Wie neemt straks energiebedrijf Eneco over?

Biedingsstrijd De verkoop van Eneco is nabij – en rondom het proces heerst stilte. Dat was vorig jaar wel anders, toen heftige ruzies openlijk werden uitgevochten. Vier kandidaten broeden nu op een bod. Wie biedt er baangaranties, duurzaamheid en 3 miljard?

Het hoofdkantoor van de Eneco Group in Rotterdam.
Het hoofdkantoor van de Eneco Group in Rotterdam. Foto ANP/ Robin Utrecht

Een ontslagen bestuursvoorzitter, een president-commissaris die door de Ondernemingskamer is geschorst en een onderzoek naar wanbeleid.

Dat waren een jaar geleden de zichtbare gevolgen van de bestuurscrisis bij energiebedrijf Eneco. Nadat sommige aandeelhouders – op dit moment 44 gemeentes – begin 2018 hun zinnen hadden gezet op de verkoop van het bedrijf, werd Eneco inzet van een slepend conflict over de zeggenschap bij het energiebedrijf. Personeel, directie én commissarissen vreesden dat de aandeelhouders bij de selectie van een koper meer waarde zouden hechten aan de hoogte van het bod dan aan de duurzame toekomst van Eneco.

Lees meer over de bestuurscrisis bij Eneco: De strijd om Eneco is ontspoord

Hoe anders is de situatie nu. Sinds de harde uitspraak van de Ondernemingskamer in juli vorig jaar zijn de rijen gesloten bij Eneco. In stilte wordt het bedrijf met 3.500 medewerkers klaargemaakt voor de verkoop, die naar verwachting rond de 3 miljard euro moet opleveren. Inmiddels bereiden vier partijen (individuele bedrijven en consortia) een definitief bod voor dat zij vermoedelijk in oktober uitbrengen.

Al in januari zocht Shell met pensioenpartner PGGM de publiciteit door belangstelling te uiten voor Eneco. Ook het Amerikaanse investeringsfonds KKR dingt mee. Samen met mede-investeerder Rabobank, zo werd vorige week bekend. Andere kandidaten zijn volgens bronnen in de financiële wereld het Japanse Mitsubishi en de Australische belegger Macquarie. Vóór de Kerst is naar verwachting duidelijk wie de eigenaar wordt van Eneco, één van de drie grote energiebedrijven van Nederland.

Wat verklaart de rust bij het bedrijf? Om te beginnen hebben bestuurders, medewerkers, adviseurs en andere betrokkenen zoals gebruikelijk getekend voor geheimhouding rond het verkoopproces. Of het intern net zo rustig is als het van buiten lijkt, is daarom moeilijk te zeggen.

Wel zijn vrijwel alle hoofdrolspelers uit het conflict vervangen, waardoor persoonlijke twisten op de achtergrond zijn geraakt. Jeroen de Haas, ruim elf jaar de baas bij Eneco, sneuvelde al vóór de ingreep door de Ondernemingskamer. In zijn plaats kwam Ruud Sondag. President-commissaris Edo van den Assem vertrok direct na het voor hem vernietigende vonnis. Zijn collega’s Marike van Lier Lels en Mirjam Sijmons stapten eveneens op – zoals de centrale ondernemingsraad (COR) van Eneco had geëist. Voor de positie van Van den Assem wees de Ondernemingkamer tijdelijk de ervaren bestuurder en jurist Charlotte Insinger aan. Zij zit er nog steeds.

Ook aan de kant van de aandeelhouders is veel veranderd. Belangrijkste wisseling: de Rotterdamse wethouder Adriaan Visser (D66) – die regelmatig hard botste met de Eneco-top – droeg zijn positie als voorzitter van de Aandeelhouderscommissie (noodgedwongen) over aan zijn opvolger in Rotterdam, Arjan van Gils (D66).

Geen duidelijke winnaar

Een duidelijke winnaar van het conflict tussen Eneco en zijn aandeelhouders is niet aan te wijzen. Een ‘stuurgroep’ met onder anderen bestuursvoorzitter Sondag, wethouder Van Gils en een vertegenwoordiger van de commissarissen heeft de regie bij de keuze voor de koper, zo is afgesproken, waarbij prijs, baangaranties én duurzaamheid bepalend zijn. Ook niet onbelangrijk bij de afweging is een snelle voltooiing van de deal. Op moeizame vergunningsprocedures rond de overname zitten met name de gemeenten niet te wachten: voor hen heeft het al veel te lang geduurd voordat zij de miljoenen op hun rekening krijgen bijgeschreven. Rotterdam hoopt met 33 procent van de aandelen zelfs 1 miljard te incasseren.

De enige betrokken partij in het conflict die géén plaats heeft gekregen in de stuurgroep, is de centrale ondernemingsraad. Door zijn klacht bij de Ondernemingskamer speelde de personeelsvertegenwoordiging een cruciale rol in de bestuurscrisis van vorig jaar. Vooral de angst dat Eneco zijn duurzame karakter zou kwijtraken, speelde een grote rol in zijn verzet. De ondernemingsraad eiste een jaar geleden met succes een onderzoek naar wanbeleid.

Dat onderzoek – door hoogleraar Jaap van Maanen en advocaat Willem Jan van Andel – loopt nog. Naar verwachting komen zij in het najaar met hun bevindingen. Als eiser kan de ondernemingsraad elk moment het onderzoek laten stopzetten. Dat dit nog niet is gebeurd, duidt erop dat het vertrouwen van de ondernemingsraad in de nieuwe verhoudingen nog niet volledig hersteld is.