Macron ziet steun voor Frans-Duits migratieplan

Coalitie van bereidwilligen Parijs en Berlijn willen bootmigranten automatisch verdelen over een aantal EU-landen. Rome vindt het plan onvoldoende.

Emmanuel Macron gaf op maandag een persconferentie met de Franse ministers voor Binnenlandse en Buitenlandse Zaken en afgevaardigden van de VN, EU en de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM).
Emmanuel Macron gaf op maandag een persconferentie met de Franse ministers voor Binnenlandse en Buitenlandse Zaken en afgevaardigden van de VN, EU en de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM). Foto Philippe Wojazer/Reuters

De Franse president Macron zegt met een Frans-Duits plan de basis te hebben gelegd voor een „Europees solidariteitsmechanisme’’ bij de opvang van migranten die via de Middellandse Zee naar Europa proberen te komen. Maar de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken Salvini spreekt over „een flop’’. Hij blijft erbij dat Italiaanse havens dicht moeten blijven voor hulporganisaties die opgepikte bootmigranten veilig aan land willen brengen.

De afgelopen dagen hebben Europese ministers twee keer vergaderd over de migratiecrisis. Eind vorige week in Helsinki – Finland is de halfjaarlijkse voorzitter van de EU. Maandag spraken ze elkaar in Parijs. Na afloop zei Macron dat veertien EU-landen zich in principe achter een Frans-Duits plan hebben geschaard. Dat voorziet in een vaste verdeelsleutel voor migranten die Europa bereiken. Acht landen hebben zich „actief’’ hierachter geschaard en het plan ondertekend, zei Macron. Dat zijn behalve Frankrijk en Duitsland Portugal, Ierland, Kroatië, Finland, Letland en Luxemburg.

Nederland niet

Wie de zes andere ‘vrijwilligers’ zijn, zei Macron niet. Nederlandse deelnemers aan de werkconferentie in Parijs constateerden dat er geen consensus bestaat. Nederland zit in ieder geval niet bij de veertien van Macron. De Nederlandse regering vindt dat aan de buitengrens van de EU moet worden vastgesteld wie recht heeft op asiel en wie niet. Macron was daar onduidelijk over, net als over de vraag wie verantwoordelijk is voor het terugsturen van migranten die niet voor asiel in aanmerking komen.

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Maas, een van de gangmakers achter het plan, zei na afloop van het overleg in Parijs: „Er moet eindelijk een einde komen aan het gesteggel over noodsituaties op de Middellandse Zee. Het is echt noodzakelijk dat we erin slagen een coalitie te vormen van landen die bereid zijn te helpen, en ik denk dat we daar vandaag een stap dichterbij zijn gekomen.’’ Volgens Franse bronnen zou dit plan in september geformaliseerd moeten worden, op een migratietop in Malta.

Lees ook dit interview met minister Maas over het Europese migratiebeleid

Salvini had een uitnodiging voor het overleg in Parijs afgeslagen. In zijn ogen was dit een herhaling van standpunten en wordt er helemaal niet ingegaan op Italiaanse bezwaren. Andere EU-landen willen kennelijk „dat Italië het Europese vluchtelingenkamp zou moeten blijven’’, zei Salvini in een verklaring. Hij verwierp Macrons verwijzing naar het zeerecht, dat mensen die vanuit Libië scheep zijn gegaan en op zee worden gered nadat ze in de problemen zijn gekomen, in principe naar Italië moeten worden gebracht omdat hier de dichtstbijzijnde veilige havens zijn.

In een geprikkelde reactie twitterde Salvini dat de besluiten niet alleen in Berlijn en Parijs mogen worden genomen: „Italië neemt van niemand orders aan en is geen gezelschapsdame.”

Nieuw schip

Intussen is een nieuw reddingsschip onderweg naar de Middellandse Zee. De hulporganisaties Artsen zonder Grenzen en SOS Méditerranée hebben in Noorwegen de 69 meter lange Ocean Viking gehuurd, een schip uit 1986 dat aanvankelijk is gebruikt om boorplatforms te bereiken. Volgens SOS Méditerranée is hierop plaats voor 200 à 300 bootmigranten. De twee hulporganisaties hadden eind vorig jaar hun operaties voor de Libische kust met het schip Aquarius gestaakt, nadat eerst Gibraltar en daarna Panama het schip niet langer meer wilden registeren.

De Ocean Viking, met een dertigtal opvarenden, moet in augustus operationeel zijn op de Middellandse Zee. Salvini waarschuwde dat hij dit schip uit de Italiaanse havens zal weren. „Als iemand denkt smokkelaars te kunnen helpen of wetten te kunnen overtreden, laat die goed opassen want we zullen niet werkloos toekijken’’, twitterde Salvini maandag – sommige medestanders schreven in hun reacties dat de Ocean Viking tot zinken moet worden gebracht.

Deze week debatteert het parlement in Rome over een nieuwe veiligheidsdecreet, dat onder andere voorziet in zware geldboetes voor hulporganisaties die Italiaanse ge- en verboden negeren.

Na dagenlang voor de rede van het Italiaanse eilandje Lampedusa te hebben gelegen, heeft een schip van de Duitse hulporganisatie Sea Watch eind vorige maand een aanmeerverbod van de Italiaanse autoriteiten genegeerd. De kapitein, volgens Salvini een verwende Duitse communiste, werd gearresteerd, maar een rechter in Agrigento besloot dat ze weer op vrije voeten moest worden gesteld. Haar was niets te verwijten, aldus de rechter, omdat ze op deze manier had gehandeld om levens te redden. Op het schip, de Sea Watch 3, ligt nog steeds justitieel beslag.