Teruglezen: dit waren uw vragen over de nieuwe Britse premier

VK-correspondent Melle Garschagen en Europa-redacteur John Hoogerwaard beantwoordden al uw vragen over Boris Johnson.

Foto Hannah McKay / Reuters

Met Boris Johnson als nieuwe premier komt iemand aan het roer met een hard Brexit-standpunt: op 31 oktober verlaat het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie, wat er ook gebeurt. Maar hoe hard is die belofte van Johnson eigenlijk? En kan hij leunen op een meerderheid voor zijn plannen, voor zover deze bekend zijn? En wie worden de personen die voor hem, in Londen én Brussel, de kastanjes uit het vuur moeten gaan halen?

VK-correspondent Melle Garschagen en Europa-redacteur John Hoogerwaard beantwoordden op donderdag 25 juli al uw vragen over de nieuwe premier en diens agenda. Hieronder lichten we een aantal vragen en antwoorden voor u uit.

Is het onvermijdelijk dat er een No Deal-Brexit komt?

Nee. Ook voor Boris Johnson is een No Deal niet de gewenste uitkomst, maar hij houdt de optie graag achter de hand om maximale druk te zetten op eventuele heronderhandelingen met Brussel. Theresa May gebruikte een No Deal niet als pressiemiddel in haar onderhandelingen, zo beweerde EU-onderhandelaar Michel Barnier laatst in een BBC-documentaire. En dat is volgens het kamp-Johnson een fundamentele fout geweest.
De nieuwe premier zegt dat het VK op 31 oktober uit de EU zal treden, ‘wat er ook gebeurt’. Of dat desnoods ook echt een No Deal inhoudt, valt op dit moment nog niet te zeggen. Maar het valt ook zeker niet uit te sluiten.

Nieuwe verkiezingen of ’n nieuw referendum (the Peoples Vote 2.0) zijn niet echt opties o.a. wegens tijdsdruk en de winst van de Brexit-partij bij de EU-verkiezingen. Wat blijft er voor BoJo over?

Ik kan mij niet voorstellen dat de EU niet toestaat dat er verkiezingen en of een nieuw referendum gehouden wordt. Grote kans dat de EU in zo’n geval een nieuwe verlenging goedkeurt. De grootste obstakels voor deze twee manieren om op de reset-knop te drukken zijn politiek. In het Lagerhuis is er nog geen meerderheid voor een nieuw referendum. En verkiezingen zijn onvoorspelbaar en bieden misschien helemaal geen uitkomst, gezien de verdeeldheid bij de partijen onderling. Johnson heeft zichzelf twee opties gegeven: op 31/10 de EU verlaten met een deal of op 31/10 de EU verlaten zonder deal. De Brexit-deal die hij wil, zonder vangnet voor de Ierse grens, zal nooit door de EU worden omarmd. Dat betekent dus dat de Britten op No Deal afkoersen. Johnson heeft echter een flinterdunne meerderheid in het Lagerhuis (inclusief gedoogsteun) en genoeg vijanden binnen zijn eigen partij die No Deal niet dulden. Het kan zijn dat het Lagerhuis in september of oktober in de weg gaat liggen en No Deal blokkeert. Als dat gebeurt zijn verkiezingen naar mijn mening onvermijdelijk.

Als ik het goed begrijp lijkt de backstop op dit moment politiek onhaalbaar omdat het VK dan afhankelijk zou zijn van toestemming van de EU, m.b.t. de uiteindelijke invulling van de Noord-Ierse grens, om de EU definitief te verlaten. Ik vroeg me af waarom het niet gewoon mogelijk is om de backstop regeling voor nu te accepteren en als het inderdaad niet mogelijk is om in de toekomst tot een goede regeling te komen -waardoor de backstop in werking treedt- alsnog een hard brexit te doen.

Tegenstanders willen de backstop niet accepteren, júist omdat er geen einddatum aan hangt. Ze zijn dus bang dat de EU de backstop misschien zal gebruiken om het VK tot het einde der tijden te gijzelen. Bovendien: als het Lagerhuis de deal nu voorlopig wel accepteert, betekent dit bijvoorbeeld het overmaken van 39 miljard pond voor de afkoop van lopende verplichtingen aan Brussel. En het is juist de bedoeling van Johnson om die 39 miljard bij een No Deal zelf te houden.

Wat heeft Boris Johnson op internationaal niveau gepresteerd? Heeft hij zich al eerder in zo’n wespennest begeven? Tot voor kort kan hij overal tegen zijn, maar is hij welwillend om zich in het landsbelang te verdiepen in alternatieven?

Johnson is van 2016 tot 2018 minister van Buitenlandse Zaken geweest. En hij was burgemeester van Londen tijdens de Olympische Spelen van 2012. Hij heeft dus wel enige ervaring op het internationale toneel. Zelf zegt hij dat zijn tijd als Brussel-correspondent van 1988 tot 1994 hem veel geleerd heeft over de EU, maar als bestuurder heeft hij weinig ervaring met de dynamiek van Brussel. Johnson wil zich wel degelijk verdiepen in alternatieven, maar wel in alternatieven die voldoen aan zijn eisen. Dolgraag zou Johnson in Brussel willen praten over een andere manier om de Ierse grens open te houden, alleen heeft hij nog geen indicatie gegeven wat mogelijk is. Met als gevolg dat de EU deze intentie niet serieus neemt en vasthoudt aan de afspraken die voorganger May aanging.

Zijn er beelden gevormd bij het NRC waar een no-deal Brexit in zal/kan resulteren in de zin van grootschalige stakingen in de UK en activiteiten van de IRA in Engeland waar wij decenia niet van gehoord hebben?

Voor grootschalige stakingen is vooralsnog geen aanleiding. De Britse economie koelt af, maar groeit nog wel. Werkloosheid is historisch laag. Er zijn zeker economische zorgen (waardedaling pond, internationale bedrijven die goed kijken naar hun Britse fabrieken/kantoren), maar dat leidt nog niet tot grote onrust. Dat kan natuurlijk veranderen als een No Deal-Brexit puinhopen met zich mee brengt. Zowel werkgevers- als werknemersorganisaties waarschuwen al jaren voor de gevolgen van No Deal. Wat betreft de IRA: die zorg leeft vooral in Noord-Ierland. In Londonderry/Derry ziet men al dat paramilitaire organisaties, zoals de New IRA, zich meer roeren. De experts die ik daar spreek zeggen echter dat deze splintertak van wat ooit de IRA was nog zeker gewelddadig is, maar niet meer de capaciteiten heeft om een grootschalige en langdurige geweldscampagne op te tuigen. Ze kunnen af en toe toeslaan, maar hebben niet meer de kennis of toegang tot wapens om terreur te zaaien in Engeland, zoals in de jaren zeventig en tachtig.

Zouden jullie het nieuwe ministersteam van Johnson (Dat hij net op tijd voor jullie zou presenteren) voor ons willen ‘lezen’? Wat zijn hun achtergronden, en wat zijn de gevolgen van het boeket? Op welke ministers moeten we speciaal gaan letten? Hoe verhouden zij zich persoonlijk tot de conservatieven, liberalen en labour in de groene bankjes? En als het goed is gaat Johnson ook vertellen wat zijn eerste stappen gaan zijn. Wat maken jullie daaruit op?

Wat betreft het team van Johnson verwijs ik graag naar Melle’s meest recente stuk.
Johnson heeft vandaag het Lagerhuis voor het eerst toegesproken, nadat er vanochtend een eerste kabinetsvergadering was. Kort samengevat: hij herhaalde zijn optimisme en ambitie, maar het werd nog niet echt heel concreet.

Is er een kans dat de EU onder druk van Johnson instemt met een softere deal (=een betere deal voor het VK)?

Daar lijkt het vooralsnog niet op. De Ierse premier Leo Varadkar zei gisteren dat het idee om opnieuw onderhandelen over een nieuwe deal ‘niet van deze wereld’ is. Het grote diplomatieke succes van de Brexit komt toe aan Dublin. De overige 26 EU-leden staan pal achter de Ieren. De Brexit bestaat uit twee documenten: het scheidingsakkoord (585 pagina’s uitonderhandeld door May) en de politieke verklaring over toekomstige samenwerking (niet-bindend). EU-leiders zijn zeker bereid te praten over aanpassingen in de politieke verklaring, waarin benadrukt wordt dat er op den duur naar alternatieven voor de backstop gekeken wordt, dat niemand wil dat de backstop in werking treedt. Maar dan moet Johnson wel in de scheidingsakte zijn handtekening zetten onder de backstop, want dat is de verzekeringspolis dat de Ierse grens ongemoeid blijft.

Wat betekent het onderzoek door de metropolitan police naar de “electoral fraud” die door de Brexit-campagne gepleegd is? kan Boris Johnson daarvoor onderzocht/aangeklaagd worden nu hij PM is? (Carole Cadwalladr en collega’s werk betreffende Cambridge Analytica)

Er zijn politici van de LibDems en Greens die proberen dit zo hoog mogelijk op te spelen. Johnson en zijn nieuwe naaste adviseur Dominic Cummings waren betrokken bij de Vote Leave-campagne die onderwerp is van onderzoek. Het kan zijn dat dit een grote zaak wordt die het Johnson lastig maakt. Toch vermoed ik dat hij hier op korte termijn weinig last mee gaat krijgen, ondanks de onthullende journalistiek van Cadwalladr. Het betreft een campagne van drie jaar geleden. Bij iedere verkiezing constateert de Kiescommissie overtredingen want het Britse kiesrecht is ontzettend gecompliceerd. Gezien alle affaires die de afgelopen jaren van Johnson zijn afgegleden, vermoed ik dat dit hem niet zal opbreken.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.