8chan: toevluchtsoord voor extremisten

Daders online De dader van de aanslag in El Paso deelde een manifest op internetforum 8chan. Dat gebeurt vaker. Door elkaar te prijzen in de manifesten hopen terroristen anderen aan te zetten tot geweld.

Emma Del Valle (links) omhelst Brenda Castaneda tijdens een rouwplechtigheid voor de schietpartij in El Paso, waarbij 22 mensen werden doodgeschoten.
Emma Del Valle (links) omhelst Brenda Castaneda tijdens een rouwplechtigheid voor de schietpartij in El Paso, waarbij 22 mensen werden doodgeschoten. Foto Larry W. Smith/EPA

De oprichter van het rechts-extremistische internetforum 8chan realiseert zich steeds meer dat hij een monster heeft gecreëerd. „Weer een 8chan-schietpartij? ... Zal ik ooit verder kunnen met mijn leven?”, twitterde Fredrick Brennan zondag nadat er zaterdag twintig doden waren gevallen bij een aanslag op een supermarkt in het Amerikaanse El Paso. Inmiddels zijn dat er 22. De verdachte, de 21-jarige Patrick Crusius, plaatste kort voor de aanval een racistisch manifest op 8chan.

In de afgelopen zes maanden kwam het twee keer eerder voor dat een extreem-rechtse terrorist zijn daad aankondigde met een manifest op de site. Brenton Tarrant was in maart de eerste. Hij vermoordde 51 moskeegangers in het Nieuw-Zeelandse Christchurch.

Eind april volgde John Earnest, die het vuur opende in een synagoge in het Amerikaanse Poway. Omdat zijn wapen weigerde, bleef het aantal dodelijke slachtoffers beperkt tot één. In zijn manifest schreef Earnest dat hij pas sinds anderhalf jaar rondkeek op 8chan en dus alleen berichten had gelezen. „Maar wat ik hier heb geleerd is onbetaalbaar. ... Als je me slechts zes maanden geleden had verteld dat ik dit zou doen, dat zou ik verbaasd zijn”, schreef Earnest over zijn terroristische daad.

De Amerikaanse president Donald Trump kondigde maandagmiddag stappen aan tegen „de donkere hoeken” van het internet. „We moeten erkennen dat het internet gestoorde geesten een manier heeft gegeven om te radicaliseren en verdorven dingen te doen”, zei hij. De president beloofde de FBI meer middelen om binnenlandse terrorisme te bestrijden, „wat ze maar nodig hebben.” Trump noemde 8chan niet bij naam.

Lees ook: Kritiek op Trump zwelt aan na aanslag in Texas

Kinderporno geweerd

8chan is in beginsel een internetforum waar gebruikers anoniem plaatjes delen. Het bouwt voort op 4chan, voorheen de meest beruchte website van dit type. Frederick Brennan begon 8chan in 2013, omdat hij de weinige voorschriften op 4chan nog te beperkend vond. Ultieme vrijheid van meningsuiting zou op zijn site centraal staan. Alleen berichten die de wetten van de Verenigde Staten schenden worden verwijderd, kinderporno of materiaal dat auteursrechtelijk is beschermd. De terroristische manifesten werden ook snel offline gehaald.

8chan is sinds 2015 eigendom van N.T. Technology, een bedrijf van de Amerikaanse oud-militair Jim Watkins, die sinds 2004 in de Filippijnen woont. Daar is hij eigenaar van een varkensboerderij. Zoon Ron beheert de site. Oprichter Brennan en Watkins gingen met elkaar in zee omdat de kosten voor het online houden van de site opliepen en Watkins financieel wilde bijspringen. Brennan zegt tegen The Washington Post dat Watkins de site alleen online houdt vanwege ‘ijdelheid’, geld zou hij er niet mee verdienen. Watkins zelf geeft geen interviews meer.

Laatste toevluchtsoord

Lange tijd werden 8chan en haar meest controversiële onderdeel /pol/, ofwel politiek incorrecte berichten, amper opgemerkt. De site ontwikkelde gaandeweg een reputatie als laatste toevluchtsoord wanneer andere platforms wel ingrepen in discussies.

