Opinie

Amerikaanse soldaten terug in het land van Bin Laden

De VS stationeren weer militairen in Saoedi-Arabië. Carolien Roelants herinnert zich waarom de laatste soldaten in 2003 juist moesten vertrekken.

Dwars

Had u gezien dat de Amerikaanse regering vijfhonderd militairen naar Saoedi-Arabië stuurt? Wegens Iran natuurlijk, voor als de huidige spanningen onverhoopt in een gewapend conflict ontaarden. Maar ik dacht meteen aan heel iets anders, namelijk aan het vertrek van de laatste Amerikaanse militairen uit Saoedi-Arabië in augustus 2003. Officieel omdat ze daar niet meer nodig waren. Maar in feite omdat het Saoedische koningshuis zó bang was voor Osama bin Laden en zijn Al-Qaida dat het geen Amerikaanse soldaten meer op zijn grondgebied wilde zien.

Voor het geval u niet direct aan 2003 dacht, neem ik u mee naar 1990. De Iraakse sterke man Saddam Hussein bezette Koeweit, om de olie te roven, en president Bush sr en premier Thatcher verzamelden een internationale coalitie om hem weer uit het emiraat weg te meppen. Die troepenmacht moest in Saoedi-Arabië worden gelegerd om het Iraakse leger uit Koeweit te kunnen verdrijven – kijk maar naar de kaart. De Saoedische heersers moesten daar diep over nadenken: ongelovige militairen in het heiligste land van de islam! Maar onder Amerikaanse druk zwichtten ze. En verwierpen ze het aanbod van Bin Laden die óók troepen had aangeboden.

Een half miljoen (!) Amerikaanse soldaten werden in Saoedi-Arabië gestationeerd. „Het maakte me razend”, zei Bin Laden in 1993. In 1996 volgde zijn ‘Oorlogsverklaring aan de Amerikanen die het land van de twee heilige moskeeën bezetten’ (Mekka en Medina). Die oorlogsverklaring was evenzeer gericht aan het Saoedische koningshuis, dat absoluut niet paste in het toekomstplaatje van OBL. Hij maakte zijn mening duidelijk met een aantal zware aanslagen.

Delen van de Saoedische bevolking waren wel ontvankelijk voor OBL’s ideeën – bedenk, er woei een fundamentalistische wind door het Midden-Oosten. De verhouding tussen Washington en Riad werd gaandeweg heel moeizaam; de Amerikaanse gevechtsvliegtuigen die in Saoedi-Arabië waren gestationeerd mochten niet deelnemen aan aanvallen op Irak, een islamitisch land immers. In 2001 bleken vijftien van de negentien vliegtuigkapers die de Al-Qaida-aanslagen van 9/11 uitvoerden jonge Saoediërs: dat was geen toeval.

En nu komen de Amerikaanse militairen terug, naar dezelfde Prins Sultan luchtmachtbasis waar ze tot 2003 zaten. Bin Laden is dood. Al-Qaida zeker niet, maar ik denk dat de terreurgroep vandaag elders, bijvoorbeeld in de Syrische provincie Idlib, sterker is dan in Saoedi-Arabië.

De hele internationale constellatie is anders dan toen. Iran heeft Israël vervangen als de grote booswicht. Wat betreft de leiders van de Arabische Golfstaten is Amerika een vriend en geen ongelovige griezel. En dan de Saoedische kroonprins! Zo problematisch als de verhouding met de VS was vanaf 1990, zo plezierig is die nu.

Althans, de banden van de kroonprins met de familie-Trump. Buiten het Witte Huis staat de alliantie met Saoedi-Arabië juist ter discussie. Huis van Afgevaardigden en Senaat hebben de laatste maanden opschorting van de aanzienlijke wapenleveranties aan Riad geëist. De humanitaire ramp die met die wapens in Jemen wordt aangericht, speelt daarin een rol, maar speciaal de moord op de Saoedische journalist Jamal Khashoggi waarvoor de kroonprins verantwoordelijk wordt gesteld. Die wapenleveranties gaan gewoon door. Dat nu ook nog eens Amerikaanse militairen in Saoedi-Arabië worden gelegerd, bewijst weer dat van Trump de kroonprins zijn gang mag gaan.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.