VK wil ‘Europese maritieme beschermingsmissie’ in Straat van Hormuz

Een door de EU-geleide beschermingsmissie moet veilig verkeer van personen en goederen in de Straat van Hormuz garanderen, zei de Britse minister van Buitenlandse Zaken.

De Stena Impero, die vaart onder Britse vlag, werd vrijdag door de Iraanse revolutionaire garde overgenomen.
De Stena Impero, die vaart onder Britse vlag, werd vrijdag door de Iraanse revolutionaire garde overgenomen. Foto Hasan Shirvani / AFP

Het Verenigd Koninkrijk wil een Europese maritieme beschermingsmissie oprichten om scheepsverkeer veilig door de Straat van Hormuz loodsen. Ook Nederland is benaderd, bevestigde het ministerie van Buitenlandse Zaken maandag.

De spanning in de Straat van Hormuz - een van de drukste waterwegen ter wereld waar veel olie door wordt vervoerd - loopt al weken op. Afgelopen vrijdag nam de Iraanse Revolutionaire Garde een tanker in beslag die onder Britse vlag voer. Dat leek een reactie op het beslagleggen van een Iraans schip twee weken eerder door de Britten. De twee partijen beschuldigen elkaar maritieme wetten niet te respecteren.

De Britse minister van Buitenlandse Zaken Jeremy Hunt noemde maandag de inbeslagname van de Britse tanker „een daad van staatspiraterij. Internationale wetgeving geeft Iran niet het recht om de doortocht van het schip te bemoeilijken - laat staan het schip te enteren.”

„We gaan nu een Europese geleide maritieme beschermingsmissie nastreven om veilig verkeer van bemanning en goederen in deze regio te garanderen.” De voorgestelde coalitie zal onder Europese leiding staan, zei Hunt maandag. De afgelopen 48 uur voerde hij „constructieve discussies” met meerdere landen, waaronder dus ook Nederland.

Iran-deal

Hunt wil niet dat de voorgestelde beschermingsmissie de Iran-deal verder in gevaar brengt. Die deal uit 2015 moest verhinderen dat Iran een nucleaire arsenaal opbouwt, in ruil voor verlichting van sancties. De Verenigde Staten trokken zich er in 2018 eenzijdig uit terug. Europese ondertekenaars zetten zich in voor behoud van de afspraken, die ze zien als een groot diplomatiek succes.

Hunt zegt dan ook dat het Verenigde Koninkrijk gaat onderzoeken hoe de missie bij kan dragen aan de plannen van de Verenigde Staten in de regio. Tegelijkertijd zal zijn voorstel niet aansluiten „bij het plan van de VS om maximale druk uit te oefenen op Iran”.

De Europese route waar Hunt nu voor kiest lijkt opmerkelijk, gezien de Britse pogingen om juist uit de EU te stappen - de deadline voor Brexit is in oktober. Maar tegelijkertijd is deze benadering niet onlogisch: de Britten werken op defensiegebied intensief samen met Europese partners en hebben altijd de hoop uitgesproken dat dit zo blijft na Brexit.

Lees ook: Alles wat je moet weten over de Straat van Hormuz

‘Slechtste deal ooit’

Donald Trump, die de Iran-deal steevast „de slechtste deal ooit” noemde, voerde na de terugtrekking van zijn land de economische sancties tegen Iran weer verder op. Iran begon zich daarna daarna meer nucleair materiaal te verrijken dan de deal toeliet. De VS verhoogden hun militaire aanwezigheid in de regio, waarna de twee landen spionagedrones van elkaar neerschoten. Vorige maand werden twee tankers in de Straat van Hormuz aangevallen.

Dat Nederland benaderd is door het Verenigd Koninkrijk is niet ongewoon. De twee landen werken veel samen, vooral op marinegebied. Zo vormen mariniers uit beide landen sinds 1972 samen een amfibische strijdmacht. Nederland draagt bij aan deze ‘Amphibious Force’ met onder meer een amfibisch transportschip en ongeveer duizend militairen, aldus het ministerie van Defensie. Ook draaien stafofficieren over en weer mee. Momenteel overigens niet op Britse schepen in de Straat van Hormuz, zo laat een woordvoerder van de Marine weten.

Nederland beraadt zich al op een recent Amerikaans verzoek om bij te dragen aan een missie in de regio. Officieel zal het kabinet hier pas na het zomerreces op terugkomen. Bij de overweging wordt gekeken of deelname mogelijk is, maar vooral of dit wenselijk is. Nederland, zo heeft het kabinet afgesproken, doet alleen maar mee aan missies met een duidelijk mandaat, en dat ontbreekt vooralsnog in dit geval. Het kabinet wil niet in een regionaal conflict worden gerommeld. Een beperktere, Europese beschermingsmissie met een sterke Britse component is politiek waarschijnlijk beter verteerbaar.