‘Overal water, maar je mag nergens zwemmen’

Stadsstranden Deventenaren zoeken met de hitte verkoeling in de IJssel of aan het nieuwe stadsstrand. Het zwem- en duikverbod wordt er genegeerd.

Het stadsstrand in Deventer aan de IJssel.
Het stadsstrand in Deventer aan de IJssel. Foto Eric Brinkhorst

Vlak na de opening moest het paviljoen van het stadsstrand in Deventer alweer korte tijd dicht. Het strand langs de IJssel bleek zo’n succes, dat de voorraden in no time uitgeput raakten. „In de weekeinden ligt het hier van links tot rechts vol”, vertelt ondernemer en initiatiefnemer Koos Janssen.

Op deze warme dinsdagmiddag liggen er naar schatting zestig mensen in het gras of zitten op het terras, met uitzicht over de IJssel. „Voor mij is het een uitkomst”, zegt Petra Flanderijn (33), uitgestrekt op het gazon. „Ik woon in de stad en ik kan bij mij in de buurt ook wel gaan liggen, maar hier zijn voorzieningen; als je wat wilt drinken of naar de wc moet, hoef je niet naar huis.”

Waarom naar het strand gaan als je ook in de stad aan het water kunt liggen? In steeds meer steden duikt het verschijnsel van stadsstranden op; een strook zand in of naast de grote stad, aan het water, waar de sfeer van een strandpaviljoen heerst, en eigenlijk alleen de zee ontbreekt.

Nederland telt zo’n dertig stadsstranden; alleen al in Amsterdam zijn er vijf. En er komen er jaarlijks nog bij. „Het stadsstrand wordt steeds populairder”, zegt horecaonderzoeker Guido Verschoor van adviesbureau Van Spronsen. „Je hoeft de stad niet te ontvluchten om naar het strand te gaan. Dat vinden mensen aantrekkelijk, zeker nu de kust steeds voller wordt.”

Zwemmen verboden

Het strand in Deventer ligt aan een zijarm van de IJssel. Op grote vlaggen en op vuilcontainers is te lezen dat zwemmen verboden is, maar lang niet iedereen houdt zich daar aan. Sommigen zwemmen naar de overkant van de geul, de meesten laten zich alleen ter verkoeling in het water zakken, stug volhoudend dat je hier mag zwemmen. „Zeker weten dat je mag zwemmen”, zegt Wilco Kuis (48), ook al zo’n tevreden recreant die op enkele honderden meters afstand in de binnenstad van Deventer woont. „Daar, achter dat witte huis.”

Eigenaar Koos Janssen zegt „trots” te zijn op wat hij „de voortuin van Deventer” noemt. Hij heeft „heel hard moeten vechten” de gemeente te overtuigen van het nut en de noodzaak van het strand, maar de voordelen zijn voor de gemeente inmiddels evident, meent hij. „Dit is méér dan mijn eigen horecadroom. Langs de IJssel is best veel overlast van recreanten langs de oevers. Die recreanten komen nu hier.”

Het klopt dat er officieel niet mag worden gezwommen, beaamt hij. „Pootje baden staan we oogluikend toe. Maar als ik iemand echt zie zwemmen, trek ik hem uit het water. Dat moet mijn personeel eigenlijk ook doen.” Anderzijds is hier zwemmen totaal niet gevaarlijk. „Langs de hele IJssel kun je mensen zien zwemmen. Waar kunnen ze dat beter doen dan hier? Het is ondiep, er zijn geen schepen en er is geen stroming.”

Tieners springen van de spoorbrug in het water. Foto Eric Brinkhorst

Toch is en blijft zwemmen streng verboden in de rivieren, stelt Rijkswaterstaat, ook in vergraven uiterwaarden en nevengeulen. Ook de gemeente Deventer is onverbiddelijk. „Net doen of het niet gevaarlijk is, is deel van het probleem”, zegt een woordvoerder van de stad. Op een pontonbrug van de veerpont naar de oude binnenstad sprongen vorig jaar nog vrolijk tientallen opgeschoten jongens in de IJssel. Inmiddels hangt er een bord dat waarschuwt voor de gevaren. „Je riskeert een boete van 140 euro.” Het bord wekt het misprijzen van een passerende dame. „Overal water in Nederland, maar je mag nergens zwemmen.”

Pootje baden

In de uiterwaarden liggen loom groepjes recreanten. Sommigen zwemmen, anderen laten hun kleine kinderen pootje baden, weer anderen spelen met hun hond in het water. „Dit water is niet gevaarlijk”, zegt Eddy Niessen (49) uit Uden, van wie twee zonen hun borstcrawl oefenen. „En vies is het ook niet, volgens mij. Anders had er toch wel een bordje bij gestaan?”

Lees ook het hitteblog over alle laatste ontwikkelingen

Onder de spoorbrug naar Deventer trekken vier tieners zich van het plonsverbod al helemáál niets aan, en springen van de drie meter hoge voet van een pyloon van de brug. „Heerlijk koel”, roepen Jayden (16) en Jeremo (17) terwijl ze met een rode zwembroek het water van de zijarm in kletteren.

Twee vrienden van hen, Morris (16) en Dean (18), zijn hoog op de spoorbrug zelf geklommen. Ze kijken vanaf een meter of tien naar het water beneden hen, en besluiten toch maar niet te duiken. „Er hoeft maar iemand een fiets in het water te hebben gegooid en je duikt daar op”, zegt Morris verstandig. Om even later van een lager gelegen deel af te springen, compleet met een rookbom die een rode wolk boven het water laat zweven. „Ik laat me niet weerhouden door dat verbod.” Eerder hebben Morris en Dean beiden een boete van 140 euro gekregen. „Die boete kregen we van die kneusjes die verder niets te doen hebben”, zegt Morris. „Belachelijk.”

De meeste recreanten langs de IJssel zeggen dat ze terugkomen. Ook donderdag, als wellicht het Nederlandse weerrecord wordt gebroken en de temperatuur tot 39 graden Celsius oploopt. „Dan ga ik in de schaduw liggen”, glimlacht Petra Flanderijn op het stadsstrand. „Of misschien ga ik wel naar de bioscoop. Daar is het koel.”

Correctie: in een eerdere versie werden van de jongens aan het einde van dit artikel ook de achternamen genoemd. Die zijn hier weggehaald, omdat NRC terughoudend is met het vermelden van achternamen van kinderen.