En weer is er politiek gekrakeel over de Oostvaardersplassen

Natuurgebied Provinciale politici in Flevoland keren terug van reces om over het leed van konikpaarden te debatteren.

Konikpaarden zijn in de Oostvaarderplassen in afwachting van hun transport naar Wit-Rusland
Konikpaarden zijn in de Oostvaarderplassen in afwachting van hun transport naar Wit-Rusland Foto Koen van Weel/ANP

Elf paarden zijn er onlangs gestorven in een vangweide van de Oostvaardersplassen, het natuurgebied tussen Almere en Lelystad. De zes merries en vijf veulens maakten deel uit van een groep van honderdvijftig konikpaarden die binnenkort op transport worden gezet naar Wit-Rusland.

Dat transport zou twee weken geleden gebeuren, maar is vertraagd, doordat de autoriteiten in Wit-Rusland het importcertificaat nog niet hebben afgegeven, liet boswachter Mikal Folkertsma van Staatsbosbeheer onlangs weten. „Dit betekent dat we in deze warme periode de dieren die daar aanwezig zijn extra in de gaten houden. We zijn dagelijks aanwezig om te monitoren en ook dierenartsen houden de paarden goed in de gaten.” Er staan „extra drinkbakken” en er is „ruim voldoende en goed en fris hooi”.

Sterfte is ‘normaal’

De vraag is waaraan de elf paarden zijn bezweken. Staatsbosbeheer laat weten dat de sterfte „normaal” is en niet afwijkt van de sterfte buiten de vangweide, in de rest van het natuurgebied. „Dit cijfer is niet ongebruikelijk”, zegt een woordvoerder.

Daar denken sommige politieke partijen in Flevoland anders over. „Deze sterfte is juist erg ongebruikelijk. Als de sterfte normaal zou zijn, hadden we de afgelopen jaren niet zulke grote aantallen dieren gehad die de draagkracht van het gebied te boven gingen”, stelt fractievoorzitter Leonie Vestering van de Partij voor de Dieren in Provinciale Staten.

Vestering stelde in juni schriftelijke vragen over het welzijn van de paarden en deed vorige week aangifte wegens verwaarlozing bij de politie. „De dieren wordt zorg onthouden”, zegt ze. „De paarden staan veel langer in de vangweide dan de bedoeling was en hebben twee hittegolven zonder schaduw en een geschikte waterpoel moeten doorstaan.”

Primeur

Drie partijen in Flevoland – Forum voor Democratie, de PVV en de Partij voor de Dieren – vroegen vorige week een spoedvergadering aan over de konikpaarden, middenin het zomerreces. Er wordt gezegd dat Flevoland een primeur heeft; nog nooit eerder in Nederland zouden Provinciale Staten voor een spoedvergadering in de zomer zijn teruggeroepen.

Controleurs van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) zijn onlangs nog twee keer langs geweest, waarvan één keer onverwacht, en concludeerden „dat de paarden voldoende in conditie waren en normaal, natuurlijk gedrag lieten zien”, aldus een rapportage aan de provincie. „Er is geen noodzaak voor het aanbieden van een andere vorm van beschutting of voor het sproeien van water om verkoeling aan te bieden. De paarden laten normaal, natuurlijk gedrag zien bij temperaturen boven de 30 graden Celsius.”

De critici geloven er weinig van. Vestering: „Het is een politiek gevoelig dossier. De NVWA keurt alles maar goed in de Oostvaardersplassen, terwijl paardenhouders elders in Nederland wél verplicht zijn beschutting aan te brengen.”

Ook Annemieke van Straaten, een van de tegenstanders van het beheer van de Oostvaardersplassen, waar „natuurlijke processen” prevaleren boven het verzorgen van dieren zoals in de veeteelt of de paardensport, twijfelt aan de oordeelskracht van de NVWA. „De paarden lopen op zwarte grond en zijn mager. Het hooi dat ze krijgen is kwalitatief slecht. Ze eten bovendien giftig jacobskruiskruid. De paarden worden met de dag magerder.”

Ze vraagt zich af hoe ze straks de winter in Wit-Rusland moeten doorkomen. „Zoals de paarden er nu aan toe zijn, beschouw ik dat transport als vlees voor de wolven en beren in Wit-Rusland.”

Tijdens het spoeddebat woensdag spraken veel partijen hun bezorgdheid uit over wat de PVV het „zomerlijden” noemt, sommige partijen drongen aan op onafhankelijk onderzoek. Het college heeft zich óók zorgen gemaakt over de paarden, zei gedeputeerde Jop Fackeldey (PvdA). „We houden de vinger aan de pols.” Maar: „We hebben formeel geen enkel gezag over deze paarden, omdat ze in de vangweide gelden als ‘gehouden dieren’.” Zulke dieren ressorteren onder Staatsbosbeheer, dat wordt gecontroleerd door de NVWA. „En de NVWA stelt dat Staatsbosbeheer zich houdt aan de regels en dat de dieren in goede conditie zijn.” En de elf overleden dieren? „Er is geen oorzakelijk verband met de warmte.”

Het is de zoveelste keer dat er politiek gekrakeel is over de Oostvaardersplassen, waarover een jaar geleden werd besloten dat een „reset” zou plaatsvinden. Het gebied wordt opnieuw ingericht en het aantal grote grazers wordt drastisch beperkt.

Lees meer over de beperking van het aantal grote grazers

De runderen mogen blijven, een groot aantal edelherten is inmiddels afgeschoten en een deel van de konikpaarden wordt verplaatst. In de Oostvaardersplassen zijn afgelopen weekeinde ook veel vissen omgekomen, „door zuurstofgebrek in het water en de hoge watertemperatuur”, zegt de provincie. Dat is volgens de provincie „niet ongewoon”.