Boerka politieke splijtzwam voor links

Boerkaverbod De actie van Amsterdams gemeenteraadlid Biemond (PvdA) tijdens de Pride tegen het boerkaverbod legt verdeeldheid links bloot.

Vrouwen met een boerka en nikab protesteren tegen het boerkaverbod dat 1 augustus is in gegaan.
Vrouwen met een boerka en nikab protesteren tegen het boerkaverbod dat 1 augustus is in gegaan. David van Dam

Een „ongelooflijke provocatie” van een „wereldvreemde” PvdA’er die er bovendien de gaypride voor misbruikte. Het Friese Statenlid Jaap Stalenburg (PvdA) wijst de actie van zijn partijgenoot Hendrik Jan Biemond af, het Amsterdamse gemeenteraadslid dat zaterdag als gele burqa queen langs de route van de Canal Parade stond. „Voor de PvdA Amsterdam betekent vrijheid dat je mag zijn wie je bent en dus ook mag dragen wat je wilt”, twitterde zijn afdeling.

Andere afdelingen namen afstand van de foto. De kleurige boerka’s en de bordjes met teksten als ‘My burqa is my right and pride’ waren „een veel te radicale uiting, de discussie ligt veel te genuanceerd voor zo’n blije actie”, zei bijvoorbeeld de Zutphense wethouder Annelies de Jonge in De Stentor. Binnen de Amsterdamse PvdA was ook niet iedereen er blij mee. Wethouder Marjolein Moorman twitterde: „Voor mij symboliseert de boerka de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen. Een man mag zich vrij vertonen, maar de vrouw moet zich bedekken. Dat heeft voor mij niets met vrijheid te maken.”

Lees ook: Boerkaverbod: ‘moeilijk politiek compromis’ dat eigenlijk niets oplost
Twitter avatar pvda_amsterdam PvdA Amsterdam 🌈| Ons raadslid Hendrik Jan Biemond was gisteren de gele burqa queen: “Voor de PvdA Amsterdam betekent vrijheid dat je mag zijn wie je bent en dus ook mag dragen wat je wilt.” ✊ #Pride2019 https://t.co/VGYmhyOLGQ

Biemond, in het dagelijks leven advocaat bij Allen & Overy, gaf nog een verklaring uit waarin hij schreef dat hij „niets” met de boerka heeft. „Maar ik ben nog meer tegen het boerkaverbod. Ik wil dat mensen de vrijheid hebben om aan te doen wat ze willen.” Hij wilde zijn verklaring verder niet toelichten.

De boerka-actie van Biemond was niet het eerste tegengeluid dat te horen was in reactie op het gedeeltelijk verbod op gelaatsbedekkende kleding dat vorige week van kracht werd. Het verbod blijkt een splijtzwam voor links. Het toont het ongemak van linkse partijen over de omgang met de islam. Tegenstanders vinden het boerkaverbod een aantasting van vrouwenrechten en de vrijheid van godsdienst, de voorstanders kunnen er wel in meegaan omdat zij de boerka zelf juist zien als een symbool van vrouwenonderdrukking.

Als je als partij actie gaat voeren voor een kledingstuk dat vrouwen dehumaniseert dan ben je bezig met politiek islamisme

Keklik Yücel, Oud-Tweede Kamerlid (PvdA)

‘Moderne heksenjacht’

Saida Derrazi, activiste tegen racisme en islamofobie, vindt het mooi dat Biemond het „lef heeft gehad om zich uit te spreken in de week dat we in Nederland onze vrijheid vieren”. Ze is betrokken bij S.P.E.A.K., de initiatiefnemer van een opiniestuk in NRC afgelopen donderdag dat door bijna vijftig veelkleurige organisaties werd ondertekend. Daarin noemen ze het boerkaverbod „een moderne heksenjacht” en schrijven ze dat „wij geloven in een Nederland waar iedere vrouw baas is over haar eigen lijf, buik én hoofd.”

Lees ook de reactie van zevenenveertig organisaties op het verbod: Dit verbod is een moderne heksenjacht

Derrazi wil wegblijven van een oordeel over de vraag of de boerka vrouwen onderdrukt. „Er zijn ook vrouwen die het bevrijdend vinden, en het juist onderdrukkend vinden dat vrouwen uit commercieel oogpunt als seksobject worden neergezet. Vrouwen moeten vooral zelf weten wat ze dragen.” Die vrijheid is afgelopen week voor een groep moslimvrouwen ingeperkt en dat vindt Derrazi „een kwalijke zaak”.

Binnen de PvdA, die als regeringspartij in het tweede kabinet-Rutte instemde met een gedeeltelijk boerkaverbod, ligt het onderwerp „heel gevoelig”, weet Jaap Stalenburg. De partij heeft traditioneel ook een achterban onder Nederlandse moslims, waardoor vooral de afdelingen in de grote steden volgens hem erg tolerant zijn. „Buiten Amsterdam staan we er wel wat nuchterder in”, zegt Stalenburg. „Op links stappen we soms zo makkelijk heen over de symbolische lading van zo’n boerka. Ik ben geen scherpslijper, maar als emancipatiepartij moeten we hier nooit mee akkoord gaan.”

Je moet salafisten eens vragen wat ze van lhbti-rechten vinden

Zihni Özdil, Oud-Tweede Kamerlid (GroenLinks)

Keklik Yücel, oud-Tweede Kamerlid voor de PvdA, richtte vorig jaar Vrij Links op, een groep die vindt dat links afstand moet nemen van identiteitspolitiek. Ze zei vorig jaar in een lezing dat links moet terugkeren naar zijn „vrijzinnige, seculiere wortels” en islamkritisch moet durven zijn indien nodig. Yücel vindt dat het de laatste jaren bij de PvdA, onder leiding van Lodewijk Asscher, juist de goede kant op ging. Hij, als minister verantwoordelijk voor integratie, probeerde de invloed van salafistische organisaties terug te dringen. Yücel denkt dat Biemond met zijn actie tegen die lijn ingaat. „Als je als partij actie gaat voeren voor een kledingstuk dat vrouwen dehumaniseert en onzichtbaar maakt als mens, ben je jezelf aan het verloochenen. Dan verlaat je het pad van de sociaal-democratie, dan ben je bezig met politiek islamisme.”

Lees ook het opiniestuk: Progressief Nederland moet het boerkaverbod steunen

Religieuze repressie

Oud-Tweede Kamerlid Zihni Özdil (GroenLinks) vindt het bijna onvoorstelbaar dat aan de linkerkant van het politieke spectrum sommigen het dragen van een boerka nu bijna presenteren als een daad van feminisme. Hij heeft de afgelopen jaren binnen GroenLinks en andere linkse partijen ervaren dat er een stroming is die „blind is voor de patriarchale en religieuze repressie in de islam”. Terwijl diezelfde mensen volgens hem altijd vooraan staan om het christendom te bekritiseren. Özdil noemt de Nashville-verklaring, waarover links „terecht” boos was. „Maar als moslims antihomostandpunten verkondigen, dan moet dat wel kunnen.” Özdil zelf is tegen het boerkaverbod, maar een boerka aantrekken als symbool van vrijheid vindt hij de „ultieme culminatie” van de verwarring op links. „Je moet salafisten eens vragen wat ze van lhbti-rechten vinden.”

Keklik Yücel heeft weinig op met de mening van Derrazi en anderen dat vrouwen zelf voor de boerka kiezen. Volgens haar doen de meeste vrouwen dit onder druk en als ze het wel vrijwillig doen, hoopt Yücel dat linkse mensen zien dat boerkadraagsters niet hun bondgenoten zijn. „Als je voor een boerka kiest, draag je een vijandig politiek gedachtengoed uit. Dan ben je een reclamebord voor het salafisme en spreek je je uit tegen alles wat onze democratie mooi en inclusief maakt.”

Correctie 8 augustus 2019: In een eerdere versie van dit artikel stond dat PvdA-wethouder Annelies de Jonge de boerka-actie van Biemond „te blij” had genoemd, maar dit was geen correct citaat. Het artikel is met het juiste citaat hierboven aangepast.