Nu blijkt of Johnson voor harde of zachte Brexit gaat

Verenigd Koninkrijk Woensdag wordt Boris Johnson de nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk. De ministers die hij kiest, zeggen veel over de koers die hij volgt.

Johnson dinsdag bij aankomst bij het partijbureau van de Conservatieven.
Johnson dinsdag bij aankomst bij het partijbureau van de Conservatieven. Foto Toby Melville/Reuters

Het jongetje dat ooit zijn zus voorhield koning van de wereld te willen worden, is dinsdag gekroond tot partijvoorzitter van de Britse Conservatieven en wordt woensdag premier van het Verenigd Koninkrijk. „De Brexit leveren, het land verenigen en Jeremy Corbyn (leider van oppositiepartij Labour, red.) verslaan”, stelde de 55-jarige Boris Johnson als doel voor zijn aanstaande premierschap in een toespraak, nadat hij had gehoord dat 92.153 leden (66 procent) van de Tories op hem hadden gestemd in de leiderschapsverkiezing.

Tegenstander Jeremy Hunt, minister van Buitenlandse Zaken, kreeg 46.656 stemmen. Het opkomstpercentage bedroeg 87 procent.

Johnson wil dat Britten meer optimisme en energie uitstralen. „We gaan weer geloven in onszelf en wat we kunnen bereiken. We zullen weer opstaan als een sluimerende reus terwijl we losbreken van de touwen van twijfel en negativiteit”, hield Johnson zijn partijgenoten en collega-politici voor in het Queen Elizabeth Conference Centre, aan de overkant van het Paleis van Westminster, de zetel van het Britse parlement, en om de hoek van 10 Downing Street, de ambtswoning van de premier.

De installatie-in-stappen van Johnson als premier zal zich daar naartoe verleggen. Woensdag om twaalf uur ’s middags zal premier May voor het laatst het vragenuurtje in het Lagerhuis doen. De fractiegenoten die tot drie keer toe weigerden haar Brexit-deal te steunen, zullen haar met warme woorden uitluiden. Daarna vertrekt ze naar koningin Elizabeth II om haar ontslag aan te vragen. Vervolgens zal de vorstin Johnson vragen een regering samen te stellen. Johnson wordt haar veertiende premier.

Weer aangekomen op Downing Street 10 zal Johnson het land toespreken als premier. Dan kan hij beginnen aan die lastige puzzel: zijn kabinet.

Tegenstanders van Johnson, zoals Rory Stewart (Ontwikkelingssamenwerking), David Gauke (Justitie) en Phillip Hammond (Financiën) hebben de afgelopen dagen al ontslag genomen of aangekondigd dat woensdag te doen, zodat de nieuwe premier hen niet op straat kan zetten.

Een kabinet benoemen

Er zijn volop geruchten en speculaties over wie Johnson op welke sleutelplekken neerzet. De benoemingen die hij de komende dagen doet, geven een inkijk in de plannen van Johnson. Als hij hardliners opneemt in zijn ploeg, zoals oud-partijleider Iain Duncan Smith, Jacob Rees-Mogg of Priti Patel, wordt dat gezien als een boodschap: wij koersen af op een No Deal-Brexit. Als hij meer centristische politici kiest, zoals Sajid Javid op Financiën of Amber Rudd op Sociale Zaken, is het wellicht mogelijk dat hij uiteindelijk draait, zijn campagne-beloftes breekt en toch rekening houdt met een zachtere Brexit-koers.

Het wordt eveneens interessant om te zien of er een plek is voor Jeremy Hunt in zijn regering. Hunt een ministerschap gunnen kan een geste zijn om aan te tonen dat Johnson eenheid wenst bij de partij.

Johnson moet niet alleen ministers aanwijzen. De komende tijd moet hij zich ook buigen over wie de nieuwe Britse ambassadeur in Washington wordt en wie Mark Carney moet opvolgen bij de Bank van Engeland. Beide functies zijn van groot belang voor hoe het Verenigd Koninkrijk zich internationaal opstelt.

De politici met wie Johnson de komende maanden in de clinch moet om de Brexit te regelen, feliciteerden de nieuwe partijleider, maar reageerden tevens afwachtend. „Ik zie uit naar vroeg contact over de Brexit, Noord-Ierland en bilaterale betrekkingen”, liet de Ierse premier Leo Varadkar weten. Michel Barnier, de Brexit-onderhandelaar namens de Europese Commissie, zei dat hij uitkijkt naar een constructieve samenwerking om de Brexit-deal aangenomen te krijgen en een ordentelijk uittreden te regelen. Johnson wil juist van de deal af.

De Amerikaanse president toonde meer enthousiasme. „Hij zal fantastisch zijn!”, voorspelde Donald Trump op Twitter.