Opinie

De KunstKoopregeling moet blijven

Galerieën zijn een spin in het web van de kunstwereld en hebben baat bij ondersteuning van de kunstaankoopregeling, betoogt Alex Lebbink samen met tien andere galeriehouders.

Op kunstbeurs Affordable Art Fair is kunst van ruim 65 (inter)nationale galeries te bezichtigen.
Op kunstbeurs Affordable Art Fair is kunst van ruim 65 (inter)nationale galeries te bezichtigen. Olaf Kraak/ANP

De KunstKoopregeling gaat verdwijnen, meldde de Volkskrant onlangs. Wij, galeriehouders uit heel Nederland, zijn verrast en teleurgesteld. De KunstKoopregeling is een regeling van het Mondriaan Fonds en ABN Amro, waarmee mensen renteloos krediet kunnen krijgen om kunst te kopen, bij de bij Kunstkoop aangesloten galeries. Het is een middel dat kunstenaars én galeries ondersteunt, en dat laatste is hard nodig. Het Mondriaan Fonds zoekt nog naar een alternatief.

We hebben ons verbaasd over en geërgerd aan met name de reactie van de Nederlandse Galerie Associatie (NGA). Die lijkt een ouderwets beeld van hedendaagse galeries in stand te houden, waar wij ons niet in herkennen. Galeristen werken keihard, voor weinig tot geen inkomen. Velen van ons hebben noodgedwongen bijverdiensten in een ander vak, die vaak weer verdwijnen in de maandelijkse lasten van de galerie. We investeren wat we kunnen in dure kunstbeurzen en andere promotiemiddelen. Wie denkt dat galeriehouders makkelijk verdienen omdat ze vijftig procent commissie pakken bij de verkoop van een kunstwerk, heeft het mis.

Veel galeriehouders hebben een lager inkomen dan bijvoorbeeld de medewerkers van door het Mondriaan Fonds gesubsidieerde presentatie-instellingen. Terwijl galeries van even groot belang zijn voor de carrière van grote groepen kunstenaars en net zo goed een gratis toegankelijke instelling voor kunstbeleving zijn, waar niet alleen de kopers van genieten, maar ook inwoners en toeristen van de plaats waar ze gevestigd zijn. Galeries doen dit in alle regio’s van Nederland, niet alleen in de grote steden, en overal nemen ze een belangrijke plek in de culturele infrastructuur in. Op deze manier spelen galeries een wezenlijke rol in het culturele veld met het exposeren, promoten en verkopen van kunstenaars.

In onze ervaring is het Mondriaan Fonds een logge bureaucratie, die aan alle kanten gepasseerd wordt door de werkelijkheid van de kunstwereld. Nieuwe deelnemers aan de KunstKoopregeling worden niet tijdig geïnformeerd, aanvragen laten maanden op zich wachten en er lijken soms ongeschreven regels te bestaan bij de verstrekking van steun.

Lees ook: Regeling rentevrij aankopen kunstwerken verdwijnt in 2020

De NGA kampt ondertussen met een terugval in ledenaantallen, en toont een gebrek aan daadkracht en zelfovertuiging. Voorzitter Christian Ouwens in de Volkskrant: „Galeries moeten laagdrempeliger worden. Kunst is ook weer geen supermarktproduct, maar je kunt wel meer reuring maken met lezingen, kunstroutes en ruimere openingstijden.” We constateren dat de NGA en haar voorzitter geen enkele feeling hebben met de realiteit van de galeriewereld.

Steun voor galeries

Jonge galeries timmeren al hard aan de weg. Klachten over ouderwetse ondoorzichtigheid in de prijzen zijn totaal achterhaald. In de galeries liggen prijslijsten en veel werk wordt online aangeboden via internetsites als Gallery Viewer of Artsy. Iedereen is makkelijk vindbaar op internet, via websites, Facebook en Instagram. Kunstroutes zijn er in overvloed. In Den Haag alleen al heb je het driemaandelijkse Hoogtij en het jaarlijkse terugkerende The Hague Contemporary Art Weekend. Vrijwel iedere grote stad heeft een gratis beschikbare galeriekaart. Lezingen zijn er altijd en overal, maar blijken door de geringe opkomst eigenlijk helemaal geen interessant promotiemiddel. Ruimere openingstijden zijn nauwelijks te verantwoorden, desalniettemin kennen wij genoeg galeries met bijvoorbeeld maandelijkse koopzondagen. En, voor de duidelijkheid, geen enkele galerist zal nee zeggen tegen een bezichtiging op afspraak.

De KunstKoop is een belangrijk middel om een jong(er) publiek tot een verkoop over te halen, maar ook een goede graadmeter van kwaliteit. Wie koopt bij een galerie aangesloten bij de KunstKoop koopt bij een galerie die goede kunst verkoopt. We hopen dan ook dat het Mondriaan Fonds bij het verscheiden van de regeling een andere methode vindt om galeries moreel en waar mogelijk financieel te kunnen steunen, zodat wij het werk dat wij doen voor de Nederlandse kunstenaar kunnen blijven doen.

Wij vragen om erkenning van de rol van galeries in de kunstwereld. De meeste galerie-eigenaars zijn geen inhalige types, die over de ruggen van armzalige kunstenaars geld willen verdienen, maar gepassioneerde culturele ondernemers die een belangrijke schakel zijn tussen kunstenaar, particuliere kopers, bedrijfscollecties en musea. Het Mondriaan Fonds onderschrijft wel de waarde van de KunstKoopregeling, maar deze regeling is überhaupt de enige die steun betekent voor galeries. Als belangrijkste verdeler van overheidsgeld in de kunstwereld had het fonds nooit in de positie moeten komen dat nu ‘gevochten’ moet worden om een alternatief.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.