Zolang de 737 MAX niet vliegt, loopt de schade voor Boeing op

Vliegtuigbouw Het mondiale vliegverbod voor de 737 MAX doet fabrikant Boeing veel pijn. Inmiddels is een schadepost van 8 miljard dollar in de boeken opgenomen. En niemand weet waar het eindigt.

Geparkeerde 737 Max-toestellen bij de Boeing-fabriek in Seattle. Door het internationale vliegverbod voor dit toestel kan de fabrikant niet leveren.
Geparkeerde 737 Max-toestellen bij de Boeing-fabriek in Seattle. Door het internationale vliegverbod voor dit toestel kan de fabrikant niet leveren. Foto Gary He/EPA

De crisis bij Boeing begint zichtbaar te worden in de boeken. De kosten van de slepende problemen met de 737 MAX, het toestel dat sinds maart wereldwijd aan de grond moet blijven na twee vliegrampen, zijn inmiddels opgelopen tot zo’n 8 miljard dollar. En het einde van de moeilijkheden is nog niet in zicht.

Deze week rapporteerde de Amerikaanse vliegtuigbouwer bijna 3 miljard dollar verlies (2,7 miljard euro) over het tweede kwartaal, het eerste hele kwartaal sinds het vliegverbod van kracht werd. Dat is het grootste kwartaalverlies uit de geschiedenis van het bedrijf. Vorige week kondigde het al aan ongeveer 4,9 miljard dollar opzij te zetten voor compensatie van luchtvaartmaatschappijen die niet kunnen vliegen met 737 MAX-toestellen die ze hebben afgenomen of besteld. Talrijke vluchten zijn om die reden geannuleerd.

De situatie begint Boeings uithoudingsvermogen op de proef te stellen, en er is nog steeds geen duidelijkheid wanneer het vliegverbod vervalt. De vraag rijst hoe lang het bedrijf het volhoudt zonder een van zijn voornaamste bronnen van inkomsten. Want zolang Boeing voltooide MAX-toestellen niet kwijt kan aan luchtvaartmaatschappijen, loopt het bedrijf miljarden dollars mis.

Bestuursvoorzitter Dennis Muilenburg wakkerde de onzekerheid over de onderneming woensdag aan door te zeggen dat Boeing de productie van de 737 MAX mogelijk moet stilleggen als het vliegverbod niet voor het einde van dit jaar afloopt. Nog steeds assembleert het er nabij Seattle 42 per maand. Begin dit jaar leverde de fabriek er 52 per maand af, en het was de bedoeling dat aantal dit jaar tot 57 op te voeren.

Boeing gaat er nog steeds van uit die 57 per maand te halen, volgend jaar. Maar, waarschuwde Muilenburg, als de 737 MAX minder snel mag vliegen dan Boeing verwacht, „kunnen we verdere reducties van het productietempo overwegen”. En het bedrijf bestudeert andere opties, „waaronder een tijdelijke productiestop.”

Einde vliegverbod

Daar schrok de markt van. Een productiestop is een drastische stap, met ernstige gevolgen voor duizenden toeleveranciers in de Verenigde Staten en daarbuiten. De koers van het aandeel Boeing daalde in reactie met zo’n 2,5 procent.

Boeing werkt sinds het voorjaar aan een nieuwe versie van MCAS. Dit automatische besturingssysteem wordt verantwoordelijk gehouden voor de vliegrampen met de 737 MAX, vorig jaar oktober in Indonesië en afgelopen maart in Ethiopië. Daarbij kwamen 346 mensen om. Het systeem zou de neus van het toestel tegen de wil van de piloten naar beneden hebben geduwd.

Lees meer over hoe het kwam dat de Boeings neergingen

Het is nog niet duidelijk wanneer het werk aan het nieuwe systeem klaar is en Amerikaanse en andere luchtvaartautoriteiten de 737 MAX weer groen licht geven. Prognoses verschoven al van de zomer naar het najaar, naar het einde van dit jaar of zelfs 2020. Boeing zelf voorziet het eind van het vliegverbod aan het begin van het vierde kwartaal.

Als dat uitkomt, hebben investeerders en financieel analisten er vertrouwen in dat Boeing een strop van zeker 10 miljard dollar door de crisis kan verdragen. Het bedrijf is kapitaalkrachtig en heeft orders voor ongeveer 4.600 737 MAX-toestellen. Zodra dit vliegtuig weer de lucht in mag, kan de onderneming snel enkele honderden gloednieuwe toestellen gaan afleveren. Die zijn nu gestald op terreinen rond Seattle. Dan stroomt het geld weer binnen.

Nieuwe problemen

Beleggers worden vooral onrustig van de onzekerheid over de vraag wanneer de crisis eindigt. Scott Hamilton, analist bij luchtvaartconsultant Leeham Company in Seattle, noemt het opmerkelijk dat Boeing rept van een mogelijke productiestop, zei hij tegen The New York Times. „Ze zwaaien met een waarschuwingsvlag.”

Luchtvaartautoriteiten geven geen indicatie van een streefdatum om het vliegverbod te beëindigen. Een en ander wordt gecompliceerd doordat nieuwe problemen aan het licht zijn gekomen. Zo zijn er twijfels over sommige elektronische componenten en procedures voor noodgevallen.

Overtuigen van de autoriteiten die toezien op de veiligheid kost tijd. Zelfs als Boeing in september helemaal klaar is met de aanpassingen, zal de keuring door de Amerikaanse toezichthouder FAA nog weken duren. Het is onzeker of de FAA genoegen neemt met een software-update, of dat ze ook veranderingen eist aan de hardware van de honderden MAX-toestellen in omloop. Verder moeten luchtvaartautoriteiten in andere landen akkoord gaan, en moeten piloten worden getraind.

Grote Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen zien een hervatting van vluchten met de 737 MAX nog dit jaar dan ook langzaam uit beeld verdwijnen. Inmiddels heeft zowel American Airlines als United Airlines besloten deze toestellen tot in november uit de planning te houden. Southwest Airlines, dat over 34 MAX-toestellen beschikt, heeft te veel personeel voor te weinig vluchten.

Boeing kampt intussen nog met problemen bij andere delen van het bedrijf. De eerste vlucht van de grotere 777X is uitgesteld tot volgend jaar wegens problemen met de motoren, geleverd door General Electric. Ook daarbij is verdere vertraging mogelijk; Boeing betwijfelt of het eerste toestel voor 2021 wordt opgeleverd.

Het goede nieuws is dat de vliegtuigbouwer goed boert met defensiecontracten. Ook is het productietempo van de 787 Dreamliners verhoogd.