet tegen grote infrastructurele werken een belangrijke trekker. De Lega sprak zich dit voorjaar juist uit vóór deze HSL. Die moet het bestaande Italiaanse HSL-netwerk op het Franse aansluiten, en is volgens de Lega goed voor werkgelegenheid en economische ontwikkeling. De Lega heeft grote aanhang onder ondernemers in het economisch sterke noorden van Italië.

Salvini doet het met zijn felle uithalen naar migranten en zijn slogan ‘Eerst de Italianen’ steeds beter in de peilingen. Hij heeft zijn coalitiegenoten steeds meer in de hoek gedrukt, en lonkt naar een kleine rechts-nationalistische partij, waarmee hij volgens peilingen nu een regeerbare, eurosceptische meerderheid zou kunnen vormen. De afgelopen maanden was duidelijk dat er pas een echte crisis zou komen als Salvini dat wil. Dat moment is nu aangebroken.