Opinie

Lavrov zet roze bril op en kan prompt niet meer rekenen

Net als velen in de Russische elite minacht Lavrov Oekraïne, dat volgens Poetin nooit bestond en nog steeds niet mag bestaan, weet Hubert Smeets.

Hubert Smeets

Is het Kremlin een bolwerk van ideologen die ’t imperium willen herstellen? Of van machtspolitici die desnoods zichzelf voor de gek houden als het uitkomt?

Afgaande op de Russische reactie op de parlementsverkiezingen in Oekraïne zondag is de laatste groep er dominant. Een dag nadat de partij Dienaar van het Volk van president Zelensky een absolute meerderheid in de volksvertegenwoordiging Verchovna Rada veroverde, reageert het ministerie van Buitenlandse Zaken opgetogen op de „hoopvolle” uitslag.

Sinds de Majdan van 2014 had Moskou de regering in Kiev vijf jaar lang onvermoeibaar afgeschilderd als een „nationalistische junta” die na een „coup” aan de macht was gekomen. Eind vorig jaar beweerde minister Lavrov zelf nog dat president Porosjenko een „neonazistisch” bewind runde. Maar nu tapt dezelfde Lavrov uit een ander vaatje. Zijn ministerie is ineens blij dat „het volk van Oekraïne moe is van de politiek van bangmakerij en terreur”.

Lees meer over de nieuwe Oekraïense president Zelensky

Lavrov verwijst niet alleen naar het vernederende resultaat voor ex-president Porosjenko (8 procent), ook op het „forse” herstel van het pro-Russische Oppositieplatform en het feit dat de „extremistische groepering Vrijheid” niet in het parlement komt.

Wat krijgen we nou? Het Oppositieplatform van een politiek makelaar en mediamagnaat, die zelf op de sanctielijst staat en wiens dochter petekind is van president Poetin, haalde 13 procent. Tellen we de 3 procent voor een tweede eveneens op Rusland georiënteerde partij er bij op, dan heeft één op de zes Oekraïners zondag voor „normalisering van de banden met Rusland” (dixit Lavrov) gestemd. Toegegeven, dat is 3 procentpunt meer dan twee vergelijkbare partijen vijf jaar geleden. Maar het is tweeënhalf à drie keer minder dan de 39 tot 48 procent die Russisch-gezinde partijen de eerste decennia na de onafhankelijkheid in 1991 op hun sloffen binnensleepten. „Fors” herstel? Tel uit je winst!

Extremistisch rechts? Kletskoek. Afgelopen vijf jaar zaten wel een paar individuele fascisten in het parlement, maar geen fascistische fractie. Vrijheid bleef in 2014 onder de kiesdrempel steken op 4,7 procent, net als de Rechtse Sector (1,8 procent). Dit jaar sloegen de fascisten de handen ineen. Resultaat? Krap 2,2 procent. Was die 6,5 na de Majdan al geen 50 procent+1, Porosjenko heeft de dreiging sindsdien nog verder weten te decimeren tot het niveau van pakweg DENK of SGP.

Waarom liet de Russische regering toch tevreden weten dat „het Oekraïense volk moe is van politieke bangmakerij en terreur”? Heeft Lavrov zijn gestaalde bril omgeruild voor een roze model? Nee. Ik opper andere motieven

Het Kremlin zelf wil de oorlog met Oekraïne normaliseren en de Donbas-bestandsbesprekingen in Minsk vlot trekken. De Russische burgerij laat zich niet meer ongebreideld mobiliseren tegen de ‘fascisten’ in Kiev en lijkt, althans om de hoek in Moskou, juist enthousiaster te worden voor eerlijke verkiezen in eigen huis. Noviet Zelensky komt in die strategie meer van pas dan Angstgegner Porosjenko. Zelensky, een soort Oekraïense Reinout Oerlemans, is door zijn leeftijd (41) niet gepokt en gemazeld en wellicht simpeler door Moskouse machtspolitiek te intimideren dan Angstgegner Porosjenko.

Maar dat schrijft Lavrov natuurlijk niet op. Net als velen in de Russische elite minacht ook hij Oekraïne, dat volgens Poetin nooit bestond en eigenlijk nog steeds niet mag bestaan.

Oost-Europa-expert Hubert Smeets werkt bij het kenniscentrum Raam op Rusland. Hij schrijft om de week met redacteur geopolitiek Michel Kerres over de kantelende wereldorde.