Philips heeft last van beeldbuiskartel

Rechtszaak De Consumentenbond eist een schadevergoeding van Philips vanwege verboden prijsafspraken over beeldschermen.

Consumenten betaalden tien jaar lang teveel geld voor pc en tv.
Consumenten betaalden tien jaar lang teveel geld voor pc en tv. Foto Michel Szulc-Krzyzanowski/HH

„Het betrokken product, een kathodestraalbuis, is een vacuüm glazen ballon met een elektronenkanon en een fluorescentiescherm.” Bij een minutieus kartelonderzoek hoort een secure productomschrijving.

Eind 2012 maakte de Europese Commissie bekend dat ze een beeldbuizenkartel had ontmaskerd. Over de prijs van beeldbuizen in televisies en voor monitors van computers waren tien jaar lang wereldwijde afspraken gemaakt door alle grote fabrikanten – waaronder Philips. De Europese Commissie sprak van een „zeer goed georganiseerd” kartel en legde de zeven deelnemers de tot dan toe hoogste Europese kartelboete ooit op: 1,47 miljard euro. Philips moest 509 miljoen euro overmaken naar Brussel.

Het kartel was van 1996 tot en met 2006 actief. En de kathodestraalbuis wordt niet meer gebruikt dankzij de opmars van lcd-schermen. Toch wordt Philips nog steeds achtervolgd door het al dertien jaar oude kartel.

Donderdag maakte de Consumentenbond bekend Philips te hebben gedagvaard teneinde voor consumenten een schadevergoeding te krijgen. „Philips en andere beeldbuisfabrikanten hebben zich jarenlang verrijkt over de rug van consumenten”, stelt Consumentenbond-directeur Sandra Molenaar in een persbericht. Klanten betaalden daardoor „tien procent teveel voor hun televisies en computermonitors”.

Vorig jaar zomer ging de Consumentenbond in zee met het Amsterdamse ConsumentenClaim: een grote commerciële speler in de wereld van de massaclaims. De twee richtten een nieuw bedrijf op, Consumentenbond Claimservice, dat werkt op basis van no cure no pay. Tot op heden hebben zich volgens een zegsman 55.000 mensen aangemeld voor de beeldbuisclaim. Mocht die slagen, dan dragen deelnemers 15 procent af.

Lees ook: het interview met voormalig Philips-topman Jan Timmer

Bespreking op de golfbaan

Maar zover is het nog lang niet. In de rechtszaak tegen Philips wordt eerst een ‘verklaring voor recht’ gevraagd waarin de rechter stelt dat Philips aansprakelijk is voor de door consumenten geleden schade. Bij succes moet een nieuwe rechtszaak worden gevoerd om een schadevergoeding af te dwingen.

In de nabije toekomst zullen dergelijke massaschadeclaims overigens sneller gaan. In februari nam de Eerste Kamer namelijk een wet aan die regelt dat dit soort claims voortaan in één rechtszaak behandeld kunnen worden.

Op het oog lijkt een schadeclaim tegen Philips niet kansloos. Dat het kartel bestond, staat namelijk onherroepelijk vast. In 2017 verloor Philips bij de hoogste Europese rechter een beroepszaak tegen de kartelboete.

De Europese Commissie schrijft bovendien nadrukkelijk in haar boetebesluit dat ieder gedupeerd „persoon of bedrijf” bij de nationale rechter kan aankloppen voor een schadevergoeding. Het kartelonderzoek „geldt als bindend bewijs dat het gedrag plaatsvond en illegaal was”.

Dat kartelonderzoek staat overigens vol met smeuïge details. In de bedrijfsstukken staat bijvoorbeeld: „Iedereen moet dit heel geheim houden, want er komt serieuze schade als dit bekend wordt bij klanten of de Europese Commissie”. Nog een detail: Philips en consorten maakten hun afspraken over prijzen, marktaandeel en productieomvang tijdens zogeheten ‘green meetings’. Die term verwijst naar het gras van golfbanen die de bondgenoten samen bezochten.

Lang juridisch gevecht

Philips mag zichzelf hebben omgetoverd in een medisch technologiebedrijf, het jaarverslag leert dat het wereldwijd nog altijd achtervolgd wordt door beeldbuisclaims: van Brazilië en de VS tot aan Duitsland en Turkije. Sommige massaclaims schikte Philips al, bijvoorbeeld in Canada in 2017 voor omgerekend 8,5 miljoen euro.

De Consumentenbond wil geen inzicht in de dagvaarding geven noch de berekening tonen waaruit blijkt dat mensen 10 procent te veel betaalden voor hun tv.

Opvallend is dat Philips ook aansprakelijk wordt gesteld voor schade van mensen die een tv van Samsung of andere kartelpartijen kochten. „Dat is om praktische redenen, de andere bedrijven zitten allemaal in Azië”, zegt een woordvoerder.

Mededigingsadvocaat Martijn van de Hel – niet betrokken bij deze zaak – noemt dit „niet ongebruikelijk” in kartelschadezaken. Maar hij voorziet wel „een lang juridisch gevecht”, over de verklaring voor recht en daarna over de hoogte van de schade.

Philips graaft zich alvast in. „Wij zullen ons blijven verdedigen tegen onterechte beeldbuis-kartelschadeclaims, zoals die van de Consumentenbond.”, meldt een woordvoerder. „Aangezien dit een lopende zaak is, onthouden we ons van verder commentaar.”