‘De gevaarlijkste Chileen ter wereld’ blijft categorisch ontkennen

Georganiseerde misdaad De tegenstelling tussen de ontkenning van ‘Rico de Chileen’ en de beschuldiging van het Nederlandse OM wordt steeds groter.

Het OM ziet de in Chili geboren Amsterdammer Rico R. als een van de kopstukken van de cocaïnemaffia in Nederland.
Het OM ziet de in Chili geboren Amsterdammer Rico R. als een van de kopstukken van de cocaïnemaffia in Nederland. Foto Remko de Waal/ANP

Het is een ronkend item dat de Chileense televisiezender T13 in maart 2018 wijdt aan de vangst van 344 kilo cocaïne in de Italiaanse kustplaats Livorno. Er worden beelden getoond van de drugs en de Italiaanse douane komt uitgebreid aan het wmsterdam. In een ronkend item bespreekt de Chileense televisiezender T13 in maart 2018 de vangst van 344 kilo cocaïne in de Italiaanse kustplaats Livorno. De partij komt uit Chili. Halverwege de reportage worden beelden getoond van Richard ‘Rico’ R. „De gevaarlijkste Chileen ter wereld”, zegt de voice-over.

Het item bevat ook een gesprek met Nederlandse officier van justitie Maaike van Kampen, belast met de vervolging van Rico R. Ze legt uit dat het onderzoek eind 2015 is gestart met „informatie van de geheime dienst”. „Zijn naam komt voor in onderzoeken naar de ‘Mocro War’ die we in Amsterdam en omstreken hebben. Heel veel moorden, als gevolg van drugssmokkel.” De interviewster legt vervolgens voor dat Rico altijd zegt onschuldig te zijn. „Dat waag ik te betwijfelen”, stelt Van Kampen. Het OM ziet de in Chili geboren Amsterdammer Rico R. als een van de kopstukken van de cocaïnemaffia in Nederland.

De spanning tussen de categorische ontkenning van Rico R. en de harde beschuldiging van het Nederlandse Openbaar Ministerie aan zijn adres is sindsdien gegroeid. Tijdens de zesde tussentijdse zitting in het onderzoek legde officier Van Kampen woensdag omstandig uit aan de rechtbank dat de voorlopige hechtenis van Rico bijna twee jaar na zijn arrestatie nog altijd niet kan worden opgeheven. Hij wordt formeel alleen verdacht van witwassen en het lidmaatschap van een criminele organisatie, maar justitie wil die aanklacht uitbreiden naar betrokkenheid bij liquidaties.

De moord op Gwenette Martha

Volgens het OM speelt Rico R. een centrale rol in een criminele vete die in de Amsterdamse onderwereld in 2014 is uitgebroken. Dat conflict draait om de moord op Gwenette Martha, in mei 2014. Justitie vermoedt dat Rico betrokken is geweest bij een serie moorden om Martha’s dood te wreken. De belangrijkste daarvan is de liquidatie van Samir Bouyakhrichan, van wie wordt vermoed dat hij de moord op Martha heeft georganiseerd.

In verband met deze en andere liquidaties is bij het Team Criminele Inlichtingen (TCI) de afgelopen jaren veel informatie over Rico R. binnengekomen.

De geheime dienst van de politie heeft tientallen ambtsberichten geleverd die zijn toegevoegd aan het dossier 13Orinus, zoals de zaak tegen Rico R. heet. Die gaan allemaal over het conflict na de moord op Martha. De naam van Rico de Chileen wordt daarbij vaak genoemd.

Het is allemaal heel vervelend voor Rico R., maar TCI-berichten kunnen niet als bewijs dienen. En volgens advocaat Leon van Kleef begint dat te knellen, na vier jaar onderzoek en bijna twee jaar voorlopige hechtenis.

Rico R. is in het najaar van 2017 aangehouden in Chili en begin 2018 overgeleverd aan Nederland, op basis van een beschuldiging van witwassen en het lidmaatschap van een criminele organisatie die cocaïne smokkelde naar Nederland. Moord ontbrak indertijd op de tenlastelegging. Daarvoor mag hij alleen worden vervolgd als de Chilenen toestemming geven.

Tot op heden hebben de Chileense autoriteiten echter geen aanvullend verzoek ontvangen uit Nederland. Volgens advocaat Van Kleef komt dat omdat er te weinig bewijs is voor R.’s betrokkenheid: „Daarom is mijn cliënt nog altijd voor geen enkele concrete liquidatie aangeklaagd.”

Hoge straffen, dankzij berichten

Het OM bestrijdt dat, en put daarbij uit een grote hoeveelheid onderschepte PGP-berichten. PGP staat voor versleutelingsprogramma Pretty Good Privacy. PGP-telefoons werden jarenlang door criminelen gebruikt. In 2017 slaagde het NFI erin om miljoenen berichten te ontsleutelen. Het afgelopen jaar zijn er meerdere strafzaken geweest, waarin zeer hoge straffen zijn uitgedeeld op basis van PGP-berichten.

Op dit moment wordt er intensief gezocht in deze enorme hoeveelheid berichten. Dat levert volgens officier van justitie Van Kampen steeds meer materiaal op waarmee de rol van R. bij onderwereldmoorden in 2014 kan worden onderbouwd. Dit onderzoek is tijdrovend, omdat dankzij betere technieken steeds meer PGP-berichten kunnen worden ontsleuteld. Van Kleef spreekt zelfs van „de moeder aller zoekslagen”. Volgens de advocaat is er sprake van een „fishing expedition”. Een ultieme poging om bewijs te vinden, aangezien eerdere pogingen niet genoeg hebben opgeleverd.

Dat is een verwijzing naar PGP-berichten die al eerder naar buiten zijn gekomen tussen R. en Ridouan Taghi, ‘s lands meest gezochte crimineel.

Volgens de officier functioneerden de groepen rond Rico en Taghi als „een familie of een broederschap”. Zij informeerden elkaar over de uitvoering van liquidaties en plannen voor nieuwe moorden. Zo hebben R. en Taghi het in PGP-berichten over misdaadblogger Martin Kok. Met publicaties op zijn site Vlinderscrime, over R. en Taghi, zou Kok, in de woorden van R. , „te ver zijn gegaan”: „Die kk Vlinderscrime moet slapen”, schrijft Taghi aan Rico R. in het voorjaar van 2016. Dat is saillant, omdat Kok eind 2016 daadwerkelijk is vermoord.

Ridouan Taghi wordt voor de moord op Martin Kok vervolgd. Waarom is R. in die zaak geen verdachte, vraagt Van Kleef retorisch. Zijn antwoord luidt dat er onvoldoende bewijs is. Met die veronderstelling is officier Maaike van Kampen het hartgrondig oneens. Wie gelijk krijgt, zal blijken in 2020 als de rechtbank een oordeel velt.