Puerto Rico is zijn politieke elite zat

Met massale protesten tegen gouverneur Rosselló geeft Puerto Rico uiting aan de al langer broeiende onvrede over het eilandbestuur.

Betogers in San Juan, de hoofdstad van Puerto Rico, staan tegenover een haag van agenten. Op het eiland wordt al dagen geprotesteerd tegen de gouverneur.
Betogers in San Juan, de hoofdstad van Puerto Rico, staan tegenover een haag van agenten. Op het eiland wordt al dagen geprotesteerd tegen de gouverneur. Foto Eric Rojas/AFP

Is er behalve Ricardo Rosselló zelf nog iemand op Puerto Rico die wil dat hij aanblijft als gouverneur?

Al elf dagen op rij gaan inwoners van het eiland massaal de straat op om het aftreden van hun hoogste bestuurder te eisen. Ook wereldberoemde lokale popsterren als Ricky Martin en Daddy Yankee, de grootste krant El Nuevo Día en zelfs Rossello’s eigen vader Pedro (gouverneur van 2003 tot 2011) riepen al op tot zijn vertrek.

Aanleiding voor de diepe gezagscrisis in het overzeese Amerikaanse gebiedsdeel (3 miljoen inwoners) zijn 889 pagina’s aan uitgelekte chatgesprekken. In deze door journalisten opgediepte conversaties tussen politici laat de 40-jarige Rosselló zich zeer neerbuigend en discriminerend uit over allerlei bevolkingsgroepen. Zo beledigt hij onder anderen vrouwen, homo’s en overlevenden van Maria, de orkaan die in september 2017 huishield in het Caraïbische gebied.

Vooralsnog wil de gouverneur echter van geen wijken weten. Zondag trad hij wel terug als leider van zijn centrum-linkse Nieuwe Progressieve Partij en zegde hij toe in 2020 niet op te gaan voor een tweede ambtstermijn. Ook bood hij excuses aan voor zijn woorden en beloofde hij extra geld en beleidsmaatregelen voor „hulp aan kwetsbare groepen”, waarmee hij doelde op vrouwen en lhbt’ers.

Lees ook: Tienduizenden Puerto Ricanen eisen aftreden van gouverneur

Die beperkte concessies wakkerden het protest juist verder aan. Maandag stroomden de straten van hoofdstad San Juan opnieuw vol met honderdduizenden burgers. Aan het eind van de avond liep dit verder vreedzaam verlopen protest uit op ongeregeldheden, toen betogers flessen en andere voorwerpen naar de oproerpolitie gooiden. Die schoot daarop terug met traangas. Dinsdag begonnen alweer nieuwe betogingen.

Sluimerende onvrede

De maatschappelijke onrust komt niet uit het niets. Op het eiland broeit al jaren onvrede over het slechte bestuur van de twee aloude machtspartijen. Recentelijk moest een reeks hoge politici aftreden wegens corruptie, onder wie de minister van Onderwijs. Ook krimpt de economie al dertien jaar op rij en noopt een slepende schuldencrisis tot telkens nieuwe bezuinigingen, onder meer op de pensioenen.

Deze combinatie van structureel wanbestuur en chronische geldnood bemoeilijkt ook de wederopbouw na Maria. Tijdens de storm en haar chaotische nasleep vielen zeker 3.000 dodelijke slachtoffers. De schade bedroeg circa 100 miljard dollar en een groot deel van het eiland zat een jaar lang zonder stroom.

Voor veel Puerto-Ricanen onderstreepte de trage wederopbouw hun achtergestelde positie ten opzichte van het vasteland van de Verenigde Staten. Zo sprong de federale regering in Washington financieel amper bij. Wel kreeg het eilandbestuur herhaaldelijk forse kritiek van president Trump dat het de natuurramp verkeerd aanpakte.

Uit de gelekte chats stijgt inderdaad een beeld op van een politieke klasse die vooral bezig is aan de macht te blijven, niet met het herstellen van de vele huizen en scholen die twee jaar na het natuurgeweld nog altijd slechts provisorisch met noodzeil gerepareerd zijn.

Afzettingsprocedure

De afgelopen dagen greep Trump de massabetogingen in Puerto Rico dan ook aan om opnieuw fel uit te halen naar de „corrupte”, „incompetente” en „verschrikkelijke” Rosselló, wiens partij gelieerd is aan de Democraten in Washington.

Het protest verenigt momenteel niettemin burgers van uitlopende politieke gezindtes in hun afkeer van de gehele politieke klasse. Mocht Rosselló niet uit zichzelf aftreden, dan lijkt een afzettingsprocedure tegen hem behoorlijk kansrijk.