Nieuwe bankpresident Turkije volgt instructies Erdogan wél op

Turkse economie President Erdogan voert een persoonlijke strijd tegen hoge rente. Nu die fors omlaag gaat, zijn investeerders nerveus: zij vrezen dat drastische stappen tot een nieuwe valutacrisis kunnen leiden.

Het gaat op dit moment iets beter met de Turkse economie: de recessie lijkt op zijn einde te lopen en de inflatie is gedaald naar 16 procent.
Het gaat op dit moment iets beter met de Turkse economie: de recessie lijkt op zijn einde te lopen en de inflatie is gedaald naar 16 procent. Foto Ozan Kose/AFP

Turkije gaat zijn sputterende economie een duw geven. De centrale bank verlaagde de rente donderdag met maar liefst 4,25 procentpunt naar 19,75 procent – veel meer dan verwacht. Het is de eerste renteverlaging sinds de valutacrisis vorig jaar zomer, toen de lira in een vrije val belandde. De centrale bank kon de koersval toen alleen stoppen door de rente drastisch te verhogen, met 6,25 procentpunt.

„De cijfers laten een gematigd herstel zien van de economische activiteit”, is de verklaring van de centrale bank over de grootste renteverlaging in zeventien jaar tijd. „De export van goederen en diensten blijft een opwaartse trend vertonen, ondanks het feit dat de groeiverwachting van de wereldeconomie naar beneden is bijgesteld. Dat duidt op een verbeterd concurrentievermogen.”

De lira daalde snel als reactie op het rentebesluit, maar maakte dat verlies snel goed. Aan het einde van de middag was de lira zelfs de snelst stijgende munt van de opkomende markten. Zelfs na de renteverlaging biedt de lira investeerders nog altijd een van de hoogste rendementen wereldwijd.

De renteverlaging zelf kwam niet onverwacht. De nieuwe gouverneur van de centrale bank, Murat Uysal, stond onder grote druk van president Erdogan om de rente te verlagen. Uysal trad drie weken geleden aan nadat Erdogan zijn voorganger had ontslagen omdat hij de rente niet snel genoeg wilde verlagen. „Hij volgde geen instructies op”, klaagde Erdogan.

Lees ook: Turkse regering ontslaat baas centrale bank

De president voert een persoonlijke strijd tegen hoge rente, die hij de „bron van alle kwaad” noemt. Hij ziet hoge rente als een oorzaak van hoge inflatie, niet als een gevolg. Daar denken de meeste economen anders over. Maar Erdogan is vastbesloten om de rente drastisch te verlagen. En na de benoeming van de nieuwe gouverneur van de centrale bank lijkt niets hem meer in de weg te staan.

Nervositeit

Dat leidt tot nervositeit bij buitenlandse investeerders, van wie de Turkse economie sterk afhankelijk is. Zij zien de noodzaak van een renteverlaging wel in, maar vrezen dat te drastische stappen mogelijk een nieuwe valutacrisis zullen veroorzaken. Want de lira is nog altijd kwetsbaar voor onverwachte schokken. En investeerders zijn er niet gerust op dat Uysal de rente zal verhogen als de munt weer onder druk komt.

Maar nu zijn de omstandigheden gunstig voor een renteverlaging, daar zijn buitenlandse investeerders het mee eens. De recessie lijkt namelijk op z’n einde te lopen. De inflatie, vorig jaar nog 25 procent, is inmiddels gedaald naar 16 procent. En het enorme tekort op de lopende rekening, lang een van de grootste kwetsbaarheden van de Turkse economie, is vrijwel opgelost.

Bovendien is de lira de afgelopen tijd redelijk stabiel, ondanks spanningen met de Verenigde Staten over de Turkse aanschaf van het Russische raketsysteem S-400. Dat is vooral te danken aan de Amerikaanse centrale bank, waarvan verwacht wordt dat die de rente gaat verlagen, in plaats van die verder te verhogen, zoals begin dit jaar nog het plan was. Hierdoor neemt de interesse van investeerders in riskante, maar lucratieve markten zoals Turkije toe.

Als investeerders positief reageren op deze renteverlaging, de lira stabiel blijft en de inflatie verder daalt, dan zal Erdogan dat zien als een bevestiging van zijn gelijk en de komende maanden aansturen op verdere verlaging van de rente. De centrale bank denkt dat de inflatie eind dit jaar onder de 14 procent zal uitkomen. Dan is er ook ruimte voor verdere renteverlaging.

AK-partij verloor macht

Daarbij speelt de politieke situatie een grote rol. Bij recente lokale verkiezingen verloor Erdogans AK-partij de macht in Istanbul en andere grote steden. Daarnaast hebben diverse AKP-kopstukken plannen om een eigen partij op te richten. In reactie hierop lijkt Erdogan toch weer te kiezen voor zijn beproefde recept: groei stimuleren en banen creëren met kredieten en géén impopulaire structurele hervormingen.

„Ik denk dat dit een enorme fout zou zijn”, mailt Timothy Ash, Turkije-analist van vermogensbeheerder BlueBay in Londen. „Dit wordt een herhaling van de horrorfilm van 2018, die onvermijdelijk eindigt in een oververhitte economie en een afrekening van de markten.”

Correctie (26 juli 2019): in een eerdere versie van dit stuk stond dat de Amerikaanse centrale bank de rente dit jaar verder wilde verhogen, in plaats van verlagen. Het omgekeerde is het geval. Ook werd gesproken van een renteverhoging in Turkije, in plaats van een renteverlaging.