Russische overheid zet opnieuw het strafrecht in tegen oppositieleider Navalny

Rusland Ook werden er zaterdag in Moskou weer honderden mensen opgepakt.

Russische agenten arresteren een demonstrant in Moskou zaterdag.
Russische agenten arresteren een demonstrant in Moskou zaterdag. Foto Alexander Zemlianichenko/AP

In een volgende poging aanhoudende protesten in Moskou de kop in te drukken, zet de Russische overheid opnieuw het strafrecht in tegen oppositieleider Aleksej Navalny en zijn medestanders.

De Russische justitie maakte zaterdag bekend dat het een onderzoek is gestart naar Navalny’s onderzoeksstichting FBK, die vele corruptieschandalen rond Russische politici aan het licht heeft gebracht. Volgens het Russische OM heeft FBK zich schuldig gemaakt aan witwassen van tenminste een miljard roebel (13,7 miljoen euro). Op witwassen van zo’n grote som geld staat een gevangenisstraf van maximaal zeven jaar. Er zijn nog geen namen van verdachten bekendgemaakt.

Lees ook: Hoe voorkom je een tweede Maidan?

Het is niet de enige strafzaak die Navalny cum suis boven het hoofd hangt. De oppositieleider zit momenteel vast, hij heeft dertig dagen celstraf gekregen voor het aanzetten tot illegaal protest. Eerder maakte justitie bekend strafrechtelijke onderzoeken te zijn gestart naar het ‘beïnvloeden van de kiescommissie’ en het ‘organiseren van massale ongeregeldheden’ – op beide delicten staat meerder jaren gevangenisstraf. In verband met de laatste twee zaken zijn al verschillende medestanders van Navalny als ‘getuige’ gehoord – in de Russische praktijk vaak een voorpoortaal van de verdachtenstatus. Een daarvan is Ljoebov Sobol, juriste van FBK en kandidate voor de Moskouse gemeenteraadsverkiezingen op 8 september.

Zaterdag was het opnieuw onrustig in het centrum van Moskou. Enkele duizenden Moskovieten demonstreerden tegen het weren van tientallen oppositiekandidaten voor de Moskouse gemeenteraadsverkiezingen, onder wie Sobol. De Moskouse kiesraad heeft een deel van de duizenden handtekeningen die de opositiekandidaten moesten verzamelen, afgekeurd. Volgens de oppositie worden kandidaten om politieke redenen geweerd.

Vorige week gingen ruim tienduizend betogers de straat op, en werden er ruim 1.300 mensen opgepakt. Afgelopen zaterdag waren er veel minder betogers, maar volgens de activistische website OVD-info werden alsnog 1001 aanhoudingen verricht. Onder de arrestanten waren veel toevallige omstanders, toeristen en enkele journalisten. Joost Bosman, correspondent voor het AD en het FD, werd door de oproerpolitie tegen de grond gewerkt en aangehouden. Hij liet zijn accreditatie zien maar werd in een arrestantenbus afgevoerd naar het bureau. Daarna werd hij, „met excuses” aldus Bosman, vrijgelaten.

‘Illegale samenscholing’

Ook de overgrote meerderheid van de andere arrestanten is weer op vrije voeten. Een deel van hen werd beschuldigd van ‘illegale samenscholing’, een vergrijp waarvoor je maximaal dertig dagen cel kunt krijgen. Een tiental is aangewezen als ‘organisator’ van ‘massale ongeregeldheden’ , en hangt dus een lange gevangenisstraf boven het hoofd. Het Russische OM heeft ook enkele demonstranten in staat van beschuldiging gesteld wegens ‘geweld’ tegen de oproerpolitie, zoals het gooien van een flesje water.

In Rusland wordt het strafrecht routineus misbruikt voor politieke doeleinden. Zowel OM en de rechterlijke macht is onder de controle van het Kremlin. Navalny werd de afgelopen jaren tot twee maal toe veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf wegens ‘fraude’ voor zijn activiteiten als advocaat en zakenman. In beide gevallen oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat het recht op een eerlijk proces was geschonden. In één zaak zei het Hof dat onduidelijk was waarom normale commerciële handelingen werden aangemerkt als ‘frauduleus’.