Nixon en Reagan hadden het niet zo op ‘die apen’ uit Afrika

Tapes 1971 In een pas onlangs geopenbaard fragment van de Nixon-tapes voert de president in 1971 een racistisch gesprek met toenmalig gouverneur Reagan.

Ronald Reagan en Richard Nixon, samen gefotografeerd in 1972.
Ronald Reagan en Richard Nixon, samen gefotografeerd in 1972. Foto GettyImages

‘Toen ik die apen zag, uit die Afrikaanse landen – verdomme, ze zijn nog niet eens gewend schoenen te dragen.” ,,Hahahaha. Het is de omgekeerde wereld hè.”

Het is oktober 1971 en twee Amerikaanse presidenten – de zittende, Richard Nixon, en Ronald Reagan, die hem krap tien jaar later zou opvolgen – bespreken de internationale verhoudingen. Reagan, op dat moment gouverneur van Californië, heeft zich de avond tevoren voor de tv zitten verbijten. In de Verenigde Naties werd gestemd over een resolutie om de communistische Volksrepubliek China toe te laten tot de organisatie in plaats van Taiwan, ook wel de Republiek China geheten.

De VS, bij monde van ambassadeur George H.W. Bush, pleitten voor het toelaten van beide China’s. Een meerderheid stemde tegen deze resolutie en maakte zo de weg vrij voor China op het wereldtoneel. In de vergaderzaal van de VN sprongen de leden van de communistische Tanzaniaanse delegatie op en dansten van vreugde.

Afluisterbandjes

De telefonische conversatie is opgenomen dankzij Nixons fameuze afluisterinstallatie. De banden zijn toevertrouwd aan de Richard M. Nixon Presidential Library in Yorba Linda, Californië. De bandjes met deze conversatie zijn in het jaar 2000 vrijgegeven, alleen het zinnetje over de ‘apen’ en de schoenen was eruit gehaald met het oog op de privacy van Reagan. Twee weken geleden heeft het Nationaal Archief alsnog de gehele tape online gezet in het kader van een groter project.

Tim Naftali, hoogleraar geschiedenis in New York en tussen 2007 en 2011 directeur van Nixons presidentiële bibliotheek, beluisterde de conversatie en schreef er dinsdag over in The Atlantic.

Lees ook: door zijn racistische tweets laat Trump de Democraten een stuk linkser lijken

Naftali plaatst de opmerkingen van beide Republikeinen nadrukkelijk in de context van de lange geschiedenis van racisme in die partij, tot aan de huidige president Donald Trump aan toe. Die schreef 2,5 week geleden een reeks tweets over vier Amerikaanse Congresleden met een donkere huidskleur dat ze „terug” moesten naar de „landen waar ze vandaan kwamen”, om te leren hoeveel beter de omstandigheden in de VS zijn dan daar.

Intelligentie van rassen

De opmerkingen van Reagan – die de VN in hetzelfde gesprek een „beestenbende” noemt, waar de VS zo snel mogelijk uit moeten stappen – spreken voor zich. Om de lacherige reactie van Nixon de juiste context te geven, bespreekt Naftali ook het telefoontje dat de president pleegde direct nadat de gouverneur had opgehangen.

Nixon belt dan zijn minister van Buitenlandse Zaken, William Rogers, en geeft zijn versie van wat Reagan hem zei. Niet zozeer over het verlaten van de VN, als wel zijn opvattingen over de Afrikaanse landen. „Hij zag die, euh, die kannibalen op tv, en hij zei: ‘Christus, ze dragen niet eens schoenen en daar laten de Verenigde Staten dan hun lot door bepalen.’” Nixon denkt dat Reagans zienswijze door veel Amerikanen wordt gedeeld: „Die reactie is waarschijnlijk erg sterk.”

Naftali citeert een conversatie met een hoogleraar van Harvard over de verdeling van intelligentie over de verschillende rassen. „Binnen de groepen heb je genieën”, zei Nixon. „Er zijn genieën binnen de zwarte groepen. Er zijn meer genieën binnen de Aziatische groepen.” Nixon wilde laten onderzoeken hoe dat precies zat, zei hij tegen de hoogleraar. „De reden dat ik dit moet weten, is dat ik, als ik kies voor beleidsprogramma’s, moet weten dat ze intrinsieke zwaktes hebben.”

Op deze nieuwsbeelden van persdienst AP over de stemming om China toe te laten tot de VN, is ook de reactie van de Tanzaniaanse delegatie te zien: