Brieven

Brieven 31/7/2019

Klimaatprobleem

Doorgeschoten polderen

In het artikel ‘Klimaatcrisis’: grote woorden, gevolgd door kleine daden van Paul Luttikhuis (27/7) wordt een waaier aan gedachten en mogelijkheden gepresenteerd om de klimaatverandering aan te pakken. Vervolgens wordt geconstateerd dat er zelden wordt ingegrepen, dat de gedachten weinig opvolging krijgen. Nu vind ik dat enigszins begrijpelijk bij ingewikkelde problemen. Maar er zijn toch praktische oplossingen denkbaar? Waarom wordt er bij smogvorming door autoverkeer in een stad als Parijs, zoals in het stuk wordt aangehaald, niet de ene dag de ene helft van het autoverkeer verboden en de andere dag de andere helft? Of waarom werden bij de bankencrisis niet de schuldigen gestraft: de directies en bestuurders van de banken, in plaats van de schuld uit te smeren over alle getroffenen? Beide problemen hebben een heel herkenbare oorzaak. Zou het zo zijn dat verstandig ingrijpen in noodsituaties verlamd wordt door angst voor tegenstand van sterke lobby’s, het uiteenvallen van partijen of coalities, of dat men het niet meer gewend is? Worden beslissingen over zoveel partijen en over zoveel tijd uitgesmeerd dat oorzaak en schuldigen niet meer herkend worden, sancties steeds onredelijker lijken en men gezellig kan voortpolderen?

Syriëgangers

Geen moderne SS’ers

Christen Unie-voorman Gert-Jan Segers heeft zich in Trouw uitgesproken tegen het terughalen van de kinderen van Syriëgangers. Segers vergelijkt de Nederlandse Syriëgangers met de positie van de SS’ers na de oorlog. Die vergelijking gaat echter mank. Kinderen van SS’ers werden niet van overheidswege in hun doen en laten beperkt of in hun ontplooiing beknot. In Nederland worden de daden van hun ouders de kinderen niet aangerekend. Begrijpelijk dat de regering mogelijke terroristische aanslagen door terugkeerders ernstig neemt. Maar de regering heeft ook een verantwoordelijkheid voor minderjarige staatsburgers die in risicovolle omstandigheden worden grootgebracht. Veel van de Nederlandse SS’ers hebben een tweede kans gekregen, bijvoorbeeld door dienst te nemen tijdens de Korea-oorlog. Die tweede kans wordt de IS-kinderen, die zelf niets misdaan hebben, niet gegund.

Papieren Boek

Het boek als schilderij

Schilderijen, muziek, theater: tegenwoordig kun je alles digitaal voor je neus krijgen. Maar iedere zorgvuldig geschreven tekst komt het best uit de verf wanneer er nauwgezet vorm aan wordt gegeven. De rust en onveranderlijkheid van een papieren bladzijde, het gekozen lettertype, de marges, het omslag: alles is door de schrijver en uitgever afgestemd zodat de tekst het meest tot zijn recht komt – in feite zoals een schilder kiest voor olieverf en pastel, of een componist voor de instrumenten, een regisseur voor de inrichting van het toneel. En zoals voor hen de aanblik of uitvoering van hun werk van het grootste belang is, zo is het boek van belang voor een schrijver: hij krijgt het uitgereikt, draait het om, ruikt eraan, vouwt het voorzichtig open en ja, kijk deze regelval, die alinea… dat is het precies. Elke waardevolle tekst wordt door het papieren boek pas volledig: de drukletters, de bladspiegel, de stevigheid – samen zijn ze een belevenis, een kunstwerk. Ze horen bij elkaar, niet minder dan een beeldhouwwerk bij de stille ruimte eromheen, een strijkkwartet bij de Kleine Zaal.

Correcties/aanvullingen

Pers-onvrijheid

In Wat zou u ervan vinden als de Saoediërs de NRC kochten? (29/7, p. 15) is in de zin „De Saoedische overheid, u weet het, die van de moord op de Saoedische journalist Khashoggi en van 100 procent persoonlijke vrijheid” een eindredactionele fout gemaakt. De auteur schreef „100 procent pers-onvrijheid”.