In Honduras kunnen kartels iedereen omkopen, zelfs de president

Drugs Honduras is een cruciale draaischijf voor de smokkel van cocaïne. Kartels kunnen iedereen omkopen: ook de president, zou blijken uit een rechtszaak tegen zijn broer in de VS.

Dinsdag werd in Honduras opnieuw geprotesteerd tegen president Juan Orlando Hernández, die in verband wordt gebracht met drugskartels.
Dinsdag werd in Honduras opnieuw geprotesteerd tegen president Juan Orlando Hernández, die in verband wordt gebracht met drugskartels. Foto ORLANDO SIERRA / AFP

De naam van Juan Orlando Hernández valt niet in het rechtbankdocument, dat stelt dat hij 1,5 miljoen aan narcodollars ontving. Tegelijkertijd laten de aanklagers in New York geen twijfel bestaan wie schuilgaat achter ‘mede-samenzweerder 4’ (‘CC-4’). „Eind 2013 werd CC-4 gekozen tot president van Honduras”, schrijven ze. Het document werd vrijdag openbaar en zorgt sindsdien voor aanhoudende protesten in het Midden-Amerikaanse land.

Hernández is bijna zes jaar later namelijk nog steeds aan de macht – en een zeer omstreden president. ‘JOH’, zoals hij genoemd wordt, liet zich eind 2017 op slinkse wijze herkiezen. Eerst negeerde hij de grondwet door op te gaan voor een tweede termijn. Toen hij de verkiezingen dreigde te verliezen van een anticorruptiekandidaat, beval hij een hertelling die hem alsnog als winnaar uit de bus liet komen. Straatprotesten daartegen liet hij door de militaire politie met dodelijk geweld neerslaan.

Lees ook: Duizenden protesteren in Honduras tegen ‘narco’ als president

En nu stellen Amerikaanse aanklagers dat een kartel zijn campagnekas spekte. Op zich komt dit niet als enorme verrassing: de onthulling komt voort uit het proces tegen Hernández’ jongere broer Tony. Hij werd in 2018 in Miami opgepakt en moet later dit jaar terechtstaan voor het veronderstelde transport van cocaïne naar de VS. Het vermoeden in Honduras was al dat de president op zijn minst weet had van Tony’s smokkelactiviteiten.

Helikopters vol cocaïne

Honduras geldt al decennia als belangrijke draaischijf voor Zuid-Amerikaanse coke. Vooral sinds de eeuwwisseling heeft de smokkel via de vele clandestiene en militaire landingsbaantjes een hoge vlucht genomen. En daarmee de corruptie. Kartels kunnen iedereen kopen: politici, agenten, militairen, aanklagers en rechters.

De zaak tegen Tony Hernández steunt grotendeels op getuigenissen van Alexander Ardón. Hij was jaren burgemeester van El Paraíso, een stadje aan de grens met Guatemala dat uitgroeide tot knooppunt op de cocaïneroute tussen Colombia en de VS. Nu werkt Ardón samen met de Amerikaanse justitie.

In El Paraíso klotste het drugsgeld openlijk rond. In een interview met de krant La Prensa, in 2011, noemde de excentrieke Ardón zichzelf „de koning van het volk”. De toen al verdachte politicus had een legertje van twintig lijfwachten bij zich. En vertelde over het nieuwe gemeentehuis dat hij liet optrekken: een wit-roze miniatuur-Capitool met op het dak een heli-platform.

Helikopters komen ook terug in het nu onthulde document. Presidentsbroer Tony zou aan Ardón helikopters hebben ‘verhuurd’ om maandelijks honderden kilo’s coke te kunnen vervoeren. Ook bood hij de smokkelburgemeester aan om juridische bescherming te regelen. Dit in ruil voor campagnedonaties aan hem en zijn broer en stemmen van Ardóns partijgenoten in het landelijke Congres. Ook rond de dubieuze stembusgang van 2017 zou JOH drugsgeld hebben aangenomen.

Bondgenoot van Washington

Hoewel hij niet beschuldigd wordt van een misdrijf onder Amerikaans recht, zet de aanklacht druk op de president. In een boze verklaring citeerde hij zaterdag de Amerikaanse ambassade in zijn land, die hem eind mei nog prees als trouwe bondgenoot in de oorlog tegen drugs. Ook wees de in de VS opgeleide rechtse technocraat erop dat hij ruim veertig narco’s uitleverde en de moordcijfers in het land halveerde. Dit maakte hem aanvankelijk ook populair, maar sinds de crisis van 2017 keren veel Hondurezen zich van ‘JOH’ af.

Hij bleef wel steun genieten van Washington, zelfs na zijn ‘herverkiezing’. Dit terwijl armoede, corruptie en de politieke repressie van zijn bewind jaarlijks tienduizenden burgers het land uit jagen. Hondurezen vormen een flink deel van de Midden-Amerikaanse asielzoekers die zich melden aan de zuidgrens van de VS.

Zeker nu de president ook nog een narco zou zijn – zoals duizenden betogers in de straten van Tegucigalpa dinsdag scandeerden – kunnen de VS zich de vraag gaan stellen of Hernández wel zo’n trouwe bondgenoot is.