Onderzoek naar politie-optreden in kliniek

Leeuwarden In een opnamekliniek kwam een man om het leven na ingrijpen door de politie. De Rijksrecherche doet onderzoek.

Hulpdiensten bij de ggz-instelling in Leeuwarden.
Hulpdiensten bij de ggz-instelling in Leeuwarden. Foto CAMJO MEDIA/ANP

Een tragische dood. Een 42-jarige man uit Leeuwarden kwam vorige week om het leven, drie dagen na ingrijpen door de politie, in een opnamekliniek voor psychiatrische patiënten in de Friese hoofdstad. De Rijksrecherche is een onderzoek gestart naar de handelwijze van de politie.

Wat zich woensdagavond heeft afgespeeld in een van de twee gesloten ‘units’ van het Jelgerhuis in Leeuwarden, is nog niet helemaal opgehelderd. Wel is duidelijk dat een brandje was ontstaan op een van de kamers van de cliënten; mensen die acuut zijn opgenomen en er gemiddeld twee tot drie weken verblijven. „Ze kampen met diverse, heftige psychiatrische problematiek”, zegt Ton Dhondt, ouderenpsychiater en lid van de raad van bestuur van GGZ Friesland, waar het Jelgerhuis onder valt.

Het brandje maakte een ontruiming van alle kamers op de unit noodzakelijk, en leidde tot „consternatie” bij andere bewoners. Dhondt: „Eén persoon raakte daarbij zo ontregeld, dat verwoede pogingen moesten worden gedaan om hem tegen zichzelf te beschermen.” Daartoe was de politie gealarmeerd. „Vervolgens is de man onwel geworden, moest hij worden gereanimeerd en is hij naar het ziekenhuis gebracht.” Daar is hij overleden. Wat vaststaat: het slachtoffer is niet de persoon bij wie de brand op de kamer was ontstaan, laat justitie weten. De politie heeft een 25-jarige man uit Leeuwarden aangehouden op verdenking van brandstichting. „In het belang van het onderzoek” en „om redenen van privacy” zeggen politie en justitie niet of de man ook in de kliniek verbleef.

Wat te doen met patiënten die niet in bedwang zijn te houden? Wat te doen als mogelijkheden om iemand tegen zichzelf in bescherming te nemen niet hebben gewerkt? Zoeken naar een rustige plaats; medicatie en, in uiterste nood, plaatsing in een aparte, rustgevende en separeerruimte? In een convenant uit 2012 zijn „afspraken” gemaakt over assistentie door de politie, laat brancheorgansiatie GGZ Nederland weten. „Onder agressie wordt in deze context verstaan: ‘Het opzettelijk verbaal uiten of gebruiken van fysieke kracht of macht, dan wel het dreigen ermee, door de verwarde persoon, gericht tegen zichzelf of tegen de directe omgeving, hetgeen zal resulteren in een onaangenaam gevoel, pijn, letsel, schade of de dood, dan wel ontaardt in een strafbaar feit’.”

Behalve onderzoeken naar de brand en het politieoptreden loopt er, zoals gebruikelijk, een intern onderzoek van GGZ Friesland naar het incident, onder toezicht van de inspectie. In het algemeen wil bestuurder Dhondt wel gezegd hebben dat het aantal veiligheidsincidenten op psychiatrische afdelingen groeit, net als in de rest van Nederland. Een van de belangrijkste oorzaken, zegt hij, is „de maatschappelijke keuze die gemaakt is in het zo lang mogelijk ambulant behandelen” van psychiatrische cliënten. „We willen iemand alleen nog bij grote noodzaak in een kliniek opnemen.” Zodat in deze klinieken vooral mensen met ernstige problematiek opgenomen zijn. En ten tweede: het gebruik van alcohol en drugs. Dhondt: „De psychiatrische kwetsbaarheid wordt geactiveerd door het gebruik van allerlei middelen. Daar komt bij dat als mensen worden opgenomen, ze ineens afkicken en ook dáárdoor onvoorspelbaar gedrag vertonen.”

GGZ Friesland heeft er net als andere instellingen voor gekozen ‘zorgbeveiligers’ te contracteren; personeel dat oog heeft voor de veiligheid en oplopende agressie. Daarnaast is toenemende inzet van ‘reguliere’ bewakingsdiensten hard nodig, stelt Dhondt, om mensen buiten de deur te houden die „misbruik maken” van de kwetsbaarheid van psychiatrische patiënten en hen „verleiden” drugs binnen de kliniek te gebruiken. „Het zijn dealers die de patiënten verleiden en soms proberen in te zetten om drugs binnen te smokkelen.” Een hardnekkig probleem: „Als onze beveiligers een locatie in Franeker schoonvegen, dan duiken de dealers een dag later op bij onze locaties in Leeuwarden of Heerenveen.”