Witte shirts vs zwarte shirts: de chaos wordt almaar groter in Hongkong

Pro-democratische demonstraties Het was niet alleen een weekend van verdere escalatie, ook van toenemende verwarring in Hongkong.

Onbekende, in witte T-shirts geklede mannen vielen in een metrostation in Hongkong pro-democratische demonstranten aan met stokken.
Onbekende, in witte T-shirts geklede mannen vielen in een metrostation in Hongkong pro-democratische demonstranten aan met stokken. Foto Tyrone Siu/Reuters

Chaos is de grootste angst van de Chinese president Xi Jinping, en chaos is er inmiddels volop in de voormalige Britse kroonkolonie Hongkong. Het wordt steeds onduidelijker wie precies achter bepaalde acties zit en waarom. Het was niet alleen een weekend van verdere escalatie, maar vooral van toenemende verwarring.

Luister ook naar deze podcast over de aanhoudende protesten in Hongkong

Zo sloegen onbekende, gemaskerde mannen in witte T-shirts zondagavond met houten en bamboe stokken in op demonstranten in zwarte T-shirts die met de metro op de terugweg waren van een grote pro-democratische demonstratie. Daarbij raakten 45 mensen gewond.

Wie waren die mannen in het wit? Waren het leden van criminele bendes, de zogenaamde triades van Hongkong, zoals is gesuggereerd? En als dat zo is, in opdracht van wie kwamen ze precies in actie? Zijn er op de achtergrond krachten actief die hopen de chaos in Hongkong verder op te stoken en hard optreden later te rechtvaardigen? Niemand die het echt weet.

De pro-democratische parlementariër Lam Cheuk-ting belde vanuit de metro de politie, toen de aanval begon. Volgens hem duurde het vervolgens nog ruim een uur voor de politie arriveerde. Waarom werd er niet eerder ingegrepen? Volgens het hoofd van de plaatselijke politiepost moesten ze wachten op versterking, voordat ze tegen zo’n grote groep aanvallers konden optreden.

Het weekend begon vrijdag met een bericht waarbij vraagtekens te plaatsen zijn. De politie maakte bekend dat ze drie jonge mannen had opgepakt in verband met de vondst van zware explosieven, benzinebommen, messen en kogels op een industrieterrein. Daar zou ook een T-shirt zijn gevonden met het logo van een actiegroep die strijdt voor de afscheiding van Hongkong van China.

Klopt het bericht wel? Het is niet de eerste keer dat de politie op een gevoelig moment echte of vermeende bommenmakers arresteert. In 2015, kort voor een gevoelige parlementaire stemming over een democratischer kiesstelsel, werden zeker tien mensen opgepakt op verdenking van het beramen van bomaanslagen uit separatistische motieven. Ook toen was onduidelijk hoe het precies zat.

Chinese autoriteiten uitgedaagd

Dat er in Hongkong wordt gedemonstreerd, is vrijwel onbekend in China. Inwoners van Beijing zien het probleem niet

Zaterdag demonstreerden pro-Chinese actievoerders om hun steun te betuigen aan de politie in Hongkong. De demonstranten droegen de Chinese vlag met zich mee. Op het Chinese vasteland waren alleen de beelden van deze demonstraties te zien, niet van de iets grotere pro-democratische demonstraties op zondag.

Die zondagse demonstraties verliepen eerst vreedzaam, maar toen een klein deel van de actievoerders optrok naar het kantoor van de Chinese vertegenwoordiging in Hongkong en daar de muren en het Chinese naamschild van het kantoor bekladden en het kantoor met eieren bekogelden, trad de politie op met traangas en rubber kogels. Daarbij vielen dertien gewonden.

De aanval op de Chinese vertegenwoordiging in Hongkong vormt een gevaarlijke uitdaging van de Chinese autoriteiten. De Chinese overheid heeft de acties direct veroordeeld, en waarschuwde voor ernstige gevolgen. „Zulke acties dagen het gezag van de centrale overheid openlijk uit”, zo staat in een verklaring van de overheidsafdeling die verantwoordelijk is voor Hongkong en Macao. Die instantie noemde de acties „absoluut onacceptabel”.

Beelden van de BBC van de in het wit geklede mannen die demonstranten in het metrostation Yuen Long aanvielen: