VS onderzoeken macht techbedrijven

Techreuzen Bedrijven als Facebook en Google zouden hun macht inzetten om concurrentie tegen te gaan. Na de EU willen de VS ook streng optreden.

Google wordt ervan beschuldigd in zijn zoekmachine eigen diensten als Youtube en Google Maps voor te trekken ten opzichte van die van concurrenten.
Google wordt ervan beschuldigd in zijn zoekmachine eigen diensten als Youtube en Google Maps voor te trekken ten opzichte van die van concurrenten. Foto Steve Marcus / Reuters

„Weet je, we zouden Google en Facebook en de anderen ook gewoon moeten aanklagen. Mogelijk doen we dat ook.” Donald Trump had het een maand geleden helemaal gehad met de Europese Commissie die Amerikaanse techbedrijven beboet voor het overtreden van Europese regels. Hij zou er zelf wel achteraan gaan.

Trump hield woord. Dinsdag kondigde het ministerie van Justitie een groot onderzoek aan naar machtsmisbruik en marktverstoring door „zoekmachines, sociale media en detailhandel”. Namen werden niet genoemd maar duidelijk is dat het gaat om Google, Facebook, Amazon en Apple.

Het is onduidelijk waar het onderzoek precies op toeziet. In een toelichting liet Justitie-minister William Barr weten dat hij geïnteresseerd was hoe de machtsconcentratie van de grote techbedrijven is ontstaan en welke gevolgen dat heeft voor de concurrentie op die markten. Ook wil het ministerie weten hoe Facebook is omgegaan met zijn grote gebruikersbestand en de informatie die het daaruit kan halen.

Lees hier ons verhaal over de macht van de techbedrijven: Big Tech is machtig, maar er is wat aan te doen

Het onderzoek lijkt vooral een fishing-expeditie die input moet opleveren voor rechtszaken tegen specifieke bedrijven. De timing is niet toevallig. Waar de Europese Commissie al jarenlang de ene na de andere boete uitdeelt aan onder meer Google en Facebook, hielden de VS zich gedeisd. Bedrijven moesten ruimte krijgen om te groeien. Concurrentie op de markt zou wel tot regulering leiden.

Dat bleek in de praktijk tegen te vallen. Facebook is inmiddels zo groot dat het concurrenten simpelweg opkoopt. WhatsApp en Instagram gingen al naar het internetplatform, evenals diverse kleinere partijen. Google wordt ervan beschuldigd als dominante zoekmachine eigen diensten (zoals Youtube en Google Maps) en advertenties boven die van concurrenten te tonen. Amazon zou op zijn beurt eigen producten voortrekken op het winkelplatform.

Het is niet alleen de marktverstorende werking die Barr op de korrel heeft. Hoe techbedrijven omgaan met de grote hoeveelheid gegevens die ze inmiddels hebben van gebruikers, is een punt van zorg. Het leidde vorig jaar tot veel ophef toen uitkwam dat Facebook samenwerkte met Cambridge Analytica. Gegevens van een deel van de 2,4 miljard gebruikers werden daarbij misbruikt voor politieke campagnes. Het leidde tot een roep om strengere regelgeving.

Recordschikking van 5 miljard dollar voor Facebook vanwege privacyschendingen

Het social mediabedrijf kreeg woensdag van de Amerikaanse markttoezichthouder FTC een recordboete van 5 miljard dollar (4,4 miljard euro) opgelegd vanwege diverse privacyschandalen. Ook moet het bedrijf een onafhankelijke privacycommissie instellen. FTC kondigde eerder al aan de macht van de techbedrijven onder de loep te nemen. Hoe dat onderzoek zich verhoudt tot het woendag door Barr aangekondigde onderzoek, is nog onduidelijk.

Ook moesten vertegenwoordigers van Facebook onlangs twee dagen lang in het Huis van Afgevaardigden verklaren wat ze met hun cryptomunt libra van plan waren. En in de Senaat kreeg Google vragen over het censureren van zoekresultaten.

Diverse Amerikaanse politici hebben inmiddels geopperd om de macht van techbedrijven te breken door ze verplicht op te delen. Instagram en Whatsapp zouden in dat scenario weer zelfstandig kunnen worden. De Democratische presidentskandidaat Elizabeth Warren wil bijvoorbeeld dat techbedrijven met een jaaromzet boven 25 miljard dollar niet meer platform én dienstverlener mogen zijn.

Experts hebben daar echter hun twijfels over. Het zou innovatie afremmen. Zij pleiten voor strenger toezicht. Overnames, ook uit het verleden, zo vinden zij, zouden opnieuw bekeken moeten worden.