Kunstenaar Carlos Cruz-Diez (1923-2019) overleden

De Venezolaanse schilder en beeldhouwer Carlos Cruz-Diez is zaterdag in zijn woonplaats Parijs op 95-jarige leeftijd overleden.

Carlos Cruz-Diez voor zijn werk ‘Physichromie nr. 500’ in 2008 Foto Mary Altaffer / AP

De Venezolaanse schilder en beeldhouwer Carlos Cruz-Diez is zaterdag in zijn woonplaats Parijs op 95-jarige leeftijd overleden. Dat is op de site van de kunstenaar bekendgemaakt. „Jouw liefde, jouw plezier, jouw lessen en jouw kleuren blijven voor altijd in ons hart”, liet zijn familie weten.

Cruz-Diez was een van de voormannen van de op-art en kinetische kunst, blije kunststromingen die hun oorsprong vinden in de jaren zestig. Bij kinetische kunst staat beweging centraal; bij op-art zorgen optische illusies ervoor dat het kunstwerk beweegt in het hoofd van de kijker.

In 1959 realiseerde Cruz-Diez zich dat overlappende rode en groene lijnen op een zwarte achtergrond de optische illusie van gele lijnen bewerkstelligen. Na die ontdekking maakte de vanaf 1969 in Parijs wonende kunstenaar een stroom van kunstwerken die van kleur veranderen door het licht en de positie van de kijker.

Het werk van Cruz-Diez kreeg al snel internationale erkenning. Zo deed hij mee aan de tentoonstellingen Bewogen beweging (1961) in het Stedelijk Museum Amsterdam en The Responsive Eye (1965) in het MoMA in New York. „Door zijn benadering van kleur en zijn verlangen om kleur te bevrijden van de grenzen van de vorm, doordrenkte hij zijn kunst met een poëzie die ons in staat stelde om de wereld met nieuwe ogen te zien”, prees Leon Tovar, een van zijn galeriehouders, het werk van Cruz-Diez op de site van ARTnews.

Schip dat Cruz-Diez in 2014 voor de Liverpool Biënnale in dazzle-camouflage beschilderde. Phil Noble / REUTERS

Het is een variant op de zogeheten militaire dazzle-camouflage, de bizarre kleurpatronen die de Britse marine in de Eerste Wereldoorlog gebruikte om het voor Duitse U-Boten lastiger te maken om de richting, snelheid en grootte van varende schepen te bepalen.

Kunst was volgens Cruz-Diez een manier van communiceren die niet geïsoleerd diende te worden van de samenleving. Hij vond het daarom leuk om straatinstallaties te maken en zijn kleurige kunst aan iedereen aan te bieden.

Zebrapad dat Cruz-Diez in 2017 ontwierp voor het Broad Museum in Los Angeles. Foto FREDERIC J. BROWN