Is de brillenreus wel klaar voor een nieuwe overname?

Optiek Gigant EssilorLuxottica wil de Nederlandse brillenverkoper GrandVision kopen. Maar het concern is nog aan het bekomen van een megafusie vorig jaar.

De zonnebrillen van Prada en Persol, Ray-Ban, Oakley en veel andere merken zijn allemaal van hetzelfde bedrijf: de Frans-Italiaanse brillengigant EssilorLuxottica.
De zonnebrillen van Prada en Persol, Ray-Ban, Oakley en veel andere merken zijn allemaal van hetzelfde bedrijf: de Frans-Italiaanse brillengigant EssilorLuxottica. Foto Bloomberg

Wie binnenloopt bij een filiaal van optiekketen Eyewish hoeft niet te vrezen voor een gebrek aan keuze. Verdeeld over de zijmuren hangen doorgaans vele honderden monturen om te proberen. Ranke, klassieke exemplaren, zoals die van Ralph Lauren of Burberry. Of sportievere modellen, van het Amerikaanse Oakley. En natuurlijk stapels zonnebrillen, van merken als Ray-Ban, Persol, Michael Kors en Prada.

Die keuze is voor een deel schijn. Want Prada en Persol, Ray-Ban en Oakley – allemaal zijn ze van hetzelfde bedrijf: de Frans-Italiaanse brillengigant EssilorLuxottica. En zelfs al kies je voor een bril van een andere maker, dan nóg is de kans groot dat je straks met één van hun producten op je neus loopt. Essilor is namelijk tevens ’s werelds grootste glazenmaker en leverancier voor tal van andere brillenmakers.

Ook de winkel zélf zou binnenkort zomaar eens eigendom van EssilorLuxottica kunnen zijn, werd vorige week bekend. Het concern heeft plannen om de Nederlandse brillenverkoper GrandVision over te nemen, het moederbedrijf van onder meer Eyewish en Pearle. Naar verluidt is Essilor bereid zo’n 28 euro per aandeel te betalen aan de huidige eigenaar HAL, wat GrandVision als geheel zo’n 7 miljard euro waard maakt.

Fusie

Die interesse is begrijpelijk. Naast brillenmaker is EssilorLuxottica (ruim 16 miljard euro omzet, 150.000 werknemers) ook brillenverkoper: het concern heeft een netwerk van zo’n 9.000 winkels, vooral in Noord- en Zuid-Amerika en Azië. Maar in Europese winkelstraten zijn de ketens van Essilor nauwelijks aanwezig. GrandVision zou, met zijn 4.300 filialen verdeeld over 26 Europese landen, daarom een ideale aanvulling zijn.

Tegelijkertijd komt de overname op een opmerkelijk moment, omdat Essilor en Luxottica eigenlijk nog maar net één bedrijf zijn. De Franse glazenmaker en de Italiaanse monturenfabrikant kregen exact een jaar geleden toestemming om samen te gaan. Formeel werd de fusie pas in oktober afgerond. Het integreren van beide bedrijven is dus eigenlijk nog maar net begonnen.

Lees ook: Het wordt de komende jaren spannend in de brillenindustrie

Dat proces verloopt bovendien verre van vlekkeloos. Want op papier mogen Essilor en Luxottica dan goed bij elkaar passen, in de werkelijkheid ligt dat een stuk ingewikkelder. Wie waren er nou eigenlijk de baas? De Italianen of de Fransen? Dit voorjaar leidde die vraag tot een hevige botsing in de bestuurskamer.

Machtsgreep

De oorsprong van dat conflict ligt in zekere zin in de aard van beide bedrijven. Luxottica ontstond een kleine zestig jaar geleden, toen de 26-jarige gereedschapmaker Leonardo del Vecchio voor zichzelf begon. Eerst maakte hij kleine brillenonderdelen, al snel ook hele monturen. Del Vecchio merkte dat hij, wilde hij groot worden, zich niet alleen op de productie moest richten, maar ook op de verkoop en distributie.

Medio jaren zeventig kocht de Italiaanse ondernemer daarom een distributiebedrijf, en vijf jaar later nog één. Tegelijkertijd nam hij diverse concurrerende brillenmerken over, zoals Vogue, Ray-Ban en Persol, en kocht hij meerdere winkelketens. Zijn imperium was ten tijde van de fusie met Essilor vele miljarden waard. En Del Vecchio, nog voor ruim 60 procent eigenaar, stond te boek als de op één na rijkste man van Italië.

