Voor een kruisje in je paspoort moet je nog altijd naar de rechter

genderneutraliteit Weer is er een Nederlander die geslacht X mag registreren in het paspoort. De rechterlijke uitspraak is een sterk signaal, vindt het Transgender Netwerk.

Leone Zeegers krijgt als eerste volwassen Nederlander een paspoort zonder geslachtsaanduiding. De V in Leonne’s paspoort wordt vervangen door een X.
Leone Zeegers krijgt als eerste volwassen Nederlander een paspoort zonder geslachtsaanduiding. De V in Leonne’s paspoort wordt vervangen door een X. Foto Bas Czerwinski/ANP

Geen M of V, maar een X in het paspoort bij het geslacht. Nanoah Struik (19) uit Emmen is de tweede volwassen Nederlander bij wie dit mag. De rechter gaf hiervoor vrijdag toestemming, ruim een jaar nadat een andere rechter bepaalde dat het geslacht in de geboorteakte van Leonne Zeegers veranderd mocht worden in genderneutraal.

1 Wat is het verschil tussen de zaak van Leonne en Nanoah?

Leonne is een intersekse persoon, wat betekent dat ze ambigue geslachtskenmerken heeft. De meeste intersekse personen voelen zich man of vrouw. Zij kunnen naar de rechter als ze het geslacht in hun geboorteakte willen wijzigen, van M naar V of andersom. Zij voeren dan aan dat de geboorteakte een ‘misslag’ bevat. Transpersonen, die zich niet thuisvoelen bij het geslacht waarmee ze geboren zijn, kunnen sinds de Transgenderwet uit 2014 direct bij de burgerlijke stand terecht.

Maar Leonne voelt zich geen man en geen vrouw, ze is non-binair. Dat geldt ook voor Nanoah: die is als vrouw geboren, maar voelt zich niet in het hokje ‘man’ of ‘vrouw’ thuis.

„We dachten al dat de zaak van Leonne ook voor non-binaire transpersonen zou gelden”, zegt Sophie Schers, beleidsmedewerker van Transgender Netwerk Nederland. Bij Leonne volgde de rechter de argumentatie dat het recht op zelfbeschikking zwaarder weegt dan het maatschappelijk belang. Ook bij Nanoah stelt de rechter dit, zegt Schers. „De rechter zegt hiermee dus dat een persoon zelf over de genderidentiteit mag beslissen, ongeacht de fysieke geslachtskenmerken.”

Lees ook: Leonne is geen hij, geen zij, maar allebei

2 Welke gevolgen heeft de uitspraak?

„Naar onze gemeenschap is dit een sterk signaal dat de X van Leonne niet eenmalig was”, zegt Schers. „Als je erkenning kunt krijgen in je geboorteakte, zullen organisaties en bedrijven zich moeten aanpassen. We zijn heel benieuwd of Nanoah nu situaties gaat meemaken waarin ze heel moeilijk gaan doen.”

Bij de zaak van Leonne is de overheid niet in hoger beroep gegaan, ook bij Nanoah heeft de gemeente Emmen aangegeven dit niet te doen. Omdat de Hoge Raad zich er niet over heeft gebogen, is er geen jurisprudentie. „En daarmee geen echte aanleiding om de wet aan te passen”, zegt Schers. Individuen die hun geslachtsregistratie willen aanpassen naar genderneutraal, zullen voorlopig naar de rechter moeten.

3 Wil het kabinet zo’n wet?

Na de zaak van Leonne zei staatssecretaris Raymond Knops (Binnenlandse Zaken, CDA) genderneutraliteit wettelijk mogelijk te willen maken. Dit jaar kwam hij hierop terug omdat hij internationale ontwikkelingen wilde afwachten. Na een motie van D66 worden de mogelijkheden voor het afschaffen van verplichte geslachtsregistratie nu toch onderzocht. De resultaten worden dit najaar verwacht.

Die internationale ontwikkelingen zijn Europese afspraken over de biometrische kenmerken op de identiteitspas: EU-landen hoeven in de toekomst het geslachtskenmerk niet meer te vermelden. Of Nederland daarvoor kiest, is nog niet duidelijk.