VS gaan op federaal niveau doodstraf weer uitvoeren

Executies In federale gevangenissen wachten 62 mensen op voltrekking van hun doodstraf. Een aantal staten schafte de straf juist af.

Kamer in de gevangenis van Jackson (Georgia) waar de doodstraf werd voltrokken in 2002. Foto ERIK S. LESSER / GETTY IMAGES/AFP
Kamer in de gevangenis van Jackson (Georgia) waar de doodstraf werd voltrokken in 2002. Foto ERIK S. LESSER / GETTY IMAGES/AFP

De Amerikaanse overheid gaat op nationaal niveau weer doodstraffen ten uitvoer leggen. Dat heeft minister William Barr van Justitie donderdag bekendgemaakt.

Hij heeft de dienst Gevangeniswezen opgedragen een executiedatum vast te stellen voor vijf wegens moord veroordeelde Amerikanen die op dit moment in federale gevangenissen zitten. Als de federale doodstraf daadwerkelijk wordt voltrokken, is dat voor het eerst sinds 2003.

De aankondiging lijkt een symbolische betekenis te hebben, met het oog op de verkiezingen van 2020. In het Amerikaanse rechtssysteem is de federale (nationale) tak veruit het kleinst. De meeste misdrijven en misdaden worden bestraft door rechtbanken op het niveau van de individuele staten, in staatsgevangenissen zitten ruim 1,45 miljoen gevangenen tegenover een kleine 178.000 in een federale gevangenis. Daar wachten 62 mensen op de voltrekking van hun doodstraf, op een totaal aantal van 2.500. Bijna 42 procent van de gevangenen op death row is zwart, terwijl 18 procent van de gehele Amerikaanse bevolking dat is.

Minister Barr onderstreepte in een toelichting dat de federale doodstraf voortvloeit uit wetgeving die door beide partijen in beide huizen van het Congres is ondersteund en die onder presidenten van zowel Republikeinse als Democratische huize is voltrokken. „Het ministerie van Justitie schraagt de rechtstaat – en wij zijn het de slachtoffers en hun families verschuldigd om de vonnissen uit te voeren die de rechter heeft opgelegd”, zei Barr.

Een recente peiling wees uit dat nog altijd een meerderheid van de Amerikanen voorstander van de doodstraf is. Maar die meerderheid is sinds de vroege jaren zeventig niet meer zo klein geweest als nu: 56 procent. De doodstraf is vorig jaar 25 keer voltrokken in 8 van de 29 staten waar die geldt. De staat Texas is koploper met 13 executies in 2018. Zeven mannen staan nog op de agenda voor dit jaar.

Texas raakt langzamerhand door zijn executievergif heen, Pentobarbital, hetzelfde middel dat minister Barr voorstelt voor de federale doodstraf.

Toenmalig correspondent Guus Valk woonde in 2014 een executie bij: ‘Hij wist dat het fout zou gaan’

Sinds 2011 weigeren verschillende farmaceutische bedrijven producten te leveren aan staten die ze voor executies gebruiken. In 2014 resulteerde dat in een dramatische executie met een niet eerder getest gifmengsel in Oklahoma. De veroordeelde bleef 43 minuten na de injectie leven en stierf toen aan een hartaanval. De klungelige executie („zelfs moorden kunnen we niet”, zei een senator van Oklahoma) leidde tot hernieuwd debat. In de laatste tien jaar hebben zeven Amerikaanse staten de doodstraf afgeschaft.