‘Voetbal International is een koopje geweest’

Hoofdredactie VI De verkoop van Nederlands grootste voetbalblad aan online-uitgever Digital Enterprises zet kwaad bloed op de redactie. De leiding sust: „Ze zouden gek zijn te stoppen met het blad.”

Het bedrag dat het Amsterdamse Digital Enterprises betaalt voor VI is niet bekendgemaakt, maar betrokkenen bevestigen dat het lang niet de helft is van de ruim 20 miljoen euro die WPG enkele jaren geleden afwees van een andere partij.
Het bedrag dat het Amsterdamse Digital Enterprises betaalt voor VI is niet bekendgemaakt, maar betrokkenen bevestigen dat het lang niet de helft is van de ruim 20 miljoen euro die WPG enkele jaren geleden afwees van een andere partij. Beeldbewerking NRC

De cover van Voetbal International die week was zwart, met in het midden het logo van de KNVB en daaronder in steeds kleiner wordende witte lettertjes de zin: ‘Nederland is een klein voetballand geworden’. Het was oktober 2017. Oranje ging niet naar het WK 2018 en op één na waren alle clubs al uitgeschakeld voor Europees voetbal, nog voor het seizoen goed en wel begonnen was. Crisis in voetballand.

En VI? VI zelf was een klein blad geworden. In die gitzwarte cover klonk ook „de bedrijfsmatige frustratie door”, zegt hoofdredacteur Peter Wekking nu, bijna twee jaar later. Weer een moeilijke zomer zou het worden, zonder WK. Sinds 2009 (oplage 170.000) raakte het blad gemiddeld zo’n 10.000 lezers per jaar kwijt. Een forse reorganisatie in 2015 (vijftien van de 75 medewerkers moesten weg) en een jaar later volgde het gedwongen vertrek van nog eens vijf mensen. En nu was het Nederlands voetbal ook nog uitgerangeerd. Waar hield dit op?

Peter Wekking en Pieter Zwart (onder) geven leiding aan VI. Foto’s Tom Bode en Ilvy Njiokiktjien, bewerking NRC

Wekking (52) is een veteraan in het vak. Hij maakte nog mee dat de flessen champagne op tafel kwamen tijdens het WK 1994 in de Verenigde Staten, toen VI bijna dertig jaar bestond en een oplage van 180.000 haalde. Zijn huidige kompaan in de hoofdredactie Pieter Zwart (26) was toen één jaar oud en is in razend tempo van invloedrijk voetbalblogger opgeklommen tot de hoofdredactie van het belangrijkste voetbaltijdschrift van Nederland.

Op de tweede verdieping van het redactiegebouw in Utrecht wordt de laatste hand gelegd aan de Seizoengids 2019-2020, „de bijbel” zoals Zwart en velen met hem de klassieke gids van alle spelers in het profvoetbal noemen. Voor het interview nemen we plaats in de grote vergaderzaal op de eerste verdieping, die gestript wordt. „Past lekker bij je verhaal”, zegt Wekking. „We zaten al een tijd te ruim.”

Het gaat al jaren niet goed met VI. Maar de bodem is volgens Wekking en Zwart bereikt – en alweer verlaten. Voor uitgeefconcern WPG was VI decennialang een renderende titel geweest die, mede, de verliezen van Vrij Nederland compenseerde en zo bijdroeg aan de wezenstaak van de Weekblad Pers Groep (WPG) – het in leven houden van het opinieblad. Maar met de winstgevendheid is het sinds 2015 gedaan. Na een verkooptraject van ruim een jaar werd twee weken geleden bekend dat WPG de titel heeft verkocht aan Digital Enterprises.

Lees ook: Eigenaar voetbalnieuwssite neemt voetbalblad VI over

10.000 webabonnees

Er komen dit jaar zwarte cijfers aan, voorspelt Zwart, na een aantal jaar verlies. Er ligt een nieuwe strategie gericht op langlopende abonnementen. VI Pro, de betaalsite die vijf euro per maand kost en toegang geeft tot specialistische voetbalstukken, is door de grens van 10.000 abonnees gegaan. „Vergeet niet de context waarin we dat gedaan hebben: met een eigenaar die niet meer in ons wilde investeren”, zegt Zwart. Hij doelt op WPG. „En als je daarnaast legt waar we naar toe gaan, met een eigenaar die in ieder geval zégt in ons te willen investeren, ligt daar enorme potentie. Dus ik denk dat deze partij, die een flink bedrag neertelt, eigenlijk een koopje met ons heeft.”

Het bedrag dat het Amsterdamse Digital Enterprises betaalt voor VI is niet bekendgemaakt, maar betrokkenen bevestigen dat het lang niet de helft is van de ruim 20 miljoen euro die WPG enkele jaren geleden afwees van een andere partij. Over de financiële cijfers van DE en VI doen de partijen geen mededelingen. Hylke van der Meer, die namens DE de overname begeleidt, wil alleen kwijt dat het bedrijf „met VI erbij op een jaaromzet van rond 20 miljoen euro komt”. DE heeft geen ervaring in het uitgeven van een papieren magazine en is actief in internetmarketing en e-sports. Ook heeft het bedrijf twee populaire sportsites: Voetbalprimeur.nl en GPBlog.nl (Formule 1).

Bij een stemming onder VI-medewerkers was eind maart driekwart tegen een overname door DE. Al wil de hoofdredactie die uitslag wel nuanceren. „Het lukt je niet natuurlijk, maar je zou eigenlijk van alle stemformulieren de verklaringen moeten lezen”, zegt Zwart. Volgens Wekking heeft een deel van het personeel met de stemming een signaal af willen geven dat ook andere partijen serieus zouden moeten worden genomen door WPG.

Baangarantie van drie jaar

Patrick Swart, directeur van de verkopende partij WPG, heeft „nooit gezien dat 75 procent van het personeel tegen was”, mailt hij. „De redactieraad heeft in een gesprek aangegeven dat het eerder fiftyfifty was en gaf aan dat ook mensen zonder contract hebben meegestemd.”

Volgens een lid van de ondernemingsraad van VI „lopen hier zaken door elkaar”. De stemming eind maart was een officiële OR-achterbanraadpleging waarbij volgens hem ook vier payrollers stemden. Dat driekwart van het personeel tegen was, „staat zwart op wit”. De hoofdredactie bevestigt dat. In een peiling van de redactieraad bleek later het protest minder omvangrijk, maar in meerderheid blijft de redactie bereid tot het ondernemen van stappen.

Afgelopen vrijdag heeft Patricia Neijtzell de Wilde van Brantjes Advocaten een brief opgesteld, waarin namens redactieraad en OR opheldering gevraagd wordt aan WPG. Zij zijn „van mening dat het redactiestatuut op meerdere vlakken is overtreden”, aldus de advocaat. De redactieraad voelt zich onvoldoende gekend en vindt dat andere partijen geen serieuze kans kregen. Terugdraaiing van de overname is niet het doel, erkennen bronnen bij VI.

Swart van WPG bestrijdt dat statuten met voeten getreden zijn: „De redactie heeft alle kans gehad om zich te laten kennen in het proces.” Volgens hem is bovendien de baangarantie van drie jaar die DE geeft „een bijzondere clausule in deze tijd” die „op initiatief van de ondernemingsraad in samenspraak met de redactieraad in de koopovereenkomst is opgenomen”. Maar ook daar bestaat ergernis over. Volgens bronnen op de redactie zou deze baangarantie per januari 2019 al ingegaan zijn, en dus ‘ineens’ nog maar tweeënhalf jaar van kracht zijn. Desgevraagd wil Van der Meer namens DE niet reageren op details uit het koopcontract.

Voor dit artikel wilde van de redactie niemand met naam geciteerd worden. NRC sprak er vijf. Hun weerstand tegen de overname door DE komt ook voor een deel uit de onderbuik, beamen ze. Het weekblad, voelen ze, zou in veiliger handen zijn geweest bij een andere partij die de redactie voordroeg: Doorakkeren BV, van bladenmakers Cor-Jan Willig (New Skool Media), Derk Haank (ex-CEO Springer Nature) en Luc van Os (directeur bij Hearst). Zij legden het af tegen DE, dat al ruim een jaar interesse had en lang met WPG sprak.

Daarnaast verachten veel verslaggevers de grootste site binnen Digital Enterprises. Dat is Voetbalprimeur.nl, dat gezien wordt als een parasitaire ‘knip- en plaksite’ die groot is geworden door quotes of nieuws uit bijvoorbeeld VI-artikelen aan te bieden met summiere bronvermelding. Er zijn VI-redacteuren die de link leggen tussen sites als Voetbalprimeur en VI’s neergang. Eén van hen spreekt van „collega’s die nu thuis zitten door die sites”.

De hoofdredactie van VI gaat niet mee in die redenering. „Natuurlijk” zijn Zwart en Wekking zelf ook allergisch voor „die sites”. Zwart begon als tiener het blog Catenaccio uit ergernis over hoe online voetbaljournalistiek zich in Nederland beperkte tot nieuwtjes-aggregerende sites. Maar schadelijk? Wekking: „Een sterk merk als VI raakt in verval omdat knip- en plaksites onze stukjes overtikken? Dat is toch een gedachtekronkel die je als normaal denkend mens niet overeind kan houden. Dan ga je voorbij aan alle dingen die wij zelf verkeerd hebben gedaan.” Zwart: „Dat is uit het raam kijken in plaats van in de spiegel.”

De hoofdredactie bestrijdt het beeld alsof het Voetbalprimeur is dat VI overneemt. Zwart: „Hoe kan een site met eenvijfde van onze omzet ons overnemen?” Volgens Wekking komt er een harde scheiding tussen de twee voetbaltitels. Relevant voor VI is vooral de expertise die DE heeft in digitale marketing via dochter Next Day Media, zegt Hylke van der Meer namens DE. „Daar zitten synergievoordelen.” Verder blijft Voetbalprimeur „heel ver weg” van VI.

Digitale ontkenningsfase

Bij het „traditionele blad” VI, zeggen Wekking en Zwart, kwam de digitale transitie laat op gang. „Kranten zijn daar veel sneller mee geweest. We hebben hier ook mensen gehad die het internet uit wilden doen”, zegt Wekking. Op de digitale ontkenningsfase volgde wat Zwart noemt het „we-moeten-iets-met-syndroom”, een ongerichte strategie van internetvideo’s, -radio en het weggeven van stukken. Ook daar is van geleerd, met duur leergeld.

De 10.000 abonnees van VI Pro zijn voor hem nu de bevestiging dat mensen ook voor online kwaliteitsjournalistiek in voetbal willen betalen. Maar stoelt de online groei van VI dit jaar niet ook op het succes van Ajax en Oranje? „Ja. Maar je moet er als organisatie wel klaar voor zijn”, zegt Zwart. „Met die Europa League-finale van Ajax in 2017 waren we online nog niet in staat te profiteren.”

Wekking begint over de halve finale Champions League van Ajax, toen een special over het Europese seizoen van de club werd samengesteld. Een uur na de wedstrijd lag die special bij de drukker. „Zeventien mensen met een Chinees buffet die zich de ballen uit de broek werkten. Ik zat bij de sportredactie van Deventer Dagblad toen de Golfoorlog uitbrak, ’s nachts. Ben ik naar de redactie gegaan. Misschien kon ik patat halen. Daar was diezelfde energie, die opwinding.”

VI heeft toekomst, vinden ze. Wekking: „Ze zouden gek zijn als ze stoppen met het blad. Wij zijn ervan overtuigd dat we een goedlopend product kunnen maken en DE nooit een instrument in handen zullen geven om VI schade te berokkenen. Dat is hun belang niet, zolang we doen wat wij goed doen. De mensen hier moeten veel meer zelfvertrouwen krijgen.”