‘Meest extravagante disco’ iT leeft nog altijd – online

Archiefbewaring Websites worden geüpdatet, vervangen of gaan offline. Daarmee gaat cultuur verloren die de Koninklijke Bibliotheek graag wil bewaren, zoals lhbti-sites.

De ‘Furschrikkelijke’ modeshow bij iT, een protest tegen bont (1994).
De ‘Furschrikkelijke’ modeshow bij iT, een protest tegen bont (1994). Foto Raymond Rutting

Het scheelde weinig of de website van een van de meest legendarische discotheken van Amsterdam was voorgoed weg. Met de sluiting (2004) van de iT verdween ook it.nl, inclusief partyfoto’s, dance-albums en webshop voor iT-merchandise. Maar in 2006 was daar ineens discotheek.it, om „een online herinnering te bewaren” aan „de meest extravagante discotheek van Amsterdam”. stond op de homepage. „Keep iT’s feeling alive.

Het was het werk van oud-iT-bezoeker Frank van Diejen (45). „Ik vond het jammer dat niks meer was te vinden van die tijd.” Via de Wayback Machine van Internet Archive, die screenshots maakt van het web, herstelde hij de site precies zoals die in de hoogtijdagen in 1996 was. In 2007 opende hij ook een forum voor „oude bekenden”.

„We komen het bijna nooit tegen”, zegt Kees Teszelszky van de Koninklijke Bibliotheek (KB), „dat iemand een oude website zelf weer online zet.” Teszelszky is conservator digitale collecties, hij bewaart websites voor cultuurhistorisch onderzoek. Er zijn boeken geschreven over de iT, talloze foto’s bewaard. „Maar zo’n website geeft een veel levendiger beeld van die cultuur: vormgeving, hyperlinks, muziek erbij.”

De KB legt momenteel een lhbti-webcollectie aan (lhbti staat voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgenders en mensen met intersekse). De lijst bestaat nu uit 173 sites, van de Gay Garden Club, voor gay mannen die van tuinieren houden, tot patiëntenorganisatie Transvisie, van blog Ik vrouw van jou tot Het Landelijk Netwerk Biseksualiteit. De collectie is nog niet af en de KB hoopt op meer tips.

Bijzondere hobby’s

Om in de lijst opgenomen te worden moet een site liefst ‘landelijk’ zijn, zegt KB-collectiespecialist Gert-Jan van Velzen, die de sites verzamelde, „dus niet de lokale gay sportvereniging, wel de koepel”. Het Amsterdamse café Prik kreeg wél een plekje omdat die ooit gaybar van het jaar is geweest, café ’t Mandje aan de Zeedijk als oudste gaycafé en fetisjclub Club Church vanwege de landelijke reputatie. Bijzondere hobby’s mogen ook, zoals een site over (gay) spanking.

Zijn meest bijzondere ontdekking vindt Van Velzen de iT-website. Hij stuitte erop nadat hij een documentaire op tv had gezien over zangeres Grace Jones, wat hem herinnerde aan haar optredens in de iT. Op de Wikipedia-pagina van de iT zag hij vervolgens tot zijn verbazing dat de site uit 1996 nog live stond, zij het onder een andere url (webadres). Het is daarmee een van de oudere sites uit het webarchief van de KB, volgens Teszelszky.

Sinds 2007 heeft de KB ruim 15.000 sites gearchiveerd. Belangrijk, omdat een groot deel van ons gedocumenteerde leven naar het internet is verplaatst, of zelfs alleen nog digitaal te vinden is. Tegelijkertijd is internet vluchtig; websites worden met één druk op de knop offline gehaald of geüpdatet, zonder oudere versies te bewaren. Met het webarchief probeert de KB een dergelijk gat in ons digitale geheugen te voorkomen.

Lees ook over verdwenen nieuwssites: Het online nieuwsarchief zit vol gaten

De lhbti-collectie is niet de eerste speciale webcollectie van de KB. Eerder verzamelde een Chinese masterstudent al de belangrijkste sites van de Chinese gemeenschap in Nederland. Later wil de KB een webcollectie aanleggen over het klimaatdebat, of het Friese domein in kaart brengen.

Lees over de webcollectie over de Chinese gemeenschap in Nederland: Chinese Nederlanders treden online uit bubbel

Belangrijke ontmoetingsplek

De lhbti-sites laten emancipatie en online-gedrag zien van een minderheid, „maar tonen ook de overgang naar een digitale wereld”, zegt Teszelszky. Zeker voor lhbti was het internet al vroeg in de jaren ’90 een belangrijke ontmoetingsplek; de KB archiveert ook enkele fora, inclusief namen en foto’s. De collectie is, net als de rest van het webarchief, alleen binnen de KB-muren toegankelijk.

Sommige sites zijn al verloren, zegt Teszelszky. „Toen ik promoveerde was er een vrouwencafé in Groningen, De Koningin, tegenover mijn werkplek, maar die heeft geen site meer sinds het de deuren sloot in 2006.”