President Zelensky stevent toch af op meerderheid in parlement

President Zelensky heeft met zijn nieuwe partij volgens de laatste tellingen ongeveer 42 procent van de stemmen gekregen. Een mijlpaal in de geschiedenis van Oekraïne.

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft ook bij de parlementsverkiezingen geschiedenis geschreven.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft ook bij de parlementsverkiezingen geschiedenis geschreven. Foto Evgeniy Maloletka/AP

President Volodymyr Zelensky stevent toch af op een absolute meerderheid in het parlement, een unicum in de geschiedenis van Oekraïne. Zijn nieuwe, pro-westerse partij ‘Dienaar van het Volk’ krijgt volgens de laatste tellingen van de kiesraad ongeveer 42 procent van de stemmen, een record sinds de onafhankelijkheid van de voormalige Sovjetrepubliek in 1991.

De helft van zetels in de zogeheten Verchovna Rada wordt verdeeld met een meerderheidsstelsel, en Zelensky's partij staat aan kop in 120 van de 199 kiesdistricten. Daardoor kan hij momenteel rekenen op 231 zetels. In totaal werden 424 parlementsleden verkozen.

Dit betekent dat de 41-jarige Zelensky, bekend geworden als acteur en komiek, misschien toch niet hoeft samen te werken voor zijn vergaande hervormingen. Een voor de hand liggende coalitiepartner was anders een tweede nieuwkomer, de in mei opgerichte partij Holos (Stem). Die wordt geleid door een andere bekende uit de showbizzwereld: de Oekraïense rockster Svjatoslav Vakartsjoek. Holos krijgt naar verwachting zo’n 6 procent van de stemmen, net boven de vereiste kiesdrempel voor de zogeheten Verchovna Rada.

Vakartsjoek is de frontman van de razend populaire Oekraïense band Okean Elzy. In tegenstelling tot Zelensky heeft hij echter wel al een politieke achtergrond: in 2007 kwam hij met de partij van voormalig president Viktor Joesjtsjenko in het parlement. Een jaar later gaf hij de plek op, naar eigen zeggen teleurgesteld over de Oekraïense politiek.

Lees ook: Nieuwkomer eist nu het parlement in Oekraïne op

Anti-establishment

Voor Zelensky, die op de eerste dag van zijn presidentschap in mei besloot vervroegde parlementsverkiezingen uit te roepen, kan steun verwachten van Vakartsjoek. Allebei pleiten ze voor een pro-westerse koers en drastische hervormingen om corruptie tegen te gaan. Allebei willen ze het establishment omverwerpen: hun kieslijsten bestaan uit overwegend jonge kandidaten van buiten de politiek.

Eerder leek het er op dat Zelensky een coalitie zou moeten vormen met Vakartsjoek. De president had zondagavond de partij al uitgenodigd voor gesprekken, een woordvoerder van Holos liet weten dat ze open staan voor samenwerking.

De Verchovna Rada heeft eigenlijk 450 zetels, maar sinds de Russische annexatie van de Krim en de oorlog met door Rusland gesteunde separatisten in de Donbas kunnen 26 districten niet meedoen met de verkiezingen.

Onvrede over Porosjenko

Het succes van de komiek-president en in mindere mate van de rockster-politicus tonen de heersende onvrede in Oekraïne met de ‘oude’ garde. De jaren onder het bewind van snoepfabrikant Petro Porosjenko sinds de Maidan-revolutie, die een einde maakte aan een pro-Russisch bewind, liepen uit op een teleurstelling. Het lukte hem niet om een einde te maken aan de wijdverspreide corruptie, beloofde economische hervormingen bleven uit en Porosjenko vond geen oplossing voor het voortslepende conflict in het oosten. Daarbij zijn al 13.000 doden gevallen. De hoop is dat Zelensky nieuwe vredesonderhandelingen kan beginnen met de Russische president Poetin.

Porosjenko werd zondag voor een tweede keer afgestraft. Zijn partij, dit jaar omgedoopt tot ‘Europese Solidariteit’, kreeg eerder nog ruim 20 procent van de stemmen - goed voor 132 zetels. Nu blijft hij vooralsnog steken op nog geen 9 procent. Bij de presidentverkiezingen haalde Porosjenko wel de tweede ronde, maar kreeg Zelensky uiteindelijk drie keer zoveel stemmen.

In totaal hebben naar verwachting vijf partijen de kiesdrempel voor het parlement gehaald. De partij Oppositieplatform van de pro-Russische oligarch Viktor Medvedtsjoek behaalde volgens laatste tellingen zo’n 13 procent. Joelia Timotsjenko, ooit gezien als serieuze kanshebber voor het presidentschap, kreeg met haar Vaderland-partij ongeveer 8 procent van de stemmen.

Update (22-7-2019): Dit bericht is maandagochtend aangevuld met een nieuwe voorlopige uitslag.