Zo profiteerde de site toen 4chan alle discussies rond ‘Gamergate’ verbood, omdat het intimideren via sociale media van vrouwen in de gameindustrie er werd gecoördineerd. Iets vergelijkbaars gebeurde toen nieuwssite Reddit discussies over QAnon uitbande, een samenzweringstheorie over verzet binnen de Amerikaanse overheid tegen het presidentschap van Donald Trump. 8chan moest servers bijplaatsen om de toestroom van nieuwe gebruikers te verwerken.

Op 8chan heerst een nihilistische cultuur die door gebruik van jargon en een bepaalde beeldtaal voor buitenstaanders amper te doorgronden is. Gebruikers pretenderen niks serieus te bedoelen of serieus te nemen, waardoor racisme en de verheerlijking van geweld er opgaan in een zee van overwegend onzinnige berichten, shit posts. Onder het bericht waarin de schutter van Poway zijn manifest deelde, riep iemand hem op „de hoogste score te halen”. De volgende reactie beschuldigde de gebruiker van het versturen van spam. Of de berichten op 8chan nu gemeend zijn of niet, ze droegen in minstens drie gevallen bij aan de radicalisering van 8chan-bezoekers, met dodelijke slachtoffers tot gevolg.

De schutter van Christchurch reisde door Europa op zoek naar zijn eigen gelijk

De schutters in Christchurch, Poway en El Paso hadden het respectievelijk gemunt op een moskee, een synagoge en een supermarkt die veel werd bezocht door Mexicanen en Amerikanen met een Latijns-Amerikaanse achtergrond. De daders zijn net als veel andere bezoekers van 8chan verenigd in hun angst voor immigratie en het afnemende aandeel van de witte bevolking in veel westerse landen. Vaak dichten ze Joden de rol toe van facilitators van migratiestromen.

Witte etno-staat als doel

Met het geweld hopen de aanslagplegers een burgeroorlog te ontketenen die uiteindelijk moet leiden tot het ontstaan van een witte etno-staat.

Tarrant schreef in zijn manifest niets tegen moslims te hebben, zo lang ze maar in islamitische landen bleven.

Earnest schreef te hopen dat zijn daad tot strengere wapenwetten zou leiden. Die moesten zoveel verzet oproepen dat de gewenste burgeroorlog niet lang uit kon blijven.

Door elkaar te prijzen in de manifesten hopen de terroristen anderen tot soortgelijke daden aan te zetten. Veel bezoekers van 8chan vereren de aanslagplegers in hun berichten, wat bijdraagt aan verdere radicalisering.

Optreden tegen sites als 8chan is lastig: vrijheid van meningsuiting wordt beschermd door de Amerikaanse grondwet. En 8chan is niet de enige radicale online gemeenschap. De man die in oktober vorig jaar elf mensen doodschoot in een synagoge in het Amerikaanse Pittsburgh kondigde zijn daad aan op sociaal netwerk Gab, ook populair onder rechts-radicalen.

Lees ook: Extremistisch forum 8chan tijdelijk offline vanwege aanslag El Paso

Enkele uren offline

Dat betekent niet dat er helemaal niks tegen 8chan kan worden ondernomen. Google houdt de site al sinds 2015 uit de zoekresultaten nadat er kinderporno was te vinden. Op Twitter kunnen geen links naar 8chan worden gedeeld. Internetdienstverlener Cloudflare voegde zich maandag bij de internetbedrijven die zich van 8chan distantiëren. De samenwerking werd maandagochtend opgezegd, waardoor de site enkele uren offline was. „Dit was slechts een hobbel op de weg”, stond er maandagmiddag bovenaan de 8chan-homepage. Dit optimisme is onterecht, de site is aan het einde van de maandagmiddag weer onbereikbaar.

Iets soortgelijks gebeurde toen Cloudflare in 2017 de samenwerking beëindigde met The Daily Stormer, een extreem-rechtse website. De site kwam later weer online, nadat het werd geaccepteerd door BitMitigate, een branchegenoot van Cloudflare. Volgens Sleeping Giants, een Amerikaans activistencollectief, werkt 8chan nu met hetzelfde bedrijf, dat ook de host is van Gab.

Het is zeer de vraag hoe effectief de bestrijding van sites als 8chan is. Gebruikers hebben zich in het verleden moeiteloos van het ene naar het andere platform verplaatst en kunnen dat dus weer doen. Zoals een anonieme gebruiker zei voordat de site maandag korte tijd offline ging: „Het is voorbij. We moeten de weinige tijd die ons nog rest gebruiken om alternatieven te bespreken.”