‘Hema is platgeslagen’

Vakbondsactie FNV voerde maandag actie tegen de nieuwe cao voor Hema die collegavakbond CNV afsloot met de directie. „Mijn Hema-hart huilt.”

FNV’ers Marlène Gomes (links) en Linda Vermeulen deelden maandag voor de Hema in Utrecht flyers uit, als protest tegen de nieuwe cao.
FNV’ers Marlène Gomes (links) en Linda Vermeulen deelden maandag voor de Hema in Utrecht flyers uit, als protest tegen de nieuwe cao. Foto FNV/ TompoesUnited

Flyers met ‘Laat Hema weer écht Hema zijn’ en speldjes in de vorm van een geplette tompouce. Vakbond FNV trekt langs Nederlandse Hema-filialen om te protesteren tegen de nieuwe cao, die in juni is afgesloten met de concurrerende vakbond CNV.

De karakteristieke Hema-tompouce op de flyers en speldjes is plat, want: „Hema is door de nieuwe cao platgeslagen en moet weer oprijzen”, zegt FNV-consulent Marlène Gomes. FNV spreekt van een „loondump” en een „ongewenste tweedeling”. In de nieuwe cao gaat het maximumloon voor nieuwe medewerkers flink omlaag. Winkelpersoneel kan dan maximaal nog 2.055 euro bruto per maand verdienen. Voorheen was dat nog 2.766 euro.

Filiaalmanagers, die onder de vorige cao maximaal 4.158 bruto per maand kregen, gaan er zelfs ruim duizend euro op achteruit. Ook worden avond-en weekendtoeslagen ingeperkt of afgeschaft. Van de bestaande personeelsleden hebben de meesten officieel weinig te vrezen van de nieuwe cao: die geldt alleen voor personeel dat vanaf 1 juni dit jaar in dienst komt.

Toch zorgt de cao volgens FNV-bestuurder Linda Vermeulen ook voor onrust onder het bestaande personeel. „Als jij je werkt voor een bepaald bedrag doet, maar een nieuwe medewerker doet dat voor minder, wat betekent dat dan op den duur voor jouw baan?”.

Hema-hart

Op het intranet van Hema, waarop NRC heeft kunnen meekijken, uiten werknemers hun onvrede. „Mijn Hema-hart huilt”, schrijft een medewerker. Een ander vreest de toekomst: „We merken allemaal dat goed personeel moeilijk te vinden is en daarnaast vloeien er medewerkers af die hier al lang werkten. Zij zijn elders gaan werken tegen hetzelfde loon, maar met perspectief op loonsverhoging, een lagere werkdruk en gunstiger werktijden. Hun Hema-hart deed pijn, maar mede vanwege de nieuwe cao hebben ze de knoop toch doorgehakt.”

Lees ook: Maximumlonen voor nieuwe medewerkers stuk lager in nieuwe cao Hema

„Juist in economisch goede tijden moeten werknemers erop vooruit gaan”, zegt FNV-consulent Gomes, terwijl ze speldjes uitdeelt. Het groepje medewerkers om haar heen mompelt instemmend. Sommigen werken al meer dan twintig jaar bij de HEMA en merken dat de sfeer de laatste jaren is veranderd. Het hoge personeelsverloop en afgeschafte extra's zoals de kerstgratificatie dragen daaraan bij.

„Jij ook eentje, meid?”, roept een medewerker naar een collega achter de kassa. Die pakt het speldje en de flyer aan. Al 26 jaar is ze in dienst bij Hema en hoewel de nieuwe cao niet voor haar geldt, steunt ze de acties uit solidariteit met nieuwe collega's: „Hulpkrachten zijn meestal binnen een paar weken weer weg. Dat krijg je als je zo weinig betaalt.”

De filiaalmanager kijkt van een afstandje toe. Na een minuut of vijf grijpt hij in en stuurt de FNV’ers weg. „Begrijp me niet verkeerd, ik ben geen tegenstander van de vakbonden. Integendeel, we kunnen niet zonder. Maar FNV is zelf weggelopen van de onderhandelingstafel over de nieuwe cao. Achteraf actie voeren vind ik niet eerlijk: dat is mosterd na de maaltijd.”

Weggelopen

Dat weglopen vond afgelopen februari plaats. De bond hield vast aan een loonsverhoging van ten minste 5 procent, maar dat was volgens Hema onmogelijk. Het bedrijf, dat vorig jaar in handen kwam van Marcel Boekhoorn, heeft een schuld van 750 miljoen euro en in 2018 een netto-omzet van 1,2 miljard euro. Uiteindelijk ondertekende alleen CNV de nieuwe cao.

Vermeulen zegt het „enorm jammer” te vinden dat FNV niet bij de onderhandelingen betrokken is gebleven. „We waren graag aan tafel gebleven, maar dan had Hema wel open moeten staan voor verbeteringen die passen bij deze tijd: normale loonsverhoging en normale werkroosters.”

Dat achteraf actie voeren mosterd na de maaltijd zou zijn, weerspreekt ze. „We willen dat de directie de cao openbreekt. Lukt dat niet, dan creëren we in ieder geval bewustzijn. Het is belangrijk dat we de medewerkers ondersteunen, zodat ze in 2020 – als deze cao afloopt – klaar zijn om te onderhandelen. Als we dan nog moeten beginnen, is het te laat.”

FNV verwacht dat Hema zich na 2020 wil aansluiten bij de bestaande cao van INretail, waar ketens als Primark en H&M al bijhoren. Hema-werknemers van franchisefilialen vallen daar ook al onder. Volgens Vermeulen is het „een van de slechtste cao’s van het land” en krijgen werknemers „amper meer dan het minimumloon.”

Economisch moeilijke fase

Wat CNV van de acties vindt? „Helemaal niets”, zegt een woordvoerder van de bond. „Die zijn volledig voor rekening van FNV.” Op de website van de vakbond motiveert CNV-onderhandelaar Martijn den Heijer de handtekening die hij onder de cao zette. „Hema zit in een economisch moeilijke fase. CNV Vakmensen gelooft dat wij met deze cao ons steentje bijdragen aan een duurzame toekomst voor Hema, zonder dat de huidige medewerkers hiervoor hoeven in te leveren.” Hema was maandag onbereikbaar voor commentaar, maar liet eerder weten dat de nieuwe arbeidsvoorwaarden „in lijn zijn met die van andere winkelbedrijven.”