Opinie

Wat zou u ervan vinden als de Saoediërs de NRC kochten?

Wat wil Saoedi-Arabië met westerse media? Carolien Roelants las dat de Britse regering kijkt naar de Saoedische deelneming in The Independent.

Dwars

Wat zou u er nou van vinden als de Saoedische overheid een aanzienlijk belang zou nemen in uw en mijn NRC? Zo’n 30 procent van de aandelen? We hebben een Belgische eigenaar en het ligt dus iets indirecter, maar ik zeg NRC voor de gevoelswaarde. De Saoedische overheid, u weet het, die van de moord op de Saoedische journalist Khashoggi en van 100 procent pers-onvrijheid.

Ter zake. Een Saoedische zakenman met banden met het koningshuis kocht eind 2016 30 procent van de aandelen in The Independent van Jevgeni Lebedev, de Brits-Russische zoon van ex-KGB-spion Aleksandr Lebedev. Ja, De Onafhankelijke. Die krant die in 1986 door drie oud-journalisten van The Daily Telegraph werd opgericht als onafhankelijk alternatief voor de bestaande Britse pers, met name de kranten van Rupert Murdoch en Conrad Black.

Een lang verhaal van afkalvend lezersbestand kort: in 2010 kocht Aleksandr Lebedev de verlieslatende krant voor 1 pond. Ook al interessant qua onafhankelijkheid, vindt u niet, zo’n ex-KGB-spion als eigenaar. Maar ja, anders geen krant. In 2016 schafte zoon Jevgeni de papieren krant af, en maakte vervolgens met de website (en de clickbait site indy100.com) het volgende jaar 1,7 miljoen pond winst.

Bovengenoemde Saoedische zakenman, Sultan Muhammad Abuljadayel, kocht in een schimmige deal via de Kaaimaneilanden een stuk van The Independent. Langs dezelfde weg nam hij ook een dergelijk belang in de gratis krant Evening Standard, die eveneens van Lebedev is.

Vervolgens sloot Lebedev namens The Independent een licentieovereenkomst met een andere Saoedische partij, de Saudi Research and Marketing Group. Deze uitgeverij publiceert onder andere de kranten Asharq al-Awsat en Arab News, die woord voor woord de Saoedische regeringslijn volgen. SRMG, zeer nauw verbonden met het koningshuis, runt sinds afgelopen januari vier Independents, in het Arabisch, Perzisch (denk aan de Saoedisch-Iraanse rivaliteit!), Urdu en Turks.

Volgens een bekendmaking van de Engelse The Independent houden de vier Saoedische websites zich aan de standaard van de moedersite, die van We’ll tell you what’s true. Maar gebeurt dat? Niet zo naïef! Er is wel een soort toezichthouder, maar de hoofdredacteur van de vier is een Saoediër die niet moe wordt op Twitter de Saoedische kroonprins te prijzen. Google ’m maar: Adhwan Alahmari. En het is niet zo dat de websites alleen vertaalde Independent-stukken publiceren; ze hebben eigen journalisten in dienst voor eigen artikelen .

Waarom verkoopt The Independent zijn ziel aan de duivel? Geld natuurlijk: „om verdere strategische groei veilig te stellen”, aldus een verklaring. En waarom koopt de Saoedische leiding zich in Britse kranten in? Dat begrijp ik best. Iedereen weet waarvoor de Arab News en andere Saoedische media staan. Propaganda. Maar een website die het zegel van The Independent draagt is per definitie stukken geloofwaardiger – ook al is de inhoud evenzeer gekleurd.

De Britse regering is nogal laat tot het inzicht gekomen dat de investering misschien geen goed idee is. Vorige week diende het beroep van Lebedev tegen het besluit van de minister van Cultuur om de zaak te verwijzen naar de mediawaakhond. Volgens de minister loopt de nationale veiligheid gevaar: de Saoedische regering kan invloed uitoefenen op de Britse media.

Hoe dan ook, het lijkt mij zaak Saoedische investeerders goed in de gaten te houden.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.

Correctie 30 juli 2019: In een eerdere versie stond in de eerste alinea de term ‘persoonlijke vrijheid’. Dat moest zijn ‘pers-onvrijheid’ en is hierboven aangepast.