Denk na voordat je weer iemand om een vriendendienst vraagt

Gunsten Een taart maken voor je trouwdag, een sollicitatiebrief nakijken – dat doet die kundige kennis of goede vriend vast wel gratis. Maar het vraagt ook tijd en inspanning. „Verwacht nóóit dat het voor niets is.”

Banketbakker Jose de Jong is met een grote taart al snel bijna een uur bezig. „En dan heb je alle voorbereidingen al gedaan. Van jams tot caramel, het is allemaal handwerk.”
Banketbakker Jose de Jong is met een grote taart al snel bijna een uur bezig. „En dan heb je alle voorbereidingen al gedaan. Van jams tot caramel, het is allemaal handwerk.” Foto Roger Cremers

Het zal klassiek zangeres Anne-Marieke Evers (43) niet snel nog een keer gebeuren. Een tijd geleden vroeg een kennis haar op te treden op een bijeenkomst. Een budget „was er wel”, maar werd niet gespecificeerd. Ze zocht repertoire uit, studeerde op zang en uitspraak, deed haar make-up en haar en reisde naar de bijeenkomst die ze volledig bijwoonde, om er vervolgens op te treden. Na afloop zei de kennis niets meer over de vergoeding. Toen Evers het zelf ter sprake bracht, kreeg ze een reiskostenvergoeding aangeboden. Hoeveel werk ze in het optreden had gestoken? „Alles bij elkaar zo’n tien uur. Bij een onbekende had ik zeker 500 euro gefactureerd.”

Maar je vindt zingen toch leuk? En we kennen elkaar toch? Fietsenmakers, huisartsen en leraren Engels – ze zullen het allemaal herkennen. Je nichtje, vriend, buurman of vage kennis vraagt of je héél even naar die lekke band, huiduitslag of vertaalde tekst wil kijken.

Lilian Woltering, specialist zakelijke etiquette uit Laren, geeft toe dat het lastige situaties zijn. „Mensen denken: ach, ik ben een vriend, ik probeer het gewoon. Maar ja, die persoon heeft wel meer vrienden.” Bovendien staat nergens zwart op wit wat redelijk is om te vragen en hoe je moet reageren als iemand jou om een gunst vraagt, zegt Woltering. „Wat is jullie band? Hoeveel tijd moet je erin steken? Hoe vaak wordt het van je gevraagd? Toch blijft het iemands werk. En het is normaal dat een dienst geld kost.”

Prijskaartje

Het gaat zangeres Evers niet eens echt om het geld, zegt ze, maar vooral om de waardering. „Mensen beseffen meestal niet dat aan een optreden echt heel veel werk voorafgaat. Dit is mijn vak.”

Herkenbaar, vindt banketbakker Jose de Jong. De 45-jarige Landsmeerder maakt in enkele minuten een klein taartje, maar met een grote kindertaart of bruidstaart is hij bijna een uur bezig. „En dan heb je alle voorbereidingen al gedaan. Van jams tot caramel, het is allemaal handwerk. En alles is vers. Mensen weten dat helemaal niet.”

Als ik iemand niet zelf ken, dan hang ik er wel een prijskaartje aan

Jose de Jong banketbakker

Als het om een familielid gaat, maakt De Jong graag een gratis taart. Dat geldt voor gezinsleden, maar ook voor neven en nichten – tenzij het iemand is met wie hij bijna nooit contact heeft. Wat vrienden betreft, trekt hij de grens bij een handjevol mensen dat hij al lang kent. „Ik doe mijn werk echt met emotie. Dan wordt het ook een prachtige taart. Maar als ik iemand niet zelf ken, dus als ik via via word gevraagd, dan hang ik er wel een prijskaartje aan.” En als hij het niet wil, zegt hij gewoon nee. „Daar ben ik heel duidelijk in.”

Dat is exact het advies dat etiquettedeskundige Woltering deze professionals wil meegeven: wees duidelijk. „Of je het nu gratis wil doen, een vriendenprijs wil maken of gewoon je vaste bedrag vraagt. Leg goed uit dat het je werk is, dat het veel tijd kost, en dat je in de tijd dat je ermee bezig bent niet meer iets anders voor geld kunt doen.”

Ruil

Kim Nelissen (42) van tekstbureau KimTikt krijgt met enige regelmaat verzoekjes, vooral voor het nakijken van sollicitatiebrieven en cv’s. Of ze krijgt een whatsappje met een vraag van een vriendin, die direct antwoord moet hebben. „Dat is soms best ergerlijk.”

Zo werd ze kort geleden benaderd door een oud-collega die ze lang niet had gesproken. „Ze moest een proeftekst schrijven van meer dan 1.000 woorden voor een sollicitatie en ze vroeg me of ik die wilde nakijken. Het onderwerp lag me, dus ik heb het gedaan.” De oud-collega repte met geen woord over een vergoeding. Terwijl het toch fijn was geweest als ze het op z’n minst had aangeboden, geeft Nelissen toe. „Het ging niet op een vervelende manier en ze bedankte me na afloop uitgebreid, maar normaal help ik alleen familie en vrienden gratis.”

„Verwacht nóóit dat het voor niets is”, zegt Woltering. „Om een vriendenprijs vragen kan wel – een korting van 25 procent is dan redelijk.”

Een andere optie om een goede deal te sluiten is een barter: een ruil met gesloten beurzen. Woltering: „Stel, ik wil een gratis verblijf in een hotel van een bevriend paar, en ik heb zelf een slijterij, dan kan ik aanbieden om in ruil voor de overnachting drank voor de feestdagen te leveren.”

Zangeres Evers vertelt dat het vroeger vaker gebeurde dat ze op de bruiloft van een familielid van een kennis „voor een boekenbonnetje” stond te zingen. Ze vindt het nog steeds vervelend om over geld te beginnen, „maar ik ben ook geen jukebox waar je een muntje in kunt gooien”.

Haar prijs hangt af van het soort stuk dat ze moet instuderen – is het iets Russisch of gewoon een Ave Maria – maar gratis, nee, dat doet ze niet meer. Als familieleden of goede vrienden gaan trouwen en haar vragen op te treden, doet ze het voor niets, maar dan is dat ook meteen Evers’ cadeau aan het echtpaar.

Ook Nelissen ziet een duidelijke ontwikkeling in de zes jaar dat ze haar tekstbureau heeft. „Eerst bood ik uit mezelf nog een korting aan, zo bang was ik dat ik te veel zou vragen aan bekenden. Nu zeg ik gewoon: dit is mijn tarief. Dit is wat ik waard ben.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.