Toch werken op je vrije dag

Personeelstekort in de zorg Ziekenhuis MST in Enschede nam een week geen nieuwe patiënten op. Deze zomer is duidelijk hoe kwetsbaar de zorg hier is.

Medisch Spectrum Twente in Enschede worstelt zoals veel zorgaanbieders met het tekort aan personeel, in deze vergrijsde regio.
Medisch Spectrum Twente in Enschede worstelt zoals veel zorgaanbieders met het tekort aan personeel, in deze vergrijsde regio. Foto Sem van der Wal/Novum

De opnamestop begon vorige week maandag. Een week lang werden er geen nieuwe patiënten opgenomen in het Medisch Spectrum Twente in Enschede. De spoedeisende hulp bleef wel open, maar doorstromen naar een verpleegafdeling kon alleen bij andere ziekenhuizen. Geplande operaties werden afgebeld. Een crisisteam overlegde drie keer per dag of de opnamestop kon worden beëindigd. Tot zondag was het antwoord elke keer ‘nee’. Bij de afdeling neurologie kon de opnamestop maandag ook nog niet worden opgeheven.

De afgelopen weken werd pijnlijk duidelijk hoeveel druk er op zorgaanbieders in Twente en de Achterhoek ligt. Deze twee regio’s kampen met grote personeelstekorten in de zorg en een populatie die bovengemiddeld vergrijst. Zomerroosters en veel collega’s die op vakantie zijn, maken de zorg extra kwetsbaar.

In de zomer wordt het een complexe cocktail

Arend Pleysier Sensire

Zo moest Streekziekenhuis Koningin Beatrix in Winterswijk eind juli meerdere keren personeelsleden terugroepen op hun vrije dagen. „Er was zo veel toestroom van patiënten en zo weinig uitstroom, dat we zes bedden extra beschikbaar moesten stellen”, legt een woordvoerder uit.

Bij het Medisch Spectrum Twente is het personeelstekort een van de oorzaken voor de opnamestop: het ziekenhuis heeft vijftien vacatures. Daarnaast liggen patiënten te lang in bedden „die ze bezet houden omdat er nergens opvang mogelijk is voor hen”, zegt Selma Hoekstra, woordvoerder van het ziekenhuis.

De tekorten zijn namelijk niet voorbehouden aan ziekenhuispersoneel. Ook in de thuis- en verpleegzorg en bij huisartsen speelt het probleem. Wanneer thuiszorgorganisaties en verpleeghuizen ook ‘stops’ inlassen, weten ziekenhuizen niet meer aan wie ze de patiënten nog kunnen overdragen. Hoe problematisch dit soms wordt, bleek in maart toen een chirurg van Ziekenhuisgroep Twente gefrustreerd twitterde dat een oudere patiënt al honderd dagen onterecht in het ziekenhuis lag. Er was geen plek voor hem in de gespecialiseerde verpleegzorg.

Het personeelstekort in de zorg is een landelijk probleem: het UWV verwacht dat dit jaar het aantal vacatures stijgt van 130.000 naar 140.000 stuks. Maar in de regio is het probleem nijpender dan in de Randstad: zowel in de Achterhoek als in Twente kan, zo berekende werkgeversorganisatie Zorg en Welzijn, in 2022 één op de tien werkplekken niet meer worden ingevuld.

In Twente en de Achterhoek zijn personeelstekorten

Zomerperiode is extra lastig

Hoewel de mogelijkheden per plaats verschillen, moet de thuiszorgtak van zorgorganisatie Sensire – de grootste in de Achterhoek – soms ook patiënten weigeren. „Door het jaar heen is de krapte in personeel nog te regisseren”, zegt Arend Pleysier van Sensire. „Maar in de zomerperiode wordt het een complexe cocktail, door de combinatie van chronische krapte, de grotere zorgvraag en collega’s én mantelzorgers die vakantie vieren.”

Epse (gemeente Lochem) is een voorbeeld van een plaats waar Sensire lastig voldoende thuiszorg kan bieden. Thuiszorgmedewerkers wonen er over het algemeen niet in de buurt en hebben weinig trek in extra reistijd. Het personeelstekort maakt het makkelijker om eisen te stellen. „Op het moment dat je functioneren, kennis en bekwaamheid niet ter discussie staan, kunnen zorgprofessionals zelf kiezen waar ze willen werken, en wanneer”, zegt Pleysier.

Observatiebedden

Zorgverzekeraar Menzis, in deze regio’s de grootste, krijgt de problemen ook niet opgelost. „Was het maar zo dat we met een portemonnee konden wapperen en er dan een blik verpleegkundigen klaar zou staan”, zegt woordvoerder Joeri Veen. „Het is belangrijk dat patiënten op de goede plek terechtkomen. Vaak is dat niet in het ziekenhuis, maar thuis met een beetje extra begeleiding of in een verpleeghuis.”

De zorgverzekeraar ondersteunt in dat kader verpleeghuizen die met een speciale vorm van zorg de Achterhoek moeten ontlasten. Er komen 32 zogenoemde ‘observatiebedden’ in verpleeghuizen, waar ziekenhuizen en huisartsen patiënten heen kunnen sturen. Bijvoorbeeld ouderen die ontregeld raken door een blaasontsteking of te kampen hebben met plotselinge verwardheid. Vanuit daar kan de patiënt aansterken, terwijl wordt gezocht naar een vervolgplek.

Het initiatief komt van Stichting Zorgcombinatie Marga Klompé. Dat neemt de helft op zich: op een terrein van de zorginstelling in Winterswijk is een speciale ruimte gebouwd voor zestien observatiebedden. „Wij constateerden paniek bij huisartsen en ziekenhuizen en enorm veel verspilde uren om patiënten op de juiste plek te krijgen”, zegt bestuurder Marcel Duvigneau. „We hopen op deze manier wat druk van het systeem te halen.”

„Niet te lang”, zegt Duvigneau. „Maximaal negen dagen per patiënt. Want ook wij zitten vol.”