Samen de natuur vereren met oude draailier en doedelzak

Castlefest Paganfolk, moderne muziek over oude mythen en natuurrituelen, doet het goed in Nederland. Bands uit heel Europa kwamen dit weekend naar festival Castlefest in Lisse om samen met het publiek een heidens feestje te bouwen.

Trobar de Morte op Castlefest in Lisse.
Trobar de Morte op Castlefest in Lisse. Foto Simon Lenskens

„Het volgende nummer gaat over hekserij in Catalonië”, licht zangeres Lady Morte uit Barcelona toe. Ze staat met haar band Trobar de Morte op Castlefest, een fantasy-festival met middeleeuwse dresscode in het Zuid-Hollandse Lisse. Lady Morte speelt op een draailier. Ze draagt een hoofdtooi van geitenhoorns en zingt in het Latijn. Een ander bandlid bespeelt een doedelzak.

De muziek van Trobar de Morte valt onder het genre paganfolk, heidense volksmuziek. Paganfolk is een parapluterm voor hedendaagse muziek die teruggrijpt op voor-christelijke thema’s als natuurverering, godenmythen en hekserij. Musici spelen onder andere op instrumenten die uit de prehistorie stammen, zoals doedelzakken, fluiten en didgeridoo’s, aangevuld met middeleeuwse en moderne muziekinstrumenten. De thematiek van paganfolk is niet beperkt tot het voor-christelijke. Ook middeleeuwse sagen zijn een grote inspiratiebron. Een lied kan net zo goed over de zonnewende gaan als over Koning Arthur.

Het optreden van Trobar de Morte op de vrijdagmiddag van Castlefest is drukbezocht. Vooraan bij het podium danst student Dionysa Kamping (27) mee op de zweverige walsritmes en mantra-achtige samenzang. Kamping luistert ook thuis graag naar paganfolk. Kamping: „Die muziek raakt me, omdat het een verhaal vertelt. Het gaat vaak over mythen en hekserij. Ik geloof er zelf niet in, maar ik vind het leuk om me erin onder te dompelen en even de werkelijkheid te verlaten.”

Het genre paganfolk ontstond in de jaren negentig in Nederland en Duitsland, met de bands Omnia en Faun als pioniers. Inmiddels heeft het genre zich verspreid naar de rest van Europa. Paganfolk is vooral vertegenwoordigd op evenementen met een middeleeuws of fantasy tintje, waar bezoekers zich verkleden als edellieden, harlekijnen of Game of Thrones-personages. Een ander bekend Nederlands festival met aandacht voor paganfolk is Elfia in Haarzuilens, met jaarlijks zo’n dertigduizend bezoekers.

Bezoekers van het castlefest festival drinken een biertje uit een hoorn.
Foto Simon Lenskens
Bezoekers van het castlefest festival drinken een biertje uit een hoorn.
Foto Simon Lenskens

Historisch accuraat?

Paganfolk is geen volledig historisch correcte weergave van voor-christelijke muziek, zegt Mich Rozek van de Belgische band Rastaban, ook aanwezig op Castlefest. „Het beeld dat ons genre schetst van de muziek van oude volkeren als de Kelten is sterk beïnvloed door de Romantische muziek van de negentiende eeuw”, zegt Rozek. „Het is een interpretatie, want we kunnen niet weten hoe het echt klonk.”

Castlefest-bezoeker Geoffrey Zwegers (36) ziet paganfolk vooral als sfeermuziek. Zwegers: „Ik vind het leuke muziek, maar het is veel van hetzelfde. Het past wel goed bij het fantasy-aspect van het festival. Het klinkt alsof je een taveerne uit The Lord of the Rings binnenloopt.”

Zangeres Lady Morte, echte naam Mireia García (39), op Castlefest. Foto Simon Lenskens

Frontvrouw Lady Morte van Trobar de Morte, echte naam Mireia García (39), was als kind al geïnteresseerd in de Spaanse geschiedenis, vertelt ze backstage. Ze zingt onder andere over de vruchtbaarheidsriten van de prehistorische Keltiberiërs die twee millennia geleden het huidige Spanje bewoonden. García doet geregeld mee aan neo-paganistische rituelen in de natuur, maar identificeert zichzelf niet met één geloofsovertuiging.

Voorouders

Trobar de Morte maakt al twintig jaar paganfolk, maar García merkt dat de vraag naar hun muziekstijl de laatste paar jaar is toegenomen. Inmiddels heeft de videoclip van hun lied ‘Summoning the Gods’ ruim anderhalf miljoen views op YouTube. García: „Tot vijf jaar geleden traden we vooral op in Spanje en Portugal, maar nu spelen we in heel Europa op fantasyfestivals. Volgende week staan we in Engeland op een festival waar steekspelen worden gehouden.”

Ook in Nederland neemt de aandacht voor paganfolk toe. Het aantal jaarlijkse bezoekers van Castlefest, waar naast paganfolk ook veel andersoortige muziek te horen is, steeg in vijftien jaar van 3.500 naar 40.000. Sinds vijf jaar is er ook het Nederlands radiostation Celtcast, dat volledig in het teken van paganfolk staat.

García wijt de toegenomen populariteit deels aan het succes van de televisieserie Vikings. De soundtrack van die laatste serie is deels gecomponeerd door de Noorse paganfolkband Wardruna. García: „Daarnaast heb ik het idee dat mensen de laatste paar jaar meer op zoek zijn naar hun wortels, hun oorsprong. Dat is waar paganfolk voor bedoeld is: teruggrijpen op de muzikale ervaring van onze voorouders. Je hoeft geen aanhanger van het New Age-geloof te zijn om het te begrijpen.”

Correctie: In een eerdere versie van dit artikel stond dat Lisse in Noord-Holland ligt. Dat moet Zuid-Holland zijn en is hierboven aangepast.