Dat ondernemende karakter van de inmiddels 84-jarige Del Vecchio zit nog altijd diep in de vezels van Luxottica. Het Franse Essilor wordt daarentegen vaak omschreven als een bedrijf van managers: bedeesder, minder agressief. Het bedrijf, onder meer bekend van de Varilux-glazen, heeft in de loop der jaren tal van topmannen gehad. En ook de huidige bestuurder, Hubert Sagnières, is eerder bestuurder dan ondernemer.

Na hun fusie hebben Essilor en Luxottica samen zo’n 1,4 miljard klanten

Omdat Essilor en Luxottica op gelijke voet fuseerden, werd bij de onderhandelingen afgesproken dat beide topmannen de macht voorlopig zouden delen. Del Vecchio werd voorzitter van de raad van bestuur, Sagnières kreeg als vicevoorzitter dezelfde rechten. Samen zouden ze op zoek gaan naar een geschikte kandidaat om het bedrijf te leiden.

Dit voorjaar bleek dat Del Vecchio eigenlijk maar één gegadigde geschikt achtte: zijn rechterhand Francesco Milleri. Voor Sagnières was dat reden hem van „een poging de macht te grijpen” te beschuldigen. De Italiaanse zakenman wees er in Italiaanse media op dat hij die macht in feite al heeft: met een belang van 31 procent is hij nog altijd de grootste aandeelhouder in EssilorLuxottica.

Toen die ruzie op straat belandde, kwam een groep aandeelhouders in het geweer. Zij kondigden aan op de aandeelhoudersvergadering in mei voor de benoeming van enkele onafhankelijke directieleden te stemmen. Voor Del Vecchio en Sagnières was dat aanleiding de ruzie bij te leggen en de zoektocht naar een nieuwe topman te hervatten. Francesco Milleri en Laurent Vacherot, de rechterhand van Sagnières, zullen niet meedingen naar die rol, beloofden ze.

Monopolist of niet?

Sindsdien leek het weer relatief rustig rond EssilorLuxottica. Totdat het bedrijf vorige week opeens bekendmaakte naar een overname van GrandVision te kijken. Het is een aankoop waarmee het fusieconcern, dat volgens sommige schattingen nu al aan grofweg 1,4 miljard klanten levert, nóg een stap groter wordt dan het al is.

Kan dat zomaar? Of wordt het Frans-Italiaanse concern dan té machtig? Analisten die de brillenmarkt volgen zien weinig bezwaren voor de overname. Zij verwachten dat mededingingsautoriteiten geen onoverkomelijke bezwaren zullen hebben. Want alles bij elkaar opgeteld mag Essilor een monopolist lijken, er is geen markt waar het bedrijf echt té groot is.

Neem de glazen en contactlenzen: volgens marktonderzoekers van Credit Suisse heeft EssilorLuxottica ongeveer 40 procent van die markt in handen. En bij monturen ligt dat percentage net onder de 15 procent. De duizenden winkels van het bedrijf zijn verdeeld over meer dan 150 landen, waardoor EssilorLuxottica nergens onacceptabel groot is. Een overname van GrandVision zou daar weinig aan veranderen, omdat het bedrijf daarmee vooral een markt betreedt waar het – als detailhandelaar althans – nog niet actief was.

De vraag is eigenlijk eerder: kan EssilorLuxottica een jaar na de megafusie nóg zo’n grote transactie aan? Of is zo’n grote overname misschien iets té ambitieus? Het is een vraag die veel critici ook stelden toen Del Vecchio, die geen woord Engels spreekt, zijn bedrijf begin jaren negentig in New York naar de beurs bracht, om niet veel later de grootste brillenketen van de VS te kopen.

„Veel grote deskundigen zeiden toen dat het onmogelijk was”, zei Roberto Chemello, de toenmalige directeur van Luxottica, daar vorig jaar over tegen The Guardian. Del Vecchio liet zich er niet door weerhouden. Want om zo groot te worden als Luxottica moet je – in de woorden van Chemello – „niet alleen dapper zijn, maar ook een klein beetje gek”.