Invloedrijke Amerikaanse documentairemaker D.A. Pennebaker overleden

Donn Alan Pennebaker was een van de pioniers van cinéma vérité. Hij ontving in 2013 een Oscar voor zijn oeuvre.

Pennebaker (tweede van links) ontving in 2013 een ere-Oscar voor zijn oeuvre.
Pennebaker (tweede van links) ontving in 2013 een ere-Oscar voor zijn oeuvre. Foto Jordan Strauss/AP

De bekende Amerikaanse documentairemaker D.A. Pennebaker is afgelopen donderdag op 94-jarige leeftijd overleden. Dat maakt persbureau AP zondag bekend. Pennebaker, een van de pioniers van de cinéma vérité, was bekend om zijn invloedrijke documentaires over de anti-establishmentcultuur van de jaren zestig en zijn onthullende films over de Amerikaanse politiek.

Donn Alan Pennebaker (1925) overleed volgens zijn familie afgelopen donderdag in zijn woning in Long Island. Pennebaker stond in de jaren zestig aan de wieg van de moderne documentaire, toen hij meewerkte aan de film Primary, over John F. Kennedy’s gooi naar het presidentschap.

Pennebaker en zijn generatiegenoten maakten gebruik van nieuwe technologische ontwikkelingen, die hen dankzij kleinere camera’s en betere geluidsopnames in staat stelden om directer en spontaner te filmen. Deze stroming kwam bekend te staan als cinéma verité. In 2013 kreeg Pennebaker een Oscar voor zijn oeuvre, voor „het herdefiniëren van de filmtaal en een generatie filmmakers te leren kijken naar de werkelijkheid voor inspiratie.”

Lees ook dit profiel over Pennebaker uit 1997: De werkelijkheid als nuchter drama

Dont look back

Pennebakers grote doorbraak was Dont Look Back (1967), een van de eerste serieuze rock-documentaires waarin hij Bob Dylan volgde tijdens diens tournee door het Verenigd Koninkrijk in 1965. Ook voor later werk bleef Pennebaker in de muziekwereld van de jaren zestig en volgde hij rocksterren als John Lennon en David Bowie.

Later, in de jaren negentig, keerde Pennebaker terug naar de politiek en bood hij een blik achter de schermen van de presidentiële verkiezingscampagne van Bill Clinton, toen nog gouverneur van de staat Arkansas. De politieke documentaire The War Room (1993), met destijds de nog onbekende James Carville en George Stephanopoulos, werd genomineerd voor een Oscar.

Pennebaker werkte sinds 1975 vaak samen met zijn partner Chris Hegedus, met wie hij in 1982 trouwde. Pennebaker combineerde de technieken van Hollywood en de onderzoeksjournalistiek, zei hij in 1997 in een interview met NRC: „Wij maken documentaires, maar we onttrekken ons niet aan bepaalde wetten van Hollywood. We beseffen dat een film beter negentig minuten dan tien uur kan duren, en dat hij bovendien onderhoudend moet zijn.”