‘Blijven proberen, lang wachten en vooral veel mazzel hebben’

Olivier Middendorp over het thema van de maand augustus, ‘Nederland dier en natuur’

Foto Olivier Middendorp

Eerst even dit: Olivier Middendorp is dus geen specifieke natuur- of dierenfotograaf. Middendorp is nieuwsfotograaf. Laat dat duidelijk zijn. En aangezien mensen in het algemeen meer in het nieuws zijn dan dieren, fotografeert hij vaker mensen. Maar áls er dan eens dieren in het nieuws zijn, ja dan is hij er, eh, als de kippen bij om dat vast te leggen.

Dat begon een paar jaar geleden nota bene met een reportage waarvoor hij in eerste instantie geen toestemming kreeg om te fotograferen: de ganzenvergassingen bij Schiphol. „De journalist met wie ik er was, mocht alles opschrijven, maar ik mocht geen foto’s maken. Daar was ik best pissig over. Als zoiets door de overheid wordt geïnitieerd en door ons, burgers, wordt betaald, moeten we dat kunnen vastleggen.” Het jaar daarop wist Middendorp met behulp van advocaten en veel brieven alsnog de aanpak van de ganzenoverlast in beeld te brengen. „Inmiddels weet ik hoe het werkt. Mij sturen ze niet meer weg.”

De herten die Zandvoort onveilig maakten, volgden. „De journalistieke relevantie was er: de herten zorgden voor overlast en gevaar. Ze vraten de tuinen kaal, er vonden aanrijdingen plaats.” Middendorp zag iets van een nichemarkt ontstaan. „Dieren in het nieuws, daar is niet veel aandacht voor, terwijl dat heel interessante onderwerpen kunnen zijn. Vaak levert het ook nog eens mooie beelden op. Het begon me steeds meer te triggeren.”

Maandenlang volgde hij de jagers van Staatsbosbeheer bij hun zwijnenjacht op de Veluwe. En bij de Oostvaardersplassen is hij inmiddels zo’n beetje kind aan huis. Toen de populatie konikpaarden te groot was geworden voor het natuurgebied en deels moest verhuizen, volgde hij ze van de Flevopolder, onderweg in de trailer, tot aan hun nieuwe leefgebied in Noord-Spanje. Een tijdrovende klus. „Ik wil graag het hele verhaal laten zien.”

Bam!, hert dood

Van het afschieten van de overtallige herten in hetzelfde gebied tussen Almere en Lelystad maakte hij voor NRC de fotoserie ‘Van edelhert tot biefstuk’. Hij had het complete beeldverhaal al zo ongeveer in zijn hoofd toen hij aan de serie begon. „Je weet natuurlijk nooit precies wat je ter plekke aantreft, maar op een gegeven moment ken je het riedeltje wel zo’n beetje: hert in de natuur, jager met een geweer, bam!, hert dood, hert bij de poelier.”

Het kostte Middendorp meerdere pogingen om een grote groep bij elkaar te fotograferen. „Ze zijn ontzettend gevoelig, veel meer nog dan de herten in de Waterleidingduinen bij Zandvoort. Daar staan ze op tien meter bij je vandaan, kijken ze je aan: wat kom je doen? Kun je ze bijna aaien. Dit waren edelherten. Als die tweehonderd meter verderop iets zien bewegen, zijn ze allemaal vertrokken.” Uiteindelijk lukte het. „Alle clichés van natuurfotografie gingen hier op: blijven proberen, lang wachten. Veel geduld en vooral veel mazzel hebben.”

De serie toont de herten in het bos en een jager die aanlegt, maar bijvoorbeeld ook een dood hert dat recht de camera in ‘kijkt’, een koelcel die schoongespoten wordt en gevilde kadavers aan haken. Veel bloed. Harde beelden. „Ik vind het belangrijk dat mensen de realiteit zien van wat daar gebeurt. Als je het journalistiek wil aanpakken, moet je dat soort dingen niet schuwen. Het hert is het hoofdonderwerp van de serie, dan is het gek wanneer je zijn gezicht niet zou zien. Als je een reportage maakt over Lionel Messi, wil je ook dat hij een keertje in de lens kijkt.”

National Geographic

Inmiddels werkt Middendorp onder meer voor National Geographic aan een project over de ontpoldering van de Hedwigepolder. „Er worden bomen gekapt, huizen gesloopt, dieren verhuisd, wallen aangelegd. Daar is een hoop heisa omheen.” En hij is bezig met een serie over exotische dieren in Nederland. Zo fotografeerde hij al flamingo’s in het Grevelingenmeer. „Echte Miami Vice-roze flamingo’s… Holy kak! Gewoon hier in ons land! Dat vind ik nou interessant.”

Het was ook de enige keer dat hij een supertelelens nodig had. „Vooral bij vogels is een telelens handig om wat dichterbij te komen.” Maar zoiets is volgens hem niet per se noodzakelijk; het hangt af van je doel. „Zelfs met een telefoon kan je mooie foto’s maken. Met wilde dieren moet je een beetje geluk hebben. Als er toevallig ineens een hert vlak voor je neus staat – mooi. Maar verwacht niet dat je die foto op groot formaat in een galerie kan ophangen. Daar heb je toch andere apparatuur voor nodig.”

Waar zitten ze?

Een van de belangrijkste dingen volgens Middendorp is de voorbereiding: ga op zoek naar de juiste informatie van de juiste mensen. „Check de websites. Waar zitten de zwijnen, de herten, de vogels? En wanneer? Als je zelf geen bioloog of boswachter bent, ga je echt niks bijzonders vinden. Benader die mensen. Als jij je aan de regels en de gebaande paden houdt, zijn ze altijd bereid jou te helpen.” En: „Sta vroeg op. Ochtendlicht is het mooist. Dan zijn ook de meeste dieren actief.” Het is niet anders: „Als je wat bijzonders wilt hebben, moet je er moeite voor doen.”