Necrologie

Marisa Merz gaf Arte Povera een vrouwelijk gezicht

Marisa Merz 1926-2019 De Italiaanse Marisa Merz stond jarenlang in de schaduw van haar echtgenoot Mario Merz. Pas op haar negentigste kreeg ze haar eerste museale retrospectief.

In 2013 ontving Marisa Merz op de Biënnale van Venetië de Gouden Leeuw voor haar gehele oeuvre
In 2013 ontving Marisa Merz op de Biënnale van Venetië de Gouden Leeuw voor haar gehele oeuvre Foto EPA/ Andrea Merola

Ze was de enige vrouw in de Arte Povera-beweging, de kunstenaarsgroep die in de jaren zestig de kunstwereld bestormde met ‘armzalige’, gevonden materialen. Marisa Merz gaf de Arte Povera een vrouwelijk gezicht, bijvoorbeeld door brei- en haakwerk aan haar sculpturen toe te voegen, of door te refereren aan het moederschap. Vrijdag overleed de Italiaanse kunstenaar op 93-jarige leeftijd.

Marisa Merz (Turijn, 1926 – haar meisjesnaam is niet bekend) trouwde in 1960 met de Italiaanse beeldhouwer Mario Merz en stond lange tijd in zijn schaduw. Ze wijdde een groot deel van haar leven aan zijn carrière en begon pas op haar veertigste zelf met het maken van kunst. Ze deed wel mee aan de Arte Povera-tentoonstellingen, maar werd vaak niet bij naam genoemd. Haar eerste museale overzichtstentoonstelling, The Sky Is a Great Space, kreeg ze op haar negentigste, in de Met Breuer in New York in 2017. Roberta Smith, critica van The New York Times, schreef destijds dat Marisa’s werk „wel degelijk beter” was dan dat van haar echtgenoot.

Haar Living Sculptures uit de jaren zestig waren een soort gebruiksvoorwerpen die ze in haar keuken maakte door met veel geduld aluminium strips te buigen, vouwen en stapelen tot mobiles, spiralen en schommeltjes. De werken waren bestemd voor zowel huiselijk gebruik als voor tentoonstellingen. „Er is nooit een onderscheid geweest tussen mijn leven en mijn werk”, zei Merz daarover.

Vanaf de jaren zeventig werden haar installaties groter en haar materialen diverser. Ze bleef trouw aan het ‘alledaagse’ materiaalgebruik van Arte Povera en werkte veel met koperdraad, touw, glas en spaanplaat. Van was en klei kneedde ze hoofden en menselijke figuren. Ook maakte ze tekeningen en schilderijen: vaak vrouwengezichten die de madonna’s uit de Renaissance in herinnering brachten.

Mario en Marisa Merz kregen samen één dochter, Beatrice Merz. Zij opende in 2005 een kunstcentrum in Turijn, de Fondazione Merz, waar afwisselend exposities worden gewijd aan het werk van Mario en Marisa Merz en waar de nalatenschap van beide kunstenaars wordt beheerd.

Marisa Merz nam deel aan Documenta 7 in 1982 en Documenta 9 in 1992. In 2013 kreeg ze op de Biënnale van Venetië de Gouden Leeuw voor haar gehele oeuvre.