Het vorstelijk leven van Franse politici

Ex-minister François de Rugy Franse ministers beschikken vaak over een ambtswoning met wijnkelder en kok. Kan het niet wat soberder?

François de Rugy (midden) hekelt de „afbraakjournalistiek” van Mediapart, dat hem met onthullingen in het nauw bracht.
François de Rugy (midden) hekelt de „afbraakjournalistiek” van Mediapart, dat hem met onthullingen in het nauw bracht. Foto CHRISTOPHE PETIT TESSON/EPA

Een week na zijn aftreden voelt de Franse ex-minister François de Rugy zich vrijgepleit door twee rapporten over zijn uitgavenpatroon op kosten van de belastingbetaler. Maar het ‘kasteelleven’ van Franse politici blijft, zeker in tijden van ‘gele hesjes’, vragen oproepen.

De Rugy, die minder dan een jaar minister van Milieu was, kwam onder vuur te liggen na onthullingen eerder deze maand over riante diners die hij als voorzitter van de Assemblée Nationale in 2017 en 2018 had georganiseerd. Ook is daarna voor veel geld zijn ambtswoning als minister verbouwd. De diners met dure grand cru’s en champagnes uit de kelder van de Assemblée en schalen met forse kreeften zouden volgens de webkrant Mediapart meer privé dan zakelijk zijn geweest. De gasten waren, volgens de site, vooral vrienden van De Rugy’s kersverse echtgenote, een journalist van een roddelblad.

De Rugy houdt niet van kreeft

Maar volgens een dinsdag verschenen rapport is „direct of indirect geen enkele regel overtreden” bij de diners in de privévertrekken van het parlement. Het „niveau van de geleverde diensten” bij de maaltijden met vooral wetenschappers, journalisten en mensen uit de cultuurwereld, was conform de gebruikelijke normen”, schrijft secretaris-generaal (griffier) Michel Moreau van de Assemblée. Bij drie diners, onder andere met Kerst en op Valentijnsdag, is dat echter minder duidelijk. Die waren „duidelijk excessief”, schrijft hij. De Rugy, die in een eerste verdediging zei dat hij niet van kreeft houdt en dat champagne hem hoofdpijn bezorgt, beloofde de kosten ervan terug te storten.

Ook bij de verbouwing van zijn nieuwe ambtswoning na zijn aantreden als minister in 2018 zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. De regels zijn „over het geheel genomen gerespecteerd”, schrijft een financieel controller van Defensie die door het ministerie gevraagd was de opknapbeurt van 64.000 euro onder de loep te nemen. De prijs van schilderwerk was wel „aanzienlijk”, maar dat had te maken met de korte termijn waarop het uitgevoerd moest worden. Er was domweg achterstallig onderhoud. Een op maat gemaakte garderobekast van 17.000 euro had wellicht ook met iets minder luxe materialen uitgevoerd kunnen worden, maar een „met goud belegde haardroger”, waarover Mediapart berichtte, is niet gevonden.

„Voor u zit een man die is vrijgepleit”, zei De Rugy dinsdagavond in een strijdbaar interview in het Franse Journaal. Hij zei de „afbraakjournalistiek” van Mediapart te hekelen en de site voor laster te willen laten vervolgen. Maar hij weigerde antwoord te geven op de vraag of het leven van politici niet wat soberder kan op het moment dat van burgers offers worden gevraagd om het begrotingstekort terug te brengen. Wel zei hij dat de Assemblée onder zijn leiding in één jaar 13 procent minder aan „representatie” heeft uitgegeven dan onder zijn socialistische voorganger.

Politici hebben een voorbeeldrol, schrijft Mediapart, dat achter de onthullingen blijft staan. Hoofdredacteur Edwy Plenel hekelt een „monarchaal” land waar onder politici een „wijd verbreid gevoel bestaat dat de materiële voorzieningen van de republiek tot hun beschikking staan”.

Veel ministers en ook sommige topambtenaren beschikken in Parijs over ambtswoningen in of bij het departement. Dat zijn vaak appartementen in oude stadspaleizen, met wijnkelders en koks die ook privémaaltijden verzorgen. Een journalist van Mediapart wees er op Twitter fijntjes op dat ook Michel Moreau, die De Rugy’s uitgaven bij de Assemblée controleerde, als griffier bovenop zijn maandsalaris van 20.000 euro beschikking heeft over een appartement van 180 vierkante meter met butler.

Ministers ontvangen jaarlijks 150.000 euro representatiegeld, maar wat daaruit betaald moet worden, is volgens organisaties die strijden voor meer transparantie nooit helemaal duidelijk. Het is een publiek geheim dat Emmanuel Macron als minister uit dat budget tientallen diners op het departement heeft georganiseerd om zijn presidentscampagne voor te bereiden. Dat burgers belasting betalen, veronderstelt dat publiek geld „niet verkwist wordt”, schrijft Plenel.

Maar wat verkwisting is, blijft in Franse elitekringen aanvechtbaar. De bekende politicoloog Dominique Reynié relativeerde de affaire-De Rugy door er op Twitter (zonder ironie) op te wijzen dat de gangbare prijs van kreeft 30 euro per kilo is, terwijl die van côte de boeuf (runderribstuk) op 44 euro de kilo ligt.

Premier Édouard Philippe herhaalde dinsdag in een circulaire de regels: representatiegelden zijn niet voor privé-uitgaven en cadeaus die ministers in functie ontvangen, moeten aan de staat gedoneerd worden. Voor verbouwingen die meer dan 20.000 euro kosten, moet voortaan toestemming van het secretariaat van de regering komen.