Nederlandse fotograaf doet aangifte tegen Facebook voor verwijderen naaktfoto’s

Het tot drie keer toe verwijderen van naaktbeelden door Facebook is volgens fotograaf Thijs Heslenfeld discriminerend en in strijd met de vrijheid van meningsuiting. Hij deed donderdag aangifte tegen het sociale mediabedrijf.

Deze maand verwijderde Facebook een foto van Nederlandse fotograaf Thijs Heslenfeld, van een jong Surinaams meisje zonder shirt. Foto Thijs Heslenfeld
Deze maand verwijderde Facebook een foto van Nederlandse fotograaf Thijs Heslenfeld, van een jong Surinaams meisje zonder shirt. Foto Thijs Heslenfeld

Voor de Nederlandse fotograaf Thijs Heslenfeld is de maat vol. Afgelopen maand verwijderde Facebook voor de derde maal een van zijn foto’s, wegens een schending van de regels rond naaktbeelden. Heslenfeld deed donderdag aangifte tegen Facebook Benelux. Hij beschuldigt het socialemediabedrijf van discriminatie en censuur.

„Puriteinse flauwekul”, noemt Heslenfeld – tevens afgestudeerd in de rechten – het besluit van Facebook. Twee keer ging het om foto’s van vrouwen van een stam uit Namibië die nooit bovenkleding draagt en bij een reportage in het tijdschrift Happinez werden geplaatst. In het meest recente geval verwijderde Facebook een foto van een jong Surinaams meisje zonder shirt. Die foto hangt vanaf oktober in De Nieuwe Kerk in Amsterdam, als onderdeel van De Grote Suriname-tentoonstelling. Als straf voor zijn derde overtreding was Heslenfeld een week lang niet meer welkom op het platform.

Lees ook de column van Maxim Februari: De vrouwenmarge: niet te bloot en niet te bedekt

‘Onrechtvaardig onderscheid’

Heslenfeld schrijft in zijn aangifte dat Facebook vrouwen discrimineert omdat foto’s van mannen met een ontbloot bovenlichaam wel toegestaan zijn. Dat is „een onrechtvaardig onderscheid”, redeneert de fotograaf. Het is bovendien censuur, vindt hij, omdat de vrijheid van meningsuiting geschonden wordt. Facebook heeft volgens Heslenfeld – „als grootste vormer van meningen” – een verantwoordelijkheid om die te beschermen.

Hij hekelt de „Amerikaanse preutsheid van Facebook” en vindt dat de eigen regels onjuist geïnterpreteerd worden. Daar zou hij graag de discussie over aangaan, maar de mogelijkheden tot beroep zijn beperkt. „Je krijgt niemand aan de lijn. Ik vind het gek dat niemand daar zich meer over opwindt.”

Dat Facebook een privaat bedrijf is en dus zelf de regels mag bepalen, betekent niet dat het bedrijf absolute vrijheid heeft, meent Heslenfeld. Volgens hem kan niemand nog om Facebook, met meer dan twee miljard gebruikers, heen. „Hoe groter de macht van het bedrijf, hoe hoger de lat voor de bescherming van de vrijheid van meningsuiting komt te liggen.”

Facebook kent een moeizame geschiedenis rond het verwijderen van afbeeldingen van kunst of foto’s als daar naakt in figureert. Afgelopen week leidde het verwijderen van een foto geplaatst door het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam nog tot verontwaardiging. Facebook zette de afbeelding van fotograaf Ed van der Elsken een dag later weer terug. In 2016 verwijderde het platform tijdelijk de bekende foto van het Vietnamese ‘napalm-meisje’. Facebook beloofde beterschap.

Lees ook: Naakt, o Facebook, is nogal eens cruciaal

‘Duidelijke regels’

Facebook was donderdag nog niet bekend met de aangifte en wees in een algemene reactie op de „duidelijk regels” rond het delen van naaktbeelden op het platform. Die regels zijn in ontwikkeling en „genuanceerder geworden,” benadrukt het bedrijf. Voor kunst met naakte figuren maakt het bedrijf na de aanhoudende kritiek inmiddels uitzonderingen.

Een woordvoerder van Facebook zegt dat het bedrijf rekening moet houden met de normen van álle gebruikers, en die lopen nogal uiteen. „Net als bij kunst zullen mensen altijd van mening verschillen over wat wel en niet geschikt is om te publiceren op een platform zoals Facebook. We weten dat sommige mensen het niet eens zijn met onze positie – en we respecteren dat.”

Heslenfeld hoopt dat het Openbaar Ministerie naar aanleiding van zijn aangifte een onderzoek start, zeker nu sluiting van zijn account dreigt omdat hij herhaaldelijk de regels overtreden heeft.

Of het OM inderdaad inderdaad onderzoek gaat doen, betwijfelt jurist Peter Kager van juridisch adviesbureau ICTRecht. „Facebook blijft een privaat platform, maar heeft wel veel invloed. Ik zit daar wat dubbel in: het zou interessant zijn als de rechter daar uitspraak over zou doen.” Het feit dat Facebook een foto heeft verwijderd, betekent echter niet dat de vrijheid van meningsuiting geschonden is of dat er gediscrimineerd wordt, meent de jurist. „Ik kan bijvoorbeeld prima zo’n foto op mijn eigen website zetten en dan ernaar linken op Facebook.”