De lobby voor Dijsselbloem: bellen en sjacheren, de hele zomer door

Toppositie Jeroen Dijsselbloem is nog in de race om directeur van het IMF te worden. De lobby vanuit Den Haag gaat in de zomer gewoon door.

IMF-chef Lagarde met toenmalig minister Dijsselbloem in 2015. Volgens een ongeschreven regel wordt het IMF geleid door een Europeaan.
IMF-chef Lagarde met toenmalig minister Dijsselbloem in 2015. Volgens een ongeschreven regel wordt het IMF geleid door een Europeaan. Foto Julien Warnand/EPA

Een zenuwslopende race. Een PvdA’er. De zoektocht naar een EU-kandidaat om het Internationaal Monetair Fonds (IMF) te leiden, voelt als een déjà vu, zo vlak na de net niet gelukte poging van Frans Timmermans om voorzitter van de Europese Commissie te worden.

Ditmaal heet de PvdA’er Jeroen Dijsselbloem. Van alle Europese namen die al weken de ronde doen, heeft de oud-minister van Financiën de beste papieren om de ‘brandweerman’ van de wereldfinanciën te worden. Hij leidde de Eurogroep, het machtige gremium van ministers van Financiën uit de eurozone. Hij deed daar ervaring op als crisismanager – precies wat het IMF zoekt – en is communicatief sterker dan, zeg, de Fin Olli Rehn. Die was als ‘begrotingstsaar’ van de Commissie (2010-2014) berucht om zijn monotone Engels.

Conference calls op slippers

Maar de beste papieren hebben, is niet genoeg, beseffen ze in Den Haag. Helemaal na de Timmermans-lobby van vorige maand. En dus wordt er gebeld en gesjacherd, dwars door het zomerreces heen. Vakanties worden uitgesteld of onderbroken en conference calls op slippers gehouden.

Team-Dijsselbloem wordt gecoördineerd vanuit het ministerie van Financiën, maar ook Buitenlandse Zaken en premier Rutte zijn druk in de weer. En niet in de laatste Dijsselbloem zelf, die als Eurogroep-baas tussen 2013 en 2018 ruim vijftig collega-ministers voorbij zag komen en dat netwerk nu aan het afbellen is.

Sinds de EU-verkiezingen is het onderhandelingsspel complexer geworden

Hij was deze week ook al in Madrid en Athene voor een charmeoffensief. In het hol van de leeuw dus, want in Zuid-Europa wordt Dijsselbloem geassocieerd met de harde bezuinigingspolitiek van de afgelopen jaren.

Dat Nederland zo hard jaagt op internationale topposities is volgens Frank Heemskerk een goede zaak. Zulke banen hebben „alleen maar voordelen”, zegt de voormalige PvdA-staatssecretaris van Economische Zaken in het kabinet-Balkenende IV. „Je hebt misschien iets minder bewegingsvrijheid als je als land zo in de schijnwerpers staat, maar daar krijg je veel invloed voor terug. Het straalt af op Europa en op alle Nederlanders in internationale functies.”

Heemskerk zelf was van 2013 tot 2018 bewindvoerder bij de Wereldbank, die andere grote financiële instelling in Washington. „Het feit dat Dijsselbloem toen de Eurogroep leidde, gaf mij daar extra gezag”, zegt hij. „Mensen zijn dan meer geïnteresseerd in je mening.”

Stemmen op vrijdag

Een eerste stemronde over de topfunctie heeft Dijsselbloem vrijdagochtend overleefd. De Franse minister van Financiën, Bruno Le Maire, die de zoektocht naar een EU-kandidaat leidt, wilde, indien nodig, meerdere stemrondes houden „om een kandidaat te kiezen”, zegt een woordvoerder van zijn ministerie. In die discussie spelen talrijke zaken mee: doet een benoeming recht aan het geografische evenwicht in Europa? Aan de man-vrouwverhouding? Aan de politieke machtsverhoudingen?

Sinds de EU-verkiezingen in mei is het onderhandelingsspel complexer geworden, omdat de christendemocraten en socialisten niet langer domineren. Meer dan ooit moeten ze de macht, ook die over benoemingen, delen. „Je makkelijk achter een kandidaat scharen, is moeilijker geworden”, zegt een ingewijde. „Dat zag je bij Timmermans en nu weer.”

De deadline om nominaties in te leveren, is pas op 6 september, maar te lang wachten kan riskant zijn. Volgens een ongeschreven regel wordt het IMF geleid door een Europeaan (en de Wereldbank door een Amerikaan), maar treuzelen betekent dat andere continenten aan de haal kunnen gaan met de post. Bovendien is er van 24 tot 26 augustus in Biarritz een G7-top en dat is meteen de eerste mogelijkheid om een kandidaat rechtstreeks te pluggen bij niet-Europese leiders en bovenal bij de Amerikaanse president Trump. Een diplomatiek buitenkansje, twee weken voor sluiting van de termijn.

De druk die minister Le Maire uitoefent, wordt niet alom gewaardeerd

De druk die Le Maire uitoefent, wordt niet alom gewaardeerd. Duitsland zou liever doorpraten. Stemmen kan de verdeeldheid zichtbaar maken - en dat zou het mandaat van de EU-kandidaat verzwakken. Maar uiteindelijk wist Le Maire donderdag ook zijn Duitse collega te overtuigen.

Naast Dijsselbloem is ook de Bulgaarse oud-eurocommissaris Kristalina Georgieva, op dit moment directeur bij de Wereldbank, kanshebber voor de functie. Zij zou de voorkeur hebben van Parijs. EU-diplomaten klagen dat Frankrijk in de afgelopen weken bewust de noord-zuid-tegenstellingen zou hebben aangewakkerd, om Georgieva als Oost-Europese compromiskandidaat te kunnen lanceren. Maar met haar 65 jaar is ze eigenlijk te oud. Volgens IMF-regels moet een directeur jonger dan 65 zijn, en die veranderen is niet eenvoudig. Toch zette Frankrijk haar op de shortlist. Het is de bedoeling dat vrijdagmiddag een definitieve kandidaat wordt gekozen.

Net als Christine Lagarde in 2011 zal de nieuwe EU-kandidaat in september op tournee moeten om een aantal cruciale landen binnen het IMF achter zich te krijgen. Volgens Heemskerk zou Dijsselbloem iedereen snel kunnen overtuigen. „Hij ligt goed in Washington”, zegt Heemskerk. Tijdens de Griekse geldcrisis had Dijsselbloem bijna wekelijks telefooncontact met zijn toenmalige Amerikaanse ambtgenoot Jack Lew. Onder minister Dijsselbloem, in 2016, werd ook de Nederlands-Chinese samenwerking bezegeld binnen de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD).

Volgens Heemskerk past de IMF-filosofie goed bij Dijsselbloem. Hij wijst op de verdieping daarvan onder Lagarde. Klimaat, ongelijkheid, gender en de noodzaak om kapitaalmarkten soms te beteugelen – van al die zaken vindt het IMF intussen dat ze bij financieel management horen. Heemskerk: „Ik weet zeker dat Dijsselbloem deze vier observaties heel erg deelt.”

Lees ook: IMF-race kan nog alle kanten op

Update: dit bericht is op vrijdag 2 augustus om 16.10 uur geactualiseerd.