Opeens is de regen bruine modder

Tour de France Als de afdaling van de Col d’Iseran door noodweer in een modderstroom verandert, legt de wedstrijdleiding de etappe stil. Ook de laatste bergrit is ingekort.

De wegen rond de Col d’Iseran worden ijsvrij gemaakt.
De wegen rond de Col d’Iseran worden ijsvrij gemaakt. Foto Thibault Camus/AP

Het is even na vier uur als de eerste onheilspellende appjes door het peloton gaan. Er wordt aanvankelijk over „gewoon” slecht weer gesproken, maar al snel wordt duidelijk dat de situatie veel erger is. Er valt hagel over de top van de Col d’Iseran, en het onweert, zoals was voorspeld. Binnen de kortste keren valt er millimeters water. Aan de andere kant van de berg is daar nog niks van te merken. Waar de renners omhoog rijden is het frisjes maar kurkdroog. In hun oortjes horen ze dat ze zich schrap moeten zetten in de afdaling die komen gaat. Voor regen, hagel. Steven Kruijswijk pakt voor alle zekerheid een jackje aan.

Lees ook: Er zat meer in, maar dit was overmacht

Maar vooruitgereden verzorgers die ter hoogte van een van de tunnels vlakbij Val-d’Isère met bidons en gelletjes staan, halverwege de afdaling van de Iseran, zien dat er in korte tijd enorm veel regen en hagel is gevallen. Zoveel, dat de steile helling die de rijbaan van de D902 aan de rechterkant flankeert in een donkerbruine modderstroom begint te veranderen, twintig meter lang, vijftig centimeter dik. Als dat bericht de wedstrijdjury bereikt moet er binnen een paar minuten gehandeld worden. Het is de Tour onderbreken precies op het moment dat de gele trui van schouder dreigt te wisselen, of meer dan 160 professionele wielrenners met gevaar voor eigen leven een afdaling in sturen.

Veiligheid boven alles

De keuze is snel gemaakt, de veiligheid van de coureurs gaat boven alles. Daar laten de regels van de internationale wielerbond UCI ook ruimte voor: bij een incident als dit kan de UCI samen met de koersdirecteur besluiten een wedstrijd te stoppen. Bij een markeringspunt zoals een tussensprint of een top van een berg, in dit geval de Iseran, met 2.770 meter de hoogste van deze Tour. De hele etappe schrappen was ook een optie geweest, maar dan waren alle inspanningen tot en met kilometer 107 voor niets geweest.

De negentiende etappe wordt geneutraliseerd en de tijden van de renners worden opgenomen alsof de finish op de top van de Iseran zou hebben gelegen. De 22-jarige Egan Bernal was daar als eerste, na een aanval die werd ingeluid door zijn ploegmaat Geraint Thomas en waar Steven Kruijswijk ook op reageerde. Uiteindelijk reed Bernal iedereen uit het wiel en kwam hij solo aan de top. Daar had hij 1.03 minuut voorsprong op Kruijswijk, Thomas en Emanuel Buchmann bij elkaar gefietst en meer dan twee minuten op Julian Alaphilippe, de man die het geel inmiddels kwijt was, in de wetenschap dat er nog een slotklim zou komen naar skioord Tignes. In deze vorm zou Bernal daar alleen maar meer voorsprong pakken en de Tourwinst wellicht al veiligstellen voor het ingaan van de laatste bergrit op zaterdag. Hij had hoogstwaarschijnlijk de etappe ook gewonnen. Die prijs werd geschrapt.

Lees ook de liveblog over de Tour terug: Etappe stilgelegd vanwege sneeuwbui, Bernal pakt het geel

Een paar kilometer over de top van de Iseran komt er een motor van de wedstrijdjury naast Bernal rijden, in zijn kielzog de Brit Simon Yates. Hij maant hen tot stoppen, en hetzelfde gebeurt een stuk terug bij de groep Kruijswijk. Het duurt even voordat tot de renners doordringt wat er precies aan de hand is. De verwarring is groot, sommige van hen protesteren met hevige armgebaren. Bernal zegt achteraf dat hij eerst geen idee had wat er speelde, hij was totaal gefocust op de gevaarlijke afdaling door het maanlandschap dat voor hem lag. Pas toen er iemand in het Spaans tegen hem begon, begreep hij de ernst van de situatie. Hij zette zijn fiets aan de kant, zoals ook de rest van het peloton een stuk achter hem.

Zelden gestaakt

De verwarring blijft nog even, renners gaan met elkaar in conclaaf terwijl ze regenjacks krijgen aangereikt. Ze hebben de beelden van even verderop niet gezien. Daarom twijfelen ze of dit de juiste beslissing is.

Het gebeurt zelden dat een koers wordt stilgelegd, en daarna zelfs gestaakt. In de Tour gebeurde dat vanwege weersomstandigheden voor het laatst in 1996, toen de bergetappe naar Sestrière door sneeuwval werd ingekort tot 46 kilometer. In 2013 werd een ijskoude Milaan-San Remo kilometers ook geneutraliseerd, waarna de strijd werd hervat. Maar daarvan was nu geen sprake, de wedstrijd was meteen voorbij.

Het gaat tegen de natuur van wielrenners in om in het midden van een wedstrijd in de remmen te knijpen, met het hart gierend in de keel. Zeker met als inzet de gele trui in de Tour de France. Maar de jury is onverbiddelijk: de ravage die komen gaat is levensgevaarlijk.

Als een helikopter beelden schiet van een modderstroom die gesteente over de D902 uitsmeert, wordt in het peloton duidelijk dat hier met de beste wil van de wereld niet doorheen te fietsen was. De jury heeft de enige juiste beslissing genomen. Er moet een sneeuwschuiver aan te pas komen om de weg vrij van ijs te maken.

In een tunnel schuilen de renners voor het slechte weer, voordat hun ploegleiderswagens ze naar hun hotels worden gebracht. Als Egan Bernal in een auto van Team Ineos stapt, dringt tot hem door dat hij de nieuwe geletruidrager is. En dat hij met nog één bergetappe te gaan zomaar de jongste naoorlogse Tourwinnaar ooit kan worden. Hij verdedigt – handgeklokt op de Iseran – 48 seconden op Alaphilippe, 1.16 minuut op Thomas, en 1.28 minuut op Kruijswijk. De top-5 blijft binnen twee minuten.

Om kwart over negen wordt bekend dat ook de laatste bergrit, die zaterdag wordt gereden, vanwege slecht weer wordt ingekort. Twee cols worden geschrapt. Wat overblijft is een etappe van 59 kilometer.