Boris Johnson verkozen als leider Tories, vanaf woensdagmiddag is hij premier

Verenigd Koninkrijk Boris Johnson is door de leden van de Conservatieve Partij gekozen als nieuwe leider. Hij won de strijd van rivaal Jeremy Hunt en mag woensdag naar de koningin om als nieuwe Britse premier terug te keren.

Rivaal Jeremy Hunt staat op het punt om Boris Johnson te feliciteren met zijn overwinning.
Rivaal Jeremy Hunt staat op het punt om Boris Johnson te feliciteren met zijn overwinning. Foto Stefan Rousseau /AFP

Wat iedereen al maanden zag aankomen, is sinds deze dinsdag ook daadwerkelijk een feit: Boris Johnson is door de leden verkozen tot nieuwe aanvoerder van the Conservative Party. Hij volgt daarmee ook Theresa May op als premier van het Verenigd Koninkrijk.

De afgelopen maand streed de oud-minister en oud-burgemeester van Londen samen met bewindspersoon Jeremy Hunt (Buitenlandse Zaken) om de gunst van de circa 160.000 partijleden. Van hen bracht 87,4 procent zijn stem uit. 92.153 stemmen, ofwel 66 procent, gingen naar Johnson. Of Hunt (46.656 stemmen) als minister aanblijft onder Johnson, moet komende dagen blijken wanneer de nieuwe premier de huidige ministersploeg zal herschikken.

In een met flauwe grappen doorspekte speech na zijn overwinning, bedankte Johnson allereerst Theresa May voor haar bewezen diensten. Op optimistische toon werd hij verder weinig inhoudelijk, maar beloofde hij wel de Brexit te regelen, het land te verenigen en het Labour van Jeremy Corbyn te zullen verslaan.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Boris Johnson wilde altijd al een groots leven leiden. Nu wordt hij premier
U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.

Brexit domineert alles

Afzwaaiend premier Theresa May zal woensdag rond lunchtijd haar laatste vragenuurtje houden in het Lagerhuis, om vervolgens op Buckingham Palace haar ontslag in te dienen. Daarna wordt Boris Johnson door koningin Elizabeth verzocht een nieuwe regering te vormen. Met de sleutels van Downing Street 10 in de hand, zal Johnson dan daarna zijn eerste speech geven op de stoep van de ambtswoning. Donderdag praat de nieuwe premier dan het Lagerhuis bij over zijn eerste plannen.

Afgezien van de huidige tankercrisis met Iran, zullen de eerste maanden van Johnsons premierschap vooral in het teken staan van de Brexit. Tijdens de leiderschapsrace heeft hij herhaaldelijk aangegeven dat het VK de EU uiterlijk op 31 oktober moet verlaten, „wat er ook gebeurt.”

Het is niet ondenkbaar dat de politieke realiteit dit voornemen doorkruist. Johnson zegt een nieuwe deal met de EU te willen sluiten, waarbij volgens hem vooral de noodoplossing voor de Iers/Noord-Ierse grens uit het scheidingsakkoord met de EU moet worden geschrapt. Brussel zegt echter consequent dat zij niet wil heronderhandelen.

Nergens steun voor

In Londen erft Johnson het bokkige en verdeelde Lagerhuis waar voorganger May meermalen op stuk liep. Kort samengevat: er is nergens een meerderheid voor. Niet voor een tweede referendum, niet voor nieuwe verkiezingen, niet voor een zachtere Brexit, niet voor het intrekken van het besluit te vertrekken. De enige optie die inmiddels wel meermalen door een meerderheid is afgewezen, is de ‘No Deal’: vertrekken uit de EU zonder akkoord. Juist die optie laat Johnson boven de markt hangen, naar eigen zeggen om zijn onderhandelingspositie met de EU zo sterk mogelijk te houden.

Lees ook dit stuk over de opties van Boris Johnson

De tijd om de Brexit-crisis tot een goed einde te brengen, is voor Johnson beperkt. Het Lagerhuis gaat vanaf vrijdag met reces, om pas in september weer terug te keren. Na een paar weken wordt dan weer geschorst voor de partijcongressen, die eind september plaatsvinden. De Britse politiek is dus nog geen twee maanden in vol bedrijf voordat het 31 oktober is.

Nieuwe verkiezingen?

Een manier om de binnenlandse politieke impasse te doorbreken, is het uitschrijven van nieuwe verkiezingen. In een tv-debat tijdens de leiderschapsrace sloot Johnson die optie uit. Hij wil naar eigen zeggen eerst de Brexit regelen en dan eens nadenken over een stembusgang om een echt kiezersmandaat te krijgen. De vraag is of dit standpunt houdbaar is, als het Brexit-dossier ook deze nieuwe premier klem zet.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Boris Johnson wilde altijd al een groots leven leiden. Nu wordt hij premier
U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.