Diego Maradona in het shirt van Napoli net nadat de club de serie A heeft gewonnen.Foto Meazza Sambucetti/AP/Shutterstock

‘Diego Maradona is te onvoorspelbaar, te onbetrouwbaar’

Interview | Asif Kapadia, regisseur De Britse regisseur Asif Kapadia maakte al twee documentaires over de tol van roem: hij portretteerde coureur Ayrton Senna en zangeres Amy Winehouse. Van hen is hij gaan houden, van zijn nieuwe hoofdpersoon Diego Maradona niet.

De Britse regisseur Asif Kapadia boog zich na twee bejubelde documentaires over overleden beroemdheden – coureur Ayrton Senna en zangeres Amy Winehouse – ditmaal over een nog levende legende: de Argentijnse sportgod Diego Maradona, die van voetbal kunst maakte. Uit meer dan vijfhonderd uur archiefmateriaal destilleerde Kapadia een ontluisterende film die vooral zijn opkomst en ondergang in Napels openhartig belicht.

Kapadia is een zeer vlotte gesprekspartner; de meeste vragen zijn nog niet gesteld of de 47-jarige filmmaker biedt de journalisten aan de festivalboulevard in Cannes al een uitgebreid antwoord, vol gedetailleerde anekdotes. Slechts eenmaal valt de Britse regisseur even stil, bij de vraag of hij tijdens het maken van de documentaire ook van Maradona is gaan houden.

„Nee”, besluit de Oscarwinnaar na een paar seconden denken. „Ik ben van Senna gaan houden, ik ben van Amy gaan houden. Maar Diego is te onvoorspelbaar, te onbetrouwbaar. Dat is, los van zijn charisma, toch het beeld dat vooral is blijven hangen na twee jaar doorlopend in zijn leven te zijn gedoken.” Zo belicht de film onder meer zijn buitenechtelijke zoon, die de voetballer jarenlang ontkende, en de banden met de camorra die ervoor zorgden dat Maradona zonder problemen aan drugs kon komen tijdens de jaren dat hij voor Napoli speelde.

Deze roerige periode tussen 1984 en 1991, waarin de Argentijn de verguisde club talloze grote binnen- en buitenlandse titels bezorgde, vormt de rode draad van de documentaire. Volgens kenners was dit ook de periode waarin Maradona de beste speler was die hij kon zijn. „Als twintiger stapte hij heel naïef in het Italiaanse avontuur en dacht zijn eigen koers wel te kunnen bepalen. Maar hij merkte al snel dat hij geen keuze had; wie in Italië zijn nek boven het maaiveld uitsteekt, krijgt met de maffia te maken.”

De legio negatieve eigenschappen van de wereldberoemde voetballer maakten hem overigens wél het ideale onderwerp voor een spannende film, legt Kapadia daags na de wereldpremière van de documentaire uit. „Hij wordt evenzeer geliefd als gehaat, al naar gelang wie je het vraagt. Er is altijd drama om hem heen; hij heeft veel keuzes gemaakt waar veel kijkers niet achter zullen staan. Maar bovenal is hij heel rooskleurig narratief gaan denken over zijn eigen leven en heeft in zijn hoofd een eigen geschiedenis gevormd die hij onvoorwaardelijk gelooft. Hij is zo gaan vertrouwen op de antwoorden die hij al jarenlang aan de pers geeft, dat hij vaak niet meer weet wat de waarheid precies was.”

Lees hier de recensie van ‘Diego Maradona’

De regisseur sprak uiteindelijk wel met Maradona, maar dat was pas nadat hij er al maanden aan archiefonderzoek en gesprekken met tientallen naaste familieleden en medewerkers van de voetbalster op had zitten. „We hebben die gesprekken vooral gebruikt om een goed beeld van Maradona te krijgen”, vertelt Kapadia. „Uiteindelijk wilden we vooral de archiefbeelden voor zichzelf laten spreken. We hadden toegang tot een schat aan materiaal, onder meer in Napels en het familiearchief van Diego zelf. Een jeugdvriend wilde ooit een documentaire maken en had al een heleboel nooit gedeelde beelden verzameld; die mochten wij gebruiken.”

De kijker moet op basis van alle feiten in beeld maar zelf een oordeel vellen. „Alleen op deze manier kon ik recht doen aan en grip krijgen op de ongrijpbare Maradona.”

Zijn grilligheid en onbetrouwbaarheid vallen de legendarische voetballer overigens niet echt te verwijten, voegt de Britse filmer eraan toe. „Dit is mijn derde documentaire over kinderen die op te jonge leeftijd wereldberoemd werden”, stelt hij. Diego werd op zijn achtste ontdekt door een talentscout toen hij speelde bij een buurtclub in de arme buitenwijk van Buenos Aires waar zijn familie woonde. „Het is ongezond als jij op je vijftiende al meer verdient dan je ouders. Vanaf zijn twintigste, toen Diego naar Barcelona vertrok, heeft hij geen vastigheid meer gekend. Hij reist zijn hele leven de wereld rond en heeft zich nooit ergens écht meer thuis gevoeld. Ik zou niet met hem willen ruilen.”

Ook op het veld bleef Maradona altijd de streetguy die hij vroeger was, oordeelt Kapadia. „Liegen en bedriegen is altijd al zijn manier van overleven geweest. En dat zijn ook eigenschappen waarmee je ver komt als voetballer; het is een spel van bedrog, proberen de regels op te rekken, te kijken waar je mee weg kan komen. Dat doet elke speler.”

En Maradona kwám ermee weg op het hoogste podium toen een doelpunt uit een handsbal die hij maakte tijdens een WK-kwartfinale in 1986 werd toegekend – de inmiddels iconische ‘Hand van God’. Overigens bewees de Argentijn ook zijn technische brille in die wedstrijd, toen hij het tweede doelpunt scoorde met een ‘rush’ vanaf de middenlijn waarbij Maradona vijf Britse tegenstanders passeerde. De FIFA riep dit moment twee decennia later uit tot ‘goal van de eeuw’.

Het lukte Kapadia niet om Maradona vóór Cannes het eindresultaat te laten zien, en de wereldpremière liet het enfant terrible onverwacht schieten vanwege een plotseling onmisbare wedstrijd van Dorados, de Mexicaanse club die hij nu traint. Wel liet de Argentijn weten heel ongelukkig te zijn met de tekst op de filmposter, waar hij wordt geduid als ‘rebel, held, oplichter en God’. „Ik heb nooit iemand opgelicht”, claimde hij in een interview, dat hij afsloot met een oproep om de documentaire te boycotten.

Kapadia kon weinig met de kritiek. „Ik heb geprobeerd een zo eerlijk en menselijk mogelijk portret van een fenomeen te schetsen. En we hebben de film wel aan alle andere belangrijke betrokkenen laten zien: zijn ex-vrouw, zijn kinderen, zijn biograaf. Die steunen ons allemaal en zeggen dat de film het beoogde doel heeft bereikt